First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
गद्य विधामा निबन्धको मुख्य पहिचान कुन हो?
- लेखकका विचार र अनुभूतिमूलक गद्यरचना Correct answer.
- लय र छन्दको अनिवार्य प्रयोग गर्ने रचना
- पात्र र संवादको प्रधानतामा घटना देखाउने रचना
- कथावस्तुलाई अंक र दृश्यमा बाँड्ने रचना
Explanation
निबन्ध वैचारिक तथा अनुभूतिमूलक गद्य हो; यसमा लेखकको दृष्टिकोण केन्द्रमा रहन्छ। पात्र–संवाद वा छन्दको अनिवार्यता निबन्धको लक्षण होइन, त्यसैले यी विकल्प निबन्धसँग मेल खाँदैनन्।
Question 2Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा पात्रले चाहेको लक्ष्य र उसको बाटोमा उभिएको बाधाबीचको टकरावलाई के भनिन्छ?
- पात्रको रूप र स्वभाव
- कथावाचकको परिचय
- कथाको स्थान र समय
- द्वन्द्व Correct answer.
Explanation
कथामा लक्ष्य र बाधाबीचको टकरावलाई द्वन्द्व भनिन्छ। यसले घटनालाई अगाडि बढाउन र पात्रको स्वभाव खुलाउन मद्दत गर्छ।
Question 3Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
लेखकले आफैँले भोगेका वा देखेका घटनालाई स्मृतिका आधारमा प्रस्तुत गर्ने गद्यविधा कुन हो?
- संस्मरण Correct answer.
- जीवनी
- कविता
- नाटक
Explanation
संस्मरणमा लेखक आफ्नै अनुभव र स्मृतिलाई केन्द्रमा राख्छ। जीवनीमा प्रायः अर्को व्यक्तिको पूरा जीवनकथा बताइन्छ, त्यसैले दुवै एउटै होइनन्।
Question 4Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
‘मैले बजारमा उभिएर भीडलाई हेरेँ; मेरो मनमा अनौठो डर उठ्यो’ भन्ने गद्यांशमा कथावाचक आफैँ घटनामा सहभागी छ। यो कथन-दृष्टि कुन हो?
- द्वितीय-पुरुष सम्बोधन
- म-कथन Correct answer.
- सर्वज्ञ तृतीय-पुरुष कथन
- वस्तुनिष्ठ नाटकीय कथन
Explanation
गद्यांशमा ‘मैले’ भन्ने कथावाचक स्वयं घटनाको सहभागी छ। यस्तो कथनलाई म-कथन वा प्रथम-पुरुषात्मक कथन भनिन्छ, जहाँ पाठक कथावाचकको अनुभवसँगै हिँड्छ।
Question 5Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कुनै गद्यरचनामा घटनाभन्दा लेखकको तर्क, उदाहरण र विचार प्रमुख छन्; पात्रहरूको क्रमबद्ध कथा होइन। यो रचना मुख्यतः कुन विधामा पर्छ?
- कथा
- जीवनी
- निबन्ध Correct answer.
- नाटक
Explanation
तर्क, उदाहरण र लेखकीय विचारलाई अगाडि राख्ने गद्यविधा निबन्ध हो। कथामा घटनाक्रम र पात्रको विकास प्रमुख हुन्छ, त्यसैले यो वर्णन निबन्धसँग बढी मेल खान्छ।
Question 6Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाको एउटा पात्रले गाउँ छोड्ने निर्णय गर्छ, तर लेखकले त्यसको कारण पछि मात्र खुलासा गर्छ। यसले पाठकमा उत्पन्न गराउने मुख्य प्रभाव कुन हो?
- संवादलाई कथाबाट हटाउने
- घटनाको कालक्रमलाई पूर्ण रूपमा उल्टाउने
- पात्रप्रतिको रहस्य र कौतूहल बढाउने Correct answer.
- स्थानको वर्णनलाई अझ विस्तार गर्ने
Explanation
कारण पछि खुलासा गर्दा पाठकको जिज्ञासा जीवित रहन्छ र पात्रको निर्णयबारे रहस्य बन्छ। यो प्रभाव कौतूहल वा सस्पेन्सको निर्माणसँग सम्बन्धित छ।
Question 7Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
व्यङ्ग्यात्मक गद्यमा लेखकले समाजका दोषलाई हाँसोको माध्यमबाट उजागर गर्छ। यस्तो रचनामा पाठकबाट अपेक्षित प्रतिक्रिया के हो?
