KSEAB SSLC TL Kannada key terms

ಎರಡು ಪದಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರಸಂಧಿ, ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗಸಂಧಿ ಎಂದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪದ ರಚನೆ ತಿಳಿಯಲು ಇದು ಅಗತ್ಯ.

ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆ ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ತತ್ಪುರುಷ, ಕರ್ಮಧಾರಯ, ದ್ವಂದ್ವ, ಬಹುವ್ರೀಹಿ, ದ್ವಿಗು ಮುಂತಾದ ಭೇದಗಳನ್ನು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಮಪದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಪದದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ನಾಮಪದಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಪ್ರತ್ಯಯ. ಪ್ರಥಮೆಯಿಂದ ಸಪ್ತಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಬೋಧನೆ ಸೇರಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಗೂ ನಾಮಪದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ. ಕರ್ತೃ, ಕರ್ಮ, ಕರಣ, ಸಂಪ್ರದಾನ, ಅಪಾದಾನ, ಅಧಿಕರಣ ಎಂಬ ಭೇದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ. ಇದು ಕರ್ತೃವಿನ ಪುರುಷ, ವಚನ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೂ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೂ ರೂಪ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಿತು ಅಥವಾ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಅಂಶ. ಭೂತಕಾಲ, ವರ್ತಮಾನಕಾಲ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲ ಎಂದು ಇದರ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪದದ ಮೂಲ ರೂಪ; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸ ಪದಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಮಾಡು' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ 'ಮಾಡಿದ', 'ಮಾಡುವುದು' ಎಂಬ ರೂಪಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಪದದ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ಅಥವಾ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಂಶ. ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ, ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಕೃದಂತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕರಣ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಬ್ದಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಒಂದೇ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಜಲ' ಮತ್ತು 'ನೀರು'; ಇವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಪದಸಂಪತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿ ಬರವಣಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಪದಗಳ ಜೋಡಿ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಬೆಳಕು' ಮತ್ತು 'ಕತ್ತಲೆ', 'ಎತ್ತರ' ಮತ್ತು 'ಕುಳ್ಳ'; ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈದೃಶ್ಯ ತೋರಿಸಲು ಇವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನರ ದೀರ್ಘ ಅನುಭವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಸಣ್ಣ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜೀವನ ಪಾಠ ತಿಳಿಸುವ ನುಡಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಯ, ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದ ಜ್ಞಾನ ಅಡಗಿರುತ್ತದೆ; ಉತ್ತರ ಬರೆಯುವಾಗ ಇದರ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.

ಪದಗಳು ತಮ್ಮ ನೇರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವ ಗುಂಪು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಕೈ ಕೊಡು' ಎಂದರೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡು; ಇಂಥ ಬಳಕೆ ಭಾಷೆಗೆ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಣ್ಣ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಾಮಪದವು ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಗುಣ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಮತ್ತು ಸರ್ವನಾಮಗಳ ರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದವು ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಅಂಶ. ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯಾಪದವೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆಗೆ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಚಮತ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಮಾಧ್ಯಮ. ಉಪಮೆ, ರೂಪಕ, ಅನುಪ್ರಾಸ, ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಲಂಕಾರಗಳು; ಇವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಪದ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 'ಹಾಗೆ', 'ಥರ', 'ಂತೆ' ಎಂಬ ಉಪಮಾವಾಚಕ ಪದಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೋಲಿಸಿ ಹೇಳುವ ಅಲಂಕಾರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉಪಮಾಲಂಕಾರವಿದೆ.

ಉಪಮೇಯ ಮತ್ತು ಉಪಮಾನವನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ಹೇಳದೆ, ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂಬಂತೆ ಬೆರೆಸಿ ಹೇಳುವ ಅಲಂಕಾರ. ಇಲ್ಲಿ 'ಹಾಗೆ', 'ಂತೆ' ಎಂಬ ಪದ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ 'ಅವನು ಕಲ್ಲು ಹೃದಯದವನು'.

ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಂದು ಶಬ್ದ ಸೌಂದರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಲಂಕಾರ. ಇದು ಕವಿತೆಗೆ ಲಯ ಮತ್ತು ನಾದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಓದಲು ಮಧುರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದೇ ಪದವನ್ನು ಅರ್ಥಭೇದದೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಚಮತ್ಕಾರ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಲಂಕಾರ. ಶಬ್ದ ಒಂದೇ ಆದರೂ ಪ್ರತಿ ಸಲ ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಕವಿಯ ಶಬ್ದ ಕೌಶಲವನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸುವ ಅಲಂಕಾರ. ಇದರಿಂದ ಕವಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಓದುಗನಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಬರುವ ಲಯಬದ್ಧ ಜೋಡಣೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಪದ್ಯಗಳಿಗೆ ನಾದ ಮತ್ತು ನೆನಪಿನ ಸುಲಭತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಭಾವನೆ; ಕರುಣೆ, ವೀರ, ಶೃಂಗಾರ ಮುಂತಾದ ರಸಗಳಿಗೆ ಇದು ಮೂಲ. ಓದುಗನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ತಾಗುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಧ್ವನಿಯೇ ಭಾವ.

ಕಥೆ, ಪ್ರಬಂಧ ಅಥವಾ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಅವನ ಮಾತು, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕಥೆ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಬರೆಯುವುದು ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯ.

ಗದ್ಯ ಪಾಠದ ತಿರುಳು; ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು ಏನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರ ಸಾರ. ಪಾಠದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಪಾತ್ರ ಅಥವಾ ಘಟನೆ ನಡೆಯುವ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಪರಿಸರ. ಹಿನ್ನೆಲೆ ತಿಳಿದರೆ ಪಾಠದ ಅರ್ಥ, ಪಾತ್ರಗಳ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಬರವಣಿಗೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪತ್ರ ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಿದ್ದು, ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಸಲutation ಕ್ರಮ ಮುಖ್ಯ.

ನಡೆದ ಘಟನೆ, ಸಭೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ರೂಪ. ಯಾವಾಗ, ಎಲ್ಲಿ, ಯಾರು, ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಇರಬೇಕು; ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪು.

ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಲಿಖಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು. ಪಾತ್ರಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ಸಂಭಾಷಣಾ ಶೈಲಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬರೆಯಬೇಕು.

ಒಂದು ಗಾದೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಬಂಧದಂತೆ ಬರೆಯುವ ರಚನಾ ಕಾರ್ಯ. ಗಾದೆಯ ಸಂದೇಶ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದ ಪಾಠ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಡಬೇಕು.

ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ, ಪೀಠಿಕೆ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರೋಪದೊಂದಿಗೆ ಬರೆಯುವುದು. ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾಷೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ರಚನೆ. ಜನನ, ಕುಟುಂಬ, ಸಾಧನೆ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಇದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಲೇಖಕರೇ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ರಚನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ನೆನಪುಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಮರ್ಶೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆಯವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಹಿಂದೆ ಓದದ, ಹೊಸದಾದ ಗದ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಬೇಕು.

ಒಂದು ಪದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯವು ಪಠ್ಯದ ಒಳಗೆ, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಮಾತಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಅರ್ಥ. ನಿಘಂಟಿನ ಸ್ಥಿರ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಪಠ್ಯದ ಬಳಕೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಪಠ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದು. ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಆಶಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಮೂಲ ಪಠ್ಯದ ಉದ್ದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.