PSEB SS Punjabi Elective flashcards
PSEB SS Punjabi Elective · Build recall with a focused review session.
32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਣਮਾਲਾ
- ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲਿਪੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 35 ਮੂਲ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਲਗਾਂ-ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਖੱਬੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਟਿੱਪੀ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀ
- ਟਿੱਪੀ (ੰ) ਵਿਅੰਜਨ ਉੱਤੇ ਨਾਸਕੀ ਧੁਨੀ ਲਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਿੰਦੀ (ਂ) ਸਵਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਅੱਧਕ ਦਾ ਕਾਰਜ
- ਅੱਧਕ (ੱ) ਕਿਸੇ ਵਿਅੰਜਨ ਉੱਤੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਸਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਉਚਾਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ 'ਪੱਕਾ' ਵਿੱਚ ਕ ਦਾ ਦੁਹਰਾਅ।
- ਲਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲਗਾਂ ਹਨ - ਅ, ਆ, ਇ, ਈ, ਉ, ਊ, ਏ, ਐ, ਓ, ਔ - ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲਗਾਖਰ ਹੋੜਾ, ਕਨੌੜਾ ਤੇ ਟਿੱਪੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- SOV ਵਾਕ-ਕ੍ਰਮ
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਬਣਤਰ ਕਰਤਾ–ਕਰਮ–ਕ੍ਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਨਿਰਧਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨੂੰ
- 'ਨੂੰ' ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ 'ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ'; ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਦਰਸਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ
- ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਰਤਮਾਨ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ - ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਪੂਰਨ ਰੂਪ ਬਣਦੇ ਹਨ।
- ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ
- ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਦੀ ਬਾਣੀ
- ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਪੁਜੀ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਗਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਆਧਾਰ ਹਨ।
- ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ
- ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਇਕੱਠੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
- ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ
- ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ-ਸ਼ੈਲੀ 'ਅਬਿਆਤ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ-ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੜਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
- ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ 'ਬੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਕੀ ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਕੌਣ' ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
- ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ 'ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ' ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ
- ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ-ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ 'ਸੱਸੀ ਪੰਨੂੰ' ਪੰਜਾਬੀ ਕਿੱਸਾ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
- ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਗਦ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ; ਉਹ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲਾਂ ਨੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਨੂੰ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਦਿੱਤੀ।
- ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ
- ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਰਸਾਲਾ, ਜਿਸਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਮੰਚ ਦਿੱਤਾ।
- ਅੱਧ ਕਟਿਆ ਆਰਸੀ
- ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਦਾ ਨਾਵਲ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਕਥਾ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਡੂੰਘਾਈ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਕਾਫ਼ੀ
- ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਧਰੁਵ ਜਾਂ ਟੇਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਬੰਦ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਭਾਵ ਵਧਦਾ ਹੈ।
- ਗ਼ਜ਼ਲ
- ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ, ਜਿਸਦੇ ਦੋਹਰੇ ਬੰਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਮਿਸਰੇ ਤੁਕਾਂਤ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਿਸਰਾ ਰਦੀਫ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- ਵਾਰ
- ਵੀਰ-ਰਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ, ਜੋ ਢਾਡੀ-ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਤੇ ਯੁੱਧ-ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਬੈਂਤ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ, ਜਿਸਦੀ ਹਰ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਤੁਕਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਜਾਂ ਨੀਤੀਪਰਕ ਵਿਅੰਗ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਦੋਹਰਾ ਛੰਦ
- ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਵਾਲਾ ਛੰਦ, ਜਿਸਦੀ ਹਰ ਤੁਕ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਦਾ ਮੇਲ ਦੋਹਰੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ।
- ਸਲੋਕ
- ਛੋਟੇ ਛੰਦ-ਬੱਧ ਬੰਦ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਤੁਕਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
- ਨਿਬੰਧ
- ਗਦ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਤਰਕ-ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਹਾਣੀ
- ਗਦ-ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਸਾਰਥਕ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਨਾਵਲ
- ਵਿਸਥਾਰਤ ਗਦ-ਰਚਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪਾਤਰ, ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਇਸਦੇ ਮੋਢੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ
- ਗਦ-ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਯਾਤਰਾ-ਅਨੁਭਵ, ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ-ਆਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ
- ਗਦ-ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਜੀਵੰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਲੀਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਜੀਵਨੀ
- ਗਦ-ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਨਾਟਕ
- ਸਾਹਿਤ-ਰੂਪ, ਜੋ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼-ਵੰਡ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਆਲੋਚਨਾ
- ਗਦ-ਰੂਪ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਲਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦੀ ਤਰਕਸੰਗਤ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡ ਦੋਵੇਂ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।