- दोषप्रति सजग भई सुधारको सोच बनाउने Correct answer.
- पात्रको आर्थिक स्थितिको प्रमाण खोज्ने
- छन्दको गणना गरेर लय मिलाउने
- घटनाको ऐतिहासिक मिति र स्थान सम्झने
Explanation
व्यङ्ग्यको उद्देश्य हाँसो उत्पन्न गर्दै समाजका विकृति देखाउनु र सुधारको चेतना जगाउनु हो। त्यसैले पाठकले दोषप्रति सजग हुने अपेक्षा गरिन्छ, केवल घटना वा छन्दको हिसाब गर्ने होइन।
Question 8Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कुनै कथाको शीर्षक ‘अन्धो विश्वास’ छ; कथामा एउटा पात्रले हल्लाका भरमा अर्कोलाई दोषी ठहर गर्छ। शीर्षकले कथाको कुन पक्षलाई सङ्केत गर्छ?
- पात्रको जन्मस्थान र परिवार
- लेखकको उमेर र अनुभव
- मुख्य विषय वा केन्द्रीय भाव Correct answer.
- कथाको कुल लम्बाई
Explanation
शीर्षकले कथाको केन्द्रीय विषयतर्फ सङ्केत गर्छ। यहाँ ‘अन्धो विश्वास’ले हल्लाका आधारमा गरिने दोषारोपण र त्यसको खतरालाई मुख्य भाव बनाएको देखिन्छ।
Question 9Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा ‘उसले ढोका खोल्यो, तर कोही थिएन’ भन्ने वाक्यले पाठकलाई पात्रसँगै अनिश्चिततामा राख्छ। यो प्रभाव मुख्यतः कुन कथात्मक तत्वको सफल प्रयोगले आउँछ?
- छन्दको लय
- कौतूहल वा सस्पेन्स Correct answer.
- पात्रको सामाजिक हैसियत
- निबन्धको तर्कशैली
Explanation
अपूर्ण सूचना र अप्रत्याशित खुलासाले पाठकको जिज्ञासा बढाउँछ। यस्तो प्रभाव कौतूहल वा सस्पेन्सको निर्माणले आउँछ, जसले पाठकलाई अगाडि पढ्न प्रेरित गर्छ।
Question 10Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
एउटा गद्यांशमा छोटा वाक्य, सरल शब्द र सीधा वर्णन छ; अर्कोमा लामा वाक्य, उपमा र विचारको तह छ। यी दुईबीचको भिन्नता मुख्यतः केको भिन्नता हो?
- पात्रको सङ्ख्या
- कथाको विधा
- लेखकको शैली Correct answer.
- कथावस्तुको ऐतिहासिकता
Explanation
वाक्य संरचना, शब्दचयन र अलङ्कारको प्रयोगले लेखकको शैली देखाउँछ। एउटै विधाभित्र पनि सरल र अलङ्कृत गद्य हुन सक्ने भएकाले यहाँको भिन्नता शैलीको हो।
Question 11Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाको घटनाक्रमले सबैभन्दा तीव्र मोड लिने र पात्रको भाग्य निर्धारण हुने बिन्दुलाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- भूमिका
- चरमोत्कर्ष Correct answer.
- पूर्वकथा
- उपसंहार
Explanation
कथाको संरचनामा द्वन्द्वले उच्चतम बिन्दु छुनुलाई चरमोत्कर्ष भनिन्छ; त्यसपछि कथा समाधानतर्फ लाग्छ। भूमिकाले पात्र र परिवेश परिचय गराउँछ भने उपसंहारले अन्त्य सम्हाल्छ।
Question 12Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कुनै कथाको पात्रको स्वभाव, मूल्य र व्यवहार कथाभर उल्लेखनीय रूपमा परिवर्तन हुँदैन भने त्यस्तो पात्रलाई के भनिन्छ?
- प्रतिपक्षी पात्र
- स्थिर पात्र Correct answer.
- विकासशील पात्र
- कथावाचक पात्र
Explanation
जुन पात्रको चरित्रलाई घटनाले खासै बदल्दैन, उसलाई स्थिर वा एकरूप पात्र भनिन्छ। विकासशील पात्र भने घटनाक्रमसँगै बदलिन्छ।
Question 13Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
गद्यको जीवनी र आत्मकथाबीचको मुख्य भेद कुन हो?
