रचनात्मक लेखनम् - पत्रम् एवं अनुच्छेदः
The composition domain carries a letter (पत्रम्) or a short paragraph (अनुच्छेदः) with a fixed word limit. Marks are given for format, correct vibhakti, connectives and relevance - not for long sentences.
पत्रम् format
- स्थानम् and दिनाङ्कः at the top left (जयपुरम्, १२ मार्च २०२५).
- सम्बोधनम् - प्रिय मित्र / आदरणीयः पिता महोदयः / सेवायाम्.
- Body: greeting, purpose, two or three points, request or thanks.
- समापनम् - भवदीयः / आपका आज्ञाकारी, then the name.
- For a प्रार्थनापत्रम् add सेवायाम्, विषयः and a formal request line.
अनुच्छेदः structure
- One topic sentence, four to six supporting sentences, one concluding sentence.
- Connectors: अतः, ततः, अपि, परन्तु, यतः, तस्मात्.
- Keep every sentence in one tense; लट् is safest.
- Stay within the given word limit; exceeding it is penalised.
Worked example
Task: a letter to a friend inviting him to a prize ceremony, about 40 words. Answer: प्रिय मित्र अरुण, जयपुरतः नमः। अस्मिन् मासे विद्यालये पारितोषिकसमारोहः भविष्यति। त्वं तत्र आगन्तुं योग्यः असि। सपत्नीकं त्वां सादरं निमन्त्रयामि। भवदीयः, राहुलः। Reasoning: the सम्बोधन is प्रथमा, the invitation uses द्वितीया with निमन्त्रयामि, and आगन्तुम् is the infinitive of purpose - all standard.
Traps
- Omitting स्थानम्/दिनाङ्कः or the समापनम्.
- Mixing लोकभाषा words into Sanskrit sentences.
- Writing a paragraph with no connectors; it reads as a list.
- Wrong सम्बोधन case (हे मित्र, हे बाले - never हे मित्रम्).