वाक्य शुद्धीकरण: आदरार्थी क्रियाको तीन उत्तर

तीनै समूहको उत्तरलाई एउटै ‘सही/गलत’ मा नमिलाउनु राम्रो; सन्दर्भ र व्याकरण छुट्ट्याउनुपर्छ।

• ‘दिनुभयो’: कर्ता ‘शिक्षक’ आदरार्थी तेस्रो पुरुष हो; भूतकालको आदरार्थी रूप ‘दिनुभयो’ मानक हो। विद्यार्थीले शिक्षकप्रति आदर देखाउने सन्दर्भमा यही रूप अपेक्षित हुन्छ।
• ‘दियो’: व्याकरणिक रूपमा भूतकाल हो, तर आदरार्थी होइन। यसले शिक्षकलाई आदर नगरेको संकेत गर्छ; कक्षा-पत्रमा यो सामाजिक रूपमा अमानक मानिन्छ। १९ जनाले यही लेख्नुको कारण आदरार्थीभन्दा सामान्य भूतकालको बानी हुन सक्छ।
• ‘दिनुहुन्छ’: आदरार्थी हो, तर वर्तमान/अपूर्ण हो; वाक्यको भूतकालसँग काल मिल्दैन।
• ‘शिक्षकलाई विद्यार्थीले पुस्तक दिए’: कर्ता र कर्म फेरिएको छ; अर्थ नै बदलिन्छ।

निष्कर्ष: मानक उत्तर ‘दिनुभयो’ हो; ‘दियो’ अशुद्ध होइन तर सन्दर्भमा अमानक; ‘दिनुहुन्छ’ कालगत त्रुटि; तेस्रो कारक/अर्थगत त्रुटि।

सम्भावित कारण: विद्यार्थीले ‘कर्ता एकवचन’ मात्र हेरेर सामान्य भूतकालको ‘दियो’ राखेका हुन्; उनीहरूले आदरार्थी स्तर छुट्टै व्याकरणिक सूचना हो भन्ने बिर्से। दैनिक बोलीमा ‘दियो’ धेरै सुनिने भएकाले त्यो ‘सामान्य’ लाग्छ।

५ मिनेटको योजना:

• ०–१ मिनेट: वाक्यबाट कर्ता ‘शिक्षक’ र कर्म ‘विद्यार्थी’ छुट्याउने; कसलाई आदर गर्नुपर्छ भनी सोध्ने।
• १–३ मिनेट: तालिका देखाउने - दिनु / दिनुहुन्छ / दिनुभयो; अनि खाओ / खानुहुन्छ / खानुभयो। विद्यार्थीले तीनै रूपलाई एउटै कालमा नराख्ने नियम भन्छन्।
• ३–४ मिनेट: जोडीमा दुई वाक्य सुधार्ने: ‘शिक्षक आउनुभयो’, ‘प्रधानाध्यापक बोल्नुभयो’।
• ४–५ मिनेट: एग्जिट टिकट - ‘शिक्षकले पुस्तक दिनुभयो’ लेखेर आदरार्थी र भूतकाल दुवै देखाउने।

मूल्याङ्कनमा ‘दियो’ लेख्नेलाई तुरुन्तै शून्य नदिई, आदरार्थी स्तरको सचेतना देखाएको छ कि छैन भनेर हेर्नुपर्छ।