અપઠિત ગદ્યાંશ: સંદર્ભસમજ અને શબ્દભંડોળ
અપઠિત ગદ્યાંશમાં પાઠ્યપુસ્તકની બહારનો ગદ્ય ટુકડો આપીને સમજ અને શબ્દભંડોળ પૂછાય છે. અહીં ઝડપ કરતાં સંદર્ભમાં ચોક્કસ જવાબ વધુ મહત્ત્વનો છે.
વાંચવાની રીત
પ્રથમ ઝડપી વાંચનમાં મુખ્ય વિષય પકડો. પછી પ્રશ્નો વાંચો અને ગદ્યાંશમાં મુખ્ય શબ્દો (નામ, સ્થળ, સંખ્યા, કારણ) પર લાઈન દોરો. જવાબ ગદ્યાંશમાંથી જ લેવો; પોતાનું જ્ઞાન ઉમેરવું નહીં.
શબ્દાર્થ સંદર્ભમાં
શબ્દનો અર્થ કોષ કરતાં વાક્યના સંદર્ભમાં નક્કી કરો. 'મફત'નો અર્થ 'વિના મૂલ્યે', 'ભીંજાયા'નો અર્થ 'પલળ્યા'. વિરુદ્ધાર્થી શબ્દ પૂછાય તો મૂળ શબ્દનો અર્થ પહેલા સ્પષ્ટ કરો.
કાર્ય કરેલું ઉદાહરણ
ગદ્યાંશ: 'ગામમાં એક વૃદ્ધ પુસ્તકાલય ચલાવતો હતો. તે બાળકોને વાંચવા મફત પુસ્તકો આપતો. એક દિવસ વરસાદથી પુસ્તકો ભીંજાયા, પણ ગામલોકોએ મદદ કરી.' પ્રશ્ન: વૃદ્ધનો વ્યવસાય શો હતો? જવાબ: 'તે પુસ્તકાલય ચલાવતો હતો.' કારણ: પહેલું વાક્ય સીધું જણાવે છે. 'મફત'નો અર્થ પૂછાય તો 'વિના પૈસે' લખો; 'મોંઘા' નહીં.
ગુણ ગુમાવતી ભૂલો
- ગદ્યાંશમાં ન હોય તેવી માહિતી ઉમેરવી.
- પ્રશ્નનો જવાબ આખા પરિચ્છેદની નકલ કરીને આપવો.
- શબ્દાર્થમાં વિરોધી અર્થ લખવો.
- 'કારણ આપો' પૂછ્યું હોય તો ફક્ત ઘટના લખવી.