- जीवनीमा घटना नहुने, आत्मकथामा मात्र हुने
- दुवैमा काल्पनिक पात्र अनिवार्य हुने
- आत्मकथामा बाह्य दृष्टि, जीवनीमा आन्तरिक दृष्टि
- जीवनी अरूको जीवनकथा, आत्मकथा आफ्नै जीवनकथा Correct answer.
Explanation
जीवनीमा लेखकले अर्को व्यक्तिको जीवनको घटना र उपलब्धि प्रस्तुत गर्छ। आत्मकथामा भने लेखक आफ्नै जीवनको अनुभव र संस्मरण लेख्छ।
Question 14Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा परिवेश (वातावरण) ले मुख्यतः कुन काम गर्छ?
- पात्रको मनोदशा र घटनाको विश्वसनीयता उभ्याउन सघाउँछ Correct answer.
- लेखकको जीवनी तथ्याङ्कका रूपमा प्रस्तुत गर्छ
- घटनाको कारण स्पष्ट नगरी पाठकलाई अन्योलमा राख्ने मात्र काम गर्छ
- पात्रको संवादलाई हटाएर कथालाई निबन्ध बनाउँछ
Explanation
परिवेशले समय, स्थान र सामाजिक अवस्था देखाउँदै पात्रको मनोदशा र घटनाको विश्वसनीयता बलियो बनाउँछ। यो केवल पृष्ठभूमि नभई अर्थ खोल्ने तत्व हो।
Question 15Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
एउटा कथामा ‘सुक्खा रुख’ ले पात्रको टुटेको आशा झल्काउँछ। यस्तो अर्थ बोकेको वस्तुलाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- उपमा
- मुहावरा
- दृष्टिकोण
- प्रतीक Correct answer.
Explanation
जब कुनै वस्तुले साक्षात् अर्थभन्दा बाहिर गएर गहिरो भाव वा विचार बोक्छ, त्यसलाई प्रतीक भनिन्छ। सुक्खा रुखले आशा सकिएको अवस्थाको सङ्केत गर्छ।
Question 16Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
यात्राका अनुभव, स्थलगत वर्णन र लेखकको प्रत्यक्ष टिप्पणी मिसाएर लेखिएको गद्यविधालाई के भनिन्छ?
- यात्रावृत्त Correct answer.
- निबन्ध
- नाटक
- जीवनी
Explanation
यात्रावृत्तमा लेखकले भ्रमण गरेका स्थान, भोगेका अनुभव र अवलोकनलाई क्रमसँग राख्छ। यसले यात्राको साक्षी-वर्णन र व्यक्तिगत प्रतिक्रिया दुवै समेट्छ।
Question 17Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
निजी पत्रको भाषा र संरचनामा मुख्यतः कुन विशेषता पाइन्छ?
- पद्यमा लय मिलाएर लेखिने कडी
- पात्र र घटनाको काल्पनिक विस्तार
- सम्बोधन, व्यक्तिगत स्वर र सम्बन्धअनुसारको अनौपचारिकता Correct answer.
- कडा ढाँचा, सरकारी परिभाषा र साक्षीको अनिवार्यता
Explanation
निजी पत्रमा प्रापकलाई सम्बोधन गरिन्छ र पठाउनेको व्यक्तिगत स्वर प्रबल हुन्छ। सम्बन्धअनुसार औपचारिकता घट्ने वा बढ्ने भए पनि आत्मीयता यसको विशेषता हो।
Question 18Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
दैनिक घटना, आफ्नो भावना र मितिअनुसारको अभिलेखलाई गद्यको कुन विधा भनिन्छ?
- डायरी Correct answer.
- जीवनी
- समालोचना
- यात्रावृत्त
Explanation
डायरी वा दैनिकीमा लेखकले दिनक्रमअनुसार आफ्ना अनुभव, भावना र टिप्पणी राख्छ। यसको मुख्य पहिचान मिति र व्यक्तिगत अभिलेख हो।
Question 19Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा पात्रको स्वभाव उसको संवाद, काम र अरूले गरेको व्यवहारबाट पाठक आफैँ अनुमान गर्छ। यस्तो चरित्रचित्रणलाई के भनिन्छ?
