KSEAB SSLC TL Kannada cheat sheet

ಕಥೆಯ ಐದು ಅಂಶಗಳು: ಕಥಾವಸ್ತು, ಪಾತ್ರ, ಸಂಘರ್ಷ, ಪರಿಸರ, ಪರಿಹಾರ - ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇವೇ ಚೌಕಟ್ಟು.

ಪಾತ್ರದ ಗುಣ ನಿರ್ಣಯ: ಪಾತ್ರದ ಮಾತು, ಕ್ರಿಯೆ, ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾತ್ರಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ - ಪಠ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖದೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ.

ಕೇಂದ್ರ ವಿಚಾರ (theme) ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ; ಉಳಿದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.

ತತ್ಸಮ ಪದ ಸಂಸ್ಕೃತ ರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಸೂರ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ); ತದ್ಭವ ಪದ ಧ್ವನಿ ಬದಲಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪ (ಅಗ್ನಿ → ಅಗ್ಗಿ).

ಲಲಿತ ಪ್ರಬಂಧದ ಗುರುತು: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವ, ಹಾಸ್ಯ, ಸಂಭಾಷಣಾ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸರಳ ಭಾಷೆ; ವಿಚಾರ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನ.

ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧ - ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕನ ಉದ್ದೇಶ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉತ್ತರದ ನಿಯಮ: ಪಠ್ಯದ ಆಧಾರ + ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಯ; 1 ಅಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ, 3 ಅಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣ-ಉದಾಹರಣೆ ಸೇರಿಸಿ.

ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸೂಕ್ತತೆ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿ.

ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದರೆ ಗುರು-ಲಘು ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಣೆ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳ ರಚನಾ ನಿಯಮ; ಕಂದ, ಷಟ್ಪದಿ, ಸಾಂಗತ್ಯ, ರಗಳೆ, ಆಟ ಮುಖ್ಯ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು.

ಷಟ್ಪದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಆರು ಪಾದ; ಭಾಮಿನಿ, ವಾರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಶರಭ ಇದರ ಭೇದಗಳು.

ಪ್ರಾಸ ಪಾದಾಂತ್ಯದ ಧ್ವನಿ ಹೋಲಿಕೆ; ಅನುಪ್ರಾಸ ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನ ಧ್ವನಿಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆ - ಎರಡನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುರುತಿಸಿ.

ಉಪಮಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ 'ಹಾಗೆ', 'ಇಂದ' ಮುಂತಾದ ಉಪಮಾವಾಚಕ ಇರುತ್ತದೆ; ರೂಪಕಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನಗಳಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದಂತೆ ಒಂದೇ ಆಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೇಳುವುದು; ಸ್ವಭಾವೋಕ್ತಿ ವಸ್ತುವಿನ ಸಹಜ ಗುಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು.

ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆಯ ಕ್ರಮ: ಪದಾರ್ಥ (ಶಬ್ದಾರ್ಥ) → ಭಾವಾರ್ಥ → ಕೇಂದ್ರ ಭಾವ → ಸಂದೇಶ.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಶರಣರಿಂದ ಬೆಳೆದ ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯ; ಸರಳ ಭಾಷೆ, ನೇರ ಸಂಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಉಪಮಾನಗಳು ಇದರ ಲಕ್ಷಣ.

ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ಭಾವಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಯ, ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಭಾವಪ್ರಧಾನತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಸಂದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಭಾವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು.

ಸಂಧಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಬಗೆ: ಸ್ವರಸಂಧಿ, ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ, ವಿಸರ್ಗಸಂಧಿ.

ಸ್ವರಸಂಧಿ: ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದಾಗ ಒಂದಾಗುವುದು - ಮನೆ + ಅಲ್ಲಿ = ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಮ + ಅಯ್ಯ = ರಾಮಯ್ಯ.

ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ: ಸತ್ + ಜನ = ಸಜ್ಜನ; ವಿಸರ್ಗಸಂಧಿ: ನಿಃ + ಕಾಮ = ನಿಷ್ಕಾಮ.

ಸಮಾಸ ಆರು ಬಗೆ: ಅವ್ಯಯೀಭಾವ, ತತ್ಪುರುಷ, ಕರ್ಮಧಾರಯ, ದ್ವಿಗು, ದ್ವಂದ್ವ, ಬಹುವ್ರೀಹಿ.

ತತ್ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪದ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥ ಹೊಂದಿ ಕೊನೆಯ ಪದ ಪ್ರಧಾನ (ರಾಜನ ಮನೆ = ರಾಜಮನೆ); ಬಹುವ್ರೀಹಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಬೇರೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ (ಕಮಲಾಕ್ಷಿ).

ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ಎಂಟು (ಪ್ರಥಮಾ, ದ್ವಿತೀಯಾ, ತೃತೀಯಾ, ಚತುರ್ಥೀ, ಪಂಚಮೀ, ಷಷ್ಠೀ, ಸಪ್ತಮೀ, ಸಂಬೋಧನಾ); ಕಾರಕಗಳೂ ಎಂಟು - ಎರಡನ್ನೂ ಬೆರೆಸಬೇಡಿ.

ಕಾಲ ಮೂರು: ವರ್ತಮಾನ, ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯತ್ತು; ವಾಕ್ಯದ ಸಹಾಯಕ ಕ್ರಿಯಾಪದವೇ ಕಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಲಿಂಗ ಮೂರು: ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ; ವಚನ ಎರಡು: ಏಕವಚನ, ಬಹುವಚನ.

ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಕ ಪದಗಳನ್ನು ವಾಕ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ; ಗಾದೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ.

ಔಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರದ ಕ್ರಮ: ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ → ಸಂಬೋಧನೆ → ಆರಂಭದ ಶುಭಾಶಯ → ವಿಷಯ → ಮುಖ್ಯಾಂಶ → ವಂದನೆ → ಸಹಿ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ.

ವಿಷಯ ಸಾಲನ್ನು 'ವಿಷಯ:' ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಿರಿ; ಪತ್ರದ ಉದ್ದೇಶ ಅದರಲ್ಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.

ಪ್ರಬಂಧದ ರಚನೆ: ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ (ಆರಂಭ), ವಿವರಣೆ-ಉದಾಹರಣೆ (ಮಧ್ಯ), ತೀರ್ಮಾನ (ಅಂತ್ಯ) - ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಡಿ.

ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಸ್ಥಳ, ದಿನಾಂಕ, ಘಟನೆಯ ವಿವರ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನ ಇರಬೇಕು; ವರದಿಗಾರನ ಹೆಸರು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ.

ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಾತ್ರದ ಮಾತಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಲು ಮತ್ತು ಹೆಸರು; ಪಾತ್ರದ ವಯಸ್ಸು, ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಆಡುಮಾತಿನ ಶೈಲಿ.

ಗಾದೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಕ್ರಮ: ಗಾದೆಯ ಅರ್ಥ → ಕಥೆ ಅಥವಾ ಉದಾಹರಣೆ → ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶ ವಾಕ್ಯ.

ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಮೂರು ಅಂಶ: ಶೀರ್ಷಿಕೆ/ವಿಷಯದ ಸೂಕ್ತತೆ, ರಚನೆಯ ಕ್ರಮ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಭಾಷೆ (ವ್ಯಾಕರಣ ಹಾಗೂ ಒಡೆತನ).

ಪೂರಕ ಪಠ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಮುಖ್ಯ ಪಠ್ಯದಷ್ಟೇ ಅಂಕ; ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಡಿ.

ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಘಟನೆ, ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ನೀತಿ - ಮೂರನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ; ನೀತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕಥೆಯ ಘಟನೆಯೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.

ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಸಾಧನೆ, ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ - ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ.

ಪೂರಕ ಕವನದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಭಾವ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶ - ಮೂರನ್ನೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ತರಿಸಿ.

ಉತ್ತರ ಪಠ್ಯದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು; ಹೊರಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ಅಥವಾ ಊಹೆ ಸೇರಿಸಬೇಡಿ.

ಪಾತ್ರದ ಗುಣವನ್ನು ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ (ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ, ದಾನಿ) ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಪಠ್ಯದ ಘಟನೆಯಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಿ.

ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಸೂಚನೆ ಹುಡುಕಿ.

ಮೊದಲು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದಿ, ನಂತರ ಗದ್ಯ ಓದಿ; ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ಗುರುತು ಮಾಡಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರಕಾರ ಗುರುತಿಸಿ: ಸಂಗ್ರಹಾತ್ಮಕ (ಹೇಳಿ), ವಿವರಣಾತ್ಮಕ (ವಿವರಿಸಿ), ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ).

ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಿ; ನಿಘಂಟಿನ ಮೊದಲ ಅರ್ಥವೇ ಸರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ.

ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯದ ಉದ್ದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಎತ್ತಿ ಬರೆಯಬೇಡಿ; ಅದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ.

ಸಂಖ್ಯೆ, ಹೆಸರು, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನಿಖರ ರೂಪವನ್ನೇ ಬಳಸಿ.

ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವಿಚಾರ + ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬೆಂಬಲ ಅಂಶ ಸಾಕು; ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಬಿಡಿ.

ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕೊಡಲು ಹೇಳಿದಾಗ ಗದ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬರೆಯಿರಿ.