अपठित उतारा आणि वाचनसमज (Reading Comprehension and Unseen Text)
अपठित उतारा: वाचन आणि अनुमान
अपठित उताऱ्यात मुख्य विचार, सहाय्यक मुद्दे, शब्दार्थ, संदर्भ, अनुमान, लेखकाचा स्वर आणि योग्य शीर्षक यांची चाचणी होते. उतारा पूर्वीच्या पाठ्यपुस्तकातील नसतो; म्हणून उत्तर केवळ उताऱ्यातील पुराव्यावर आधारित असणे आवश्यक आहे.
वाचनाची पद्धत
- पहिले वाचन: विषय काय आहे आणि लेखकाची भूमिका काय आहे.
- दुसरे वाचन: प्रत्येक परिच्छेदाचा एकवाक्यातील मुद्दा.
- तिसरे वाचन: प्रश्नातील क्रियापदानुसार पुरावा शोधा - कारण, तुलना, उदाहरण, विरोध.
- शब्दार्थ: शब्दाचा अर्थ संपूर्ण वाक्यातून ठरवा; शब्दकोशातील पहिला अर्थ निवडू नका.
- अनुमान: उताऱ्यात थेट नसलेला पण पुराव्याने सिद्ध होणारा निष्कर्ष.
कार्यरत उदाहरण
पाणी वाचवण्यासाठी पावसाचे पाणी साठवा, असे उतारा सांगतो; शेवटी छोटे प्रयत्नही मोठा बदल घडवतात असे येते. मुख्य विचार विचारला. उत्तर पाणी टंचाईवर उपाय इथे थांबू नये; शेवटचे वाक्य सामान्य तत्त्व देत असल्याने मुख्य विचार वैयक्तिक प्रयत्नांतून सामूहिक संवर्धन असा आहे. कारण म्हणून पावसाचे साठवण आणि छोट्या प्रयत्नांचा उल्लेख जोडा.
गुण कमी करणारे सापळे
- स्वतःचे मत उताऱ्याच्या नावाने लिहिणे.
- प्रश्न उताऱ्याच्या आधारे म्हणत असताना बाह्य माहिती देणे.
- शीर्षक म्हणून पहिले वाक्य जसेच्या तसे कॉपी करणे.
- विरुद्धार्थी शब्दाच्या जागी समानार्थी शब्द देणे.
- संपूर्ण परिच्छेदाची पुनरावृत्ती करून सारांशाचा शब्दांकन न करणे.