- आत्मकथात्मक चित्रण
- स्थिर चरित्रचित्रण
- अप्रत्यक्ष चरित्रचित्रण Correct answer.
- प्रत्यक्ष चरित्रचित्रण
Explanation
लेखकले पात्रको गुण सिधै भनिदिनुभन्दा संवाद, क्रिया र अरूको प्रतिक्रियाबाट देखाउनु अप्रत्यक्ष चरित्रचित्रण हो। यसले पाठकलाई अनुमान गर्ने अवसर दिन्छ।
Question 20Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
गद्यरचनाको गुण र दोषलाई पाठका आधारमा तर्कसहित मूल्याङ्कन गर्ने लेखनलाई के भनिन्छ?
- निबन्ध
- समालोचना Correct answer.
- यात्रावृत्त
- आत्मकथा
Explanation
समालोचनाले साहित्यिक रचनाको भाव, शिल्प, भाषा र सन्देशलाई प्रमाणसहित मूल्याङ्कन गर्छ। यसमा प्रशंसा मात्र नभई तर्कपूर्ण दोष-विश्लेषण पनि पर्छ।
Question 21Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
गद्यकथाको सुरुमा पात्र, स्थल, समय र परिस्थितिको परिचय दिइने अंशलाई विश्लेषणमा के भनिन्छ?
- पूर्वसूचना
- उद्घाटन Correct answer.
- चरमबिन्दु
- उपसंहार
Explanation
उद्घाटन वा प्रस्तुतिले पाठकलाई कथाको संसारमा भित्र्याउँछ र पात्र, स्थल तथा समयको आधार तयार पार्छ। यो अंशपछि कथाको मुख्य द्वन्द्व विकसित हुँदै जान्छ।
Question 22Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कुनै व्यक्तिको स्वभाव, रूप र विशेषता छोटकरीमा शब्दचित्र झैँ उतार्ने गद्यविधालाई के भनिन्छ?
- रेखाचित्र Correct answer.
- समालोचना
- निबन्ध
- यात्रावृत्त
Explanation
रेखाचित्रमा व्यक्तिको बाह्य रूप र आन्तरिक स्वभावलाई संक्षिप्त तर झल्काउने शैलीमा प्रस्तुत गरिन्छ। यो जीवनीभन्दा छोटो र केन्द्रित हुन्छ।
Question 23Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा वर्तमान घटनाक्रमबीच पात्रले विगतको घटना सम्झेर कथा अघि बढाउने तरिकालाई के भनिन्छ?
- उपसंहार
- प्रस्तुति
- पश्चदृश्य Correct answer.
- पूर्वसूचना
Explanation
पश्चदृश्य वा फ्ल्यासब्याकमा कथावाचक वर्तमानबाट विगतमा फर्केर पृष्ठभूमि खुलाउँछ। यसले पात्रको प्रेरणा र घटनाको कारण बुझ्न मद्दत गर्छ।
Question 24Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
विचारात्मक निबन्धको उपसंहारमा लेखकले मुख्यतः के गर्नुपर्ने हुन्छ?
- मुख्य विचारको सार दिने Correct answer.
- नयाँ पात्र थपेर कथा लम्ब्याउने
- विषयवस्तुको विस्तार मात्र गर्ने
- घटनाको चरमबिन्दु देखाउने
Explanation
उपसंहारले निबन्धभर उठाइएका तर्कलाई समेटेर अन्तिम निष्कर्ष दिन्छ। यसले पाठकलाई लेखकको मुख्य स्ट्यान्स स्पष्ट पार्छ, नयाँ असम्बद्ध विषय खोल्दैन।
Question 25Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाका सबै घटना, पात्र र विवरणले अन्ततः उठाउने मूल मानवीय वा सामाजिक प्रश्नलाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- चरित्रचित्रण
- थिम Correct answer.
- कथानक
- परिवेश
Explanation
थिम वा विषयवस्तु कथाको सतही घटनाभन्दा माथि उठेर लेखकले देखाउन खोजेको मूल अर्थ हो। एउटै कथामा प्रेम, शक्ति वा न्यायजस्ता व्यापक प्रश्न थिमका रूपमा आउन सक्छन्।
Question 26Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा नायकको लक्ष्यअगाडि सक्रिय रूपमा बाधा खडा गर्ने पात्रलाई के भनिन्छ?
- कथावाचक
- स्थिर पात्र
- प्रतिनायक Correct answer.
- सहायक पात्र
Explanation
प्रतिनायक नायकको इच्छा वा योजनाविरुद्ध उभिएर द्वन्द्व तीव्र बनाउँछ। ऊ सधैँ खलपात्र हुनुपर्दैन, तर उसको काम नायकको बाटो रोक्नु हुन्छ।
Question 27Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाको सुरुवातमै पछि घट्ने महत्त्वपूर्ण घटनाको अस्पष्ट सङ्केत दिने कथात्मक प्रविधिलाई के भनिन्छ?
- पश्चदृश्य
- प्रस्तुति
- उपसंहार
- पूर्वसूचना Correct answer.
Explanation
पूर्वसूचनाले पाठकको जिज्ञासा जगाउँछ र आउँदो घटनाका लागि मनोवैज्ञानिक तयारी गराउँछ। यो सङ्केत प्रत्यक्ष घोषणा नभई वातावरण, संवाद वा सानो विवरणमार्फत आउन सक्छ।
Question 28Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथावाचक पात्र नभई बाहिरबाट वर्णन गर्छ, तर एउटै पात्रको मन र अनुभूति मात्र देखाउन सक्छ। यस्तो कथनदृष्टिलाई के भनिन्छ?
- प्रथम-पुरुष सहभागी दृष्टि
- सीमित तृतीय-पुरुष दृष्टि Correct answer.
- सर्वज्ञ दृष्टि
- पत्रात्मक दृष्टि
Explanation
सीमित तृतीय-पुरुष दृष्टिमा कथावाचक 'उसले' भनेर बाहिरबाट बोल्छ तर एउटै पात्रको आन्तरिक जगत्मा सीमित हुन्छ। सर्वज्ञ दृष्टिमा भने सबै पात्रको मन राखिएको जानकारी पाठकले पाउँछ।
Question 29Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथामा कथावाचकले आफ्नै विषयमा अस्पष्ट, अतिशयोक्तिपूर्ण वा परस्परविरोधी विवरण दिन्छ; पाठकले उसको भनाइमा शङ्का गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ। यस्तो कथावाचकलाई के भनिन्छ?
- तीस्रो-पुरुष कथावाचक
- सर्वज्ञ कथावाचक
- वस्तुनिष्ठ कथावाचक
- अविश्वसनीय कथावाचक Correct answer.
Explanation
अविश्वसनीय कथावाचकको भनाइलाई पाठकले पाठभित्रैका सङ्केतका आधारमा जाँच्नुपर्छ। यसले कथाको अर्थ एकमात्र नभई बहुअर्थी बनाउँछ र व्याख्यामा सतर्कता माग गर्छ।
Question 30Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कुनै गद्य पाठको आलोचनात्मक विश्लेषण गर्दा 'लेखकको पूर्वाग्रह' पहिचान गर्नुको मुख्य औचित्य के हो?
- पाठको शीर्षक परिवर्तन गरेर नयाँ अर्थ दिनु
- तर्क र प्रमाणको निष्पक्षता जाँच्नु Correct answer.
- लेखकको जन्ममिति र मृत्युमिति पुष्टि गर्नु
- पात्रहरूको सङ्ख्या गणना गरेर तालिका बनाउनु
Explanation
पूर्वाग्रह पहिचान गर्दा कुन तर्क प्रमाणमा आधारित छ र कुन केवल लेखकको पूर्वधारणा हो भन्ने छुट्याउन सकिन्छ। यसले पाठको मूल्याङ्कनलाई व्यक्तिगत प्रभावबाट टाढा राखेर तर्कसंगत बनाउँछ।
Question 31Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाको पात्र आफ्नै मनभित्र कर्तव्य र मायाबीच द्विविधामा परेको अवस्थालाई गद्यविश्लेषणमा कुन द्वन्द्व भनिन्छ?
- पारिवारिक द्वन्द्व
- सामाजिक द्वन्द्व
- आन्तरिक द्वन्द्व Correct answer.
- प्रकृतिसँगको द्वन्द्व
Explanation
पात्रको भित्री मनमा चल्ने मनोद्वन्द्व आन्तरिक द्वन्द्व हो; यसमा कर्तव्य, माया, भय वा नैतिक छनोटबीचको तानातान मुख्य हुन्छ। पारिवारिक, सामाजिक र प्रकृतिसँगको द्वन्द्व पात्रबाहिरका शक्तिसँग जुध्ने बाह्य द्वन्द्वका रूप हुन्।
Question 32Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथावाचक स्वयम् कथाको पात्र बनेर ‘मैले देखेँ’, ‘मैले भोगेँ’ भन्दै घटना प्रस्तुत गर्ने कथनदृष्टिलाई के भनिन्छ?
- सर्वज्ञ दृष्टि
- वस्तुनिष्ठ दृष्टि
- बाह्य दृष्टि
- प्रथमपुरुष दृष्टि Correct answer.
Explanation
प्रथमपुरुष कथनदृष्टिमा कथावाचक आफैँ घटनाको सहभागी वा साक्षी हुन्छ र ‘म’ सर्वनाममा आफ्नो अनुभव बताउँछ। सर्वज्ञ दृष्टिमा बाहिरबाट सबै पात्रको मन पढ्ने कथावाचक हुन्छ, जुन यहाँ लागू हुँदैन।
Question 33Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
आफ्ना जीवनका छानिएका घटना, व्यक्ति र अनुभूतिको स्मृतिलाई केन्द्रमा राखेर लेखिने गद्यविधा कुन हो?
- वैचारिक निबन्ध
- संस्मरण Correct answer.
- नाटक
- रिपोर्ताज
Explanation
संस्मरणमा लेखकले आफैँले भोगेका वा नजिकबाट देखेका चुनिएका घटना र व्यक्तिहरूलाई स्मृतिका आधारमा प्रस्तुत गर्छ। यो पूर्ण जीवनवृत्तान्त नभई स्मरणीय अंशमा केन्द्रित हुने भएकाले आत्मकथाभन्दा फरक पर्छ।
Question 34Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
समाजका विकृति वा मानिसका दुर्गुणलाई हाँसोमा उडाउँदै सुधारको सन्देश दिने गद्यशैलीलाई के भनिन्छ?
- ललित निबन्ध
- संस्मरण
- रिपोर्ताज
- व्यङ्ग्य Correct answer.
Explanation
व्यङ्ग्यले हास्य, विरूपण वा तीखो टिप्पणीमार्फत सामाजिक विकृति र मानवीय दुर्गुणलाई उदाङ्ग्याउँछ र सुधारको आशय राख्छ। ललित निबन्ध व्यक्तिगत अनुभूति र कलात्मक शैलीमा केन्द्रित हुन्छ, त्यसैले त्यसलाई व्यङ्ग्य भन्न मिल्दैन।
Question 35Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
मुख्य पात्रको स्वभाव र मूल्यलाई उजागर गर्न उसको ठीक विपरीत गुण भएको सहायक पात्रलाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- प्रतिपात्र Correct answer.
- सूत्रधार
- प्रतिनायक
- गौण पात्र
Explanation
प्रतिपात्र (फोइल) को मुख्य काम मुख्य पात्रको गुण वा दोषलाई विपरीतताबाट स्पष्ट देखाउनु हो। प्रतिनायक कथाको बाधक हुन्छ, जबकि प्रतिपात्र बाधक नभई तुलनाका लागि राखिन्छ।
Question 36Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
मुख्य कथावस्तुसँगै चल्ने तर आफ्नै सुरुवात, विकास र अन्त्य हुने सहायक कथालाई के भनिन्छ?
- मुख्य द्वन्द्व
- कथानक
- परिवेश
- उपकथा Correct answer.
Explanation
उपकथा मुख्य कथालाई पूरक बनाउँदै छुट्टै सूत्रका रूपमा विकसित हुने सहायक कथा हो। यसले मुख्य पात्र वा विषयको थप व्याख्या गर्न सघाउँछ, तर मुख्य कथानक आफैँ होइन।
Question 37Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
पाठकलाई आफ्नो विचारसँग सहमत बनाउन तर्क, प्रमाण र भावनात्मक अपिलको प्रयोग गरिने निबन्धलाई के भनिन्छ?
- वादात्मक निबन्ध Correct answer.
