निबंध, पत्र आणि सर्जनशील लेखन (Composition and Creative Writing)
निबंध, पत्र आणि सर्जनशील लेखन
या विभागात निबंध, पत्र, वृत्तांत, प्रसंगलेखन, जाहिरात, सारांश, भाषण, मुलाखत आणि कथालेखन यांची चाचणी होते. प्रत्येक स्वरूपाचा उद्देश, वाचक आणि भाषिक संस्कार वेगळा असतो; म्हणून आधी स्वरूप ओळखा, नंतर माहितीची मांडणी करा.
स्वरूपानुसार रचना
- निबंध: प्रस्तावना, मुख्य मुद्दे, विरोधी विचार, समारोप; शीर्षक आणि सुसंगत परिच्छेद.
- पत्र: प्रेषक, दिनांक, विषय, संबोधन, मुख्य भाग, समारोप; औपचारिक व अनौपचारिक संबोधन वेगळे.
- वृत्तांत: घटना, वेळ, स्थळ, सहभागी, परिणाम; कालक्रमाने.
- जाहिरात: आकर्षक शीर्षक, आवश्यक माहिती, फायदा, संपर्क; खोटी हमी नको.
- सारांश: मूळ मजकुरातील मुख्य विचार; स्वतःचे मत नको.
- भाषण: संबोधन, प्रश्न, उदाहरण, आवाहन; बोलण्याची लय.
कार्यरत उदाहरण
शाळेतील पुस्तक प्रदर्शनासाठी जाहिरात लिहा, असे विचारले. वाचक विद्यार्थी व पालक; म्हणून शीर्षकात प्रदर्शन, दिनांक, स्थळ, वेळ, प्रवेश आणि संपर्क द्या. जगातील सर्वोत्तम पुस्तके अशी अतिशयोक्ती नको; नवीन व दुर्मिळ पुस्तकांचे प्रदर्शन असे ठोस वचन द्या. प्रत्येक माहिती वाचकाच्या निर्णयासाठी उपयुक्त आहे का, हा तपासणीचा निकष ठेवा.
गुण कमी करणारे सापळे
- पत्रात दिनांक, विषय किंवा संबोधन सोडणे.
- जाहिरातीत आवश्यक माहिती न देता केवळ नारा लिहिणे.
- सारांशात स्वतःची मते जोडणे.
- निबंधात एकाच मुद्द्याची पुनरावृत्ती करणे.
- भाषण आणि निबंधाची भाषा सारखीच ठेवणे.