ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ನಡುವಿನ ತೀರ್ಮಾನ
ಒಂಬತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯ ವಿಭಾಗದ 4 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ 30 ಉತ್ತರಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ 4 ಅಂಕ: 2 ಅಂಕ ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸಲು, 2 ಅಂಕ ಔಚಿತ್ಯ ವಿವರಿಸಲು. ಪರೀಕ್ಷಕರು ಈ ಸ್ವಂತ ತುಣುಕನ್ನು ನೀಡಿ 'ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸಿ, ಔಚಿತ್ಯ ವಿವರಿಸಿ' ಎಂದಿದ್ದರು: 'ಚಂದಿರನ ಮುಖವು ತಾವರೆಯಂತೆ ಅರಳಿತು; ತಾರೆಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಿನುಗನ್ನು ಹೊತ್ತವು; ಗಾಳಿಯು ಮೆಲ್ಲನೆ ಕವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಡಿತು; ರಾತ್ರಿಯ ಹೃದಯವು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಬೆಸೆಯಿತು.' 18 ಮಂದಿ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಉಪಮೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ; 7 ಮಂದಿ ರೂಪಕ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; 5 ಮಂದಿ 'ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 'ತಾರೆಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಿನುಗನ್ನು ಹೊತ್ತವು' ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವರು ವ್ಯಕ್ತಿವರ್ಣನೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, 'ಚಂದಿರನ ಮುಖವೇ ತಾವರೆಯಾಗಿದೆ' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರು 'ರಾತ್ರಿಯ ಹೃದಯ'ವನ್ನು ರೂಪಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಲುಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಅಲಂಕಾರ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಇದು 10 ನಿಮಿಷದ ಪುನಃಬೋಧನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕು. ಅಂಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನಃಬೋಧನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ತೀರ್ಮಾನ ಬೇಕು.
1. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ 'ಚಂದಿರನ ಮುಖವು ತಾವರೆಯಂತೆ ಅರಳಿತು' ನಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? 18, 7, 5 ಮಂದಿಯ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಹೇಗೆ?
Read the worked answer
ಅಲಂಕಾರ: ಉಪಮೆ. ಉಪಮೇಯ = ಚಂದಿರನ ಮುಖ, ಉಪಮಾನ = ತಾವರೆ, ಸಾದೃಶ್ಯ = ಅರಳುವಿಕೆ/ಸೌಂದರ್ಯ, ಉಪಮಾವಾಚಕ = 'ಅಂತೆ'. ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದು ಉಪಮೆಯ ಗುರುತು.
ರೂಪಕ ಏಕೆ ಅಲ್ಲ: ರೂಪಕದಲ್ಲಿ 'ಮುಖವೇ ತಾವರೆ' ಎಂದು ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ; ಇಲ್ಲಿ 'ಅಂತೆ' ಇದೆ. ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಏಕೆ ಅಲ್ಲ: ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯ ಮಾತು ಇಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾದೃಶ್ಯವಿದೆ.
ಅಂಕ: ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸಲು 2 ಅಂಕ ಇದ್ದರೆ 18 ಮಂದಿಗೆ 2; 7 ಮತ್ತು 5 ಮಂದಿಗೆ 0. ಔಚಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ 2 ಅಂಕ; ಅವರು ಸೌಂದರ್ಯ/ತಾಜಾತನದ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರೆ ಆ 2 ಅಂಕ ಸಿಗಬಹುದು, ಆದರೆ ತಪ್ಪು ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಂಕ ಇಲ್ಲ.
2. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ 'ಚಂದಿರನ ಮುಖವೇ ತಾವರೆಯಾಗಿದೆ' ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ನೀವು ಒಪ್ಪುತ್ತೀರಾ? ಔಚಿತ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿ.
Read the worked answer
ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ 'ತಾವರೆಯಂತೆ' ಎಂಬ ಉಪಮಾವಾಚಕ ಇದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಉಪಮೆ. 'ಮುಖವೇ ತಾವರೆಯಾಗಿದೆ' ಎಂದರೆ ಅದು ರೂಪಕವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಬೇರೆ ಅಲಂಕಾರ, ಪಠ್ಯದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠವಲ್ಲ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 'ಇಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು' ಎಂದಾಗ ಪಠ್ಯದ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.
ಭಾಗಶಃ ಅಂಕ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಂದಿರನ ಮುಖದ ಸೌಂದರ್ಯ, ತಾಜಾತನ, ಅರಳುವಿಕೆಯ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ ಔಚಿತ್ಯದ ಅಂಕ ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರು ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಇಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೊದಲ ಭಾಗವೇ ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಅಂಕಹಂಚಿಕೆ: ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ 0, ಔಚಿತ್ಯ 1-2 (ವಿವರಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರ).
3. 4 ಅಂಕದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ತಪ್ಪಾಗಿ ಬರೆದರೂ ಔಚಿತ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಂಕ? ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಬ್ರಿಕ್ ರೂಪಿಸಿ.
Read the worked answer
ರೂಬ್ರಿಕ್: (ಅ) ಅಲಂಕಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರೆ 2 ಅಂಕ; ತಪ್ಪಾದರೆ 0. (ಆ) ಔಚಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಮೇಯ, ಉಪಮಾನ, ಸಾದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾವಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರೆ 2 ಅಂಕ; ಭಾಗಶಃ ವಿವರಣೆಗೆ 1. (ಇ) ಅಲಂಕಾರ ತಪ್ಪಾದರೂ ಔಚಿತ್ಯವು ಪಠ್ಯದ 'ಅಂತೆ' ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ 1-2 ಅಂಕ ಸಾಧ್ಯ; ಆದರೆ 'ಮುಖವೇ ತಾವರೆ' ಎಂದು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರೆ ಔಚಿತ್ಯಕ್ಕೂ 0-1 ಮಾತ್ರ. (ಈ) ಒಟ್ಟು 4 ಮೀರಬಾರದು. ಈ ರೂಬ್ರಿಕ್ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.