- वर्णनात्मक निबन्ध
- ललित निबन्ध
- आख्यानात्मक निबन्ध
Explanation
वादात्मक निबन्धमा लेखकले आफ्नो पक्ष स्थापित गर्न तर्क, उदाहरण र प्रमाण प्रस्तुत गर्छ र पाठकलाई सहमत बनाउन खोज्छ। वर्णन र आख्यानमा दृश्य वा घटना प्रधान हुन्छन्, त्यसैले तिनीहरू यस परिभाषामा पर्दैनन्।
Question 38Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
कथाभर दोहोरिइरहने र विषयवस्तुको भावलाई सघाउने पुनरावृत्त तत्त्वलाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- उपकथा
- विषयवस्तु
- परिवेश
- मोटिफ Correct answer.
Explanation
मोटिफ कथामा बारम्बार फर्केर आउने वस्तु, वाक्यांश, घटना वा चिन्ह हो, जसले केन्द्रीय भावलाई बल दिन्छ। प्रतीकले एउटा गहिरो अर्थ बोक्छ, तर मोटिफले दोहोरिएर समग्र संरचना र भावलाई जोड्ने काम गर्छ।
Question 39Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
पाठकलाई पात्रभन्दा बढी सूचना दिइएको र पात्रको अज्ञानले तनाव उत्पन्न गर्ने अवस्थालाई गद्यविश्लेषणमा के भनिन्छ?
- नाटकीय विरोधाभास Correct answer.
- परिस्थितिगत विरोधाभास
- शब्दगत विरोधाभास
- भावगत विरोधाभास
Explanation
नाटकीय विरोधाभासमा दर्शक वा पाठकले पात्रभन्दा बढी तथ्य जानेका हुन्छन्, त्यसैले पात्रको गलत अनुमान वा अज्ञानले तनाव र करुणा उत्पन्न गर्छ। यो शब्दको सतही अर्थ र आशयबीचको फरकमा आधारित शब्दगत विरोधाभासभन्दा फरक हुन्छ।
Question 40Prose (गद्य) - prescribed text and literary analysis
तृतीयपुरुषमा लेखिएको कथामा कथावाचकको वर्णनभित्रै पात्रको भाषा, स्वर र मनोवृत्ति मिसिएर आउने शैलीलाई के भनिन्छ?
- अप्रत्यक्ष कथन
- स्वतन्त्र अप्रत्यक्ष शैली Correct answer.
- प्रत्यक्ष कथन
- पूर्ण सर्वज्ञ कथनदृष्टि
Explanation
स्वतन्त्र अप्रत्यक्ष कथनमा तृतीयपुरुषको वर्णनभित्रै पात्रको शब्द-छनोट र भावना मिसिएर आउँछ, तर उद्धरण चिन्ह वा ‘भने’ जस्तो रिपोर्टिङ क्रिया हुँदैन। यसले कथावाचक र पात्रको दृष्टिबीचको दूरी घटाएर भावनालाई नजिकबाट देखाउँछ।
Question 41Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
नेपाली साहित्यमा ‘आदिकवि’ का रूपमा कसलाई चिनिन्छ?
- भानुभक्त आचार्य Correct answer.
- मोतीराम भट्ट
- लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
- लेखनाथ पौड्याल
Explanation
भानुभक्त आचार्यले उन्नाइसौँ शताब्दीमा संस्कृत रामायणलाई सरल नेपाली पद्यमा उतारेर व्यवस्थित काव्य परम्पराको आधार राखेका हुनाले उनलाई नेपाली साहित्यको आदिकवि मानिन्छ। यसअघि पनि काव्य रचना भए पनि पद्यको लोकप्रिय रूप स्थापित गर्ने श्रेय उनैलाई जान्छ।
Question 42Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
‘रामको मुख चन्द्रमा जस्तै उज्यालो छ’ भन्ने वाक्यांशमा कुन अलंकार पर्छ?
- रूपक
- उपमा Correct answer.
- अनुप्रास
- उत्प्रेक्षा
Explanation
‘जस्तै’, ‘सरि’, ‘झैँ’ जस्ता वाचक शब्दले उपमेय र उपमानबीच समानता देखाउँदा उपमा अलंकार हुन्छ। यहाँ मुख उपमेय, चन्द्रमा उपमान र ‘जस्तै’ वाचक शब्द हो, त्यसैले यो उपमाको स्पष्ट उदाहरण हो।
Question 43Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
अनुष्टुप् छन्दको प्रत्येक पाउमा कति अक्षर हुन्छन्?
- नौ
- आठ Correct answer.
- सात
- एघार
Explanation
अनुष्टुप् वर्णिक छन्द हो र यसका चार पाउ हुन्छन्; प्रत्येक पाउमा आठ अक्षर पर्छन्। अक्षर गनेर चिनिने हुँदा यसलाई वर्णिक छन्द भनिन्छ र यसको कुल अक्षर संख्या बत्तीस हुन्छ।
Question 44Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
करुण रसको स्थायी भाव कुन हो?
- हास
- उत्साह
- क्रोध
- शोक Correct answer.
Explanation
प्रत्येक रसको आधार एउटा स्थायी भाव हुन्छ, जो विभाव, अनुभाव र सञ्चारी भावले पुष्टि भएपछि रसका रूपमा प्रकट हुन्छ। शोक स्थायी भाव भएको वर्णन करुण रस बन्छ; हासबाट हास्य र उत्साहबाट वीर रस बन्ने गर्छ।
Question 45Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
‘मानौं उनको मुहार नै पूर्णिमाको चन्द्रमा हो’ भन्नेमा कुन अलंकार पर्छ?
- उत्प्रेक्षा Correct answer.
- उपमा
- अतिशयोक्ति
- अनुप्रास
Explanation
‘मानौं’, ‘जनु’, ‘मनु’ जस्ता सम्भावना जनाउने शब्दले उपमेयलाई नै उपमानको रूप मानेर कल्पना गरिन्छ, त्यसैले यहाँ उत्प्रेक्षा अलंकार पर्छ। उपमामा तुलनावाचक शब्द प्रयोग हुन्छ भने उत्प्रेक्षामा सम्भावना व्यक्त गरिन्छ।
Question 46Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
स्वतन्त्र भाव बोक्ने र एउटै पद्यमा पूरा हुने काव्यलाई के भनिन्छ?
- महाकाव्य
- प्रबन्ध काव्य
- मुक्तक Correct answer.
- खण्डकाव्य
Explanation
मुक्तक काव्यमा प्रत्येक पद्य आफैँमा पूर्ण हुन्छ र स्वतन्त्र भाव बोक्छ; अर्को पद्यसँगको सङ्गति अनिवार्य मानिँदैन। प्रबन्ध काव्यमा भने पद्यहरू एउटै कथा वा प्रसङ्गमा बाँधिएका हुन्छन्।
Question 47Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
नेपाली साहित्यमा ‘कवि शिरोमणि’ भनेर कसलाई चिनिन्छ?
- सिद्धिचरण श्रेष्ठ
- लेखनाथ पौड्याल Correct answer.
- बालकृष्ण सम
- भानुभक्त आचार्य
Explanation
लेखनाथ पौड्यालको कवितामा काव्यशास्त्रीय पाण्डित्य, परिष्कृत भाषा र शास्त्रीय छन्दको सुन्दर प्रयोग देखिन्छ, त्यसैले उनलाई ‘कवि शिरोमणि’ भनिन्छ। ‘ऋतुविचार’ र ‘पञ्चक पञ्चाशत्’ उनका चर्चित कृतिहरू हुन्।
Question 48Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
गीतको संरचनामा सुरुमा गाइने र हरेक अन्तरापछि दोहोरिने अंगलाई के भनिन्छ?
- अन्तरा
- सञ्चारी
- स्थायी Correct answer.
- आभोग
Explanation
गीतको पहिलो अंग स्थायी हो, जो हरेक अन्तरापछि दोहोरिएर मूल भावलाई स्थिर राख्छ। अन्तराले नयाँ भाव थप्छ भने सञ्चारी र आभोगले गीतको भावयात्रालाई पूर्णता दिन्छन्।
Question 49Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
शार्दूलविक्रीडित छन्दको प्रत्येक पाउमा कति अक्षर हुन्छन्?
- एक्काइस
- सत्र
- तेह्र
- उन्नाइस Correct answer.
Explanation
शार्दूलविक्रीडित वर्णिक छन्द हो, जसको प्रत्येक पाउमा उन्नाइस अक्षर हुन्छन्। यसका गण म, स, ज, स, त, त, ग का रूपमा रहन्छन् र अन्तमा दुई गुरु अक्षर पर्छन्।
Question 50Poetry (पद्य) - prescribed text and appreciation
काव्यशास्त्रीय लक्षणअनुसार महाकाव्यमा कम्तीमा कति सर्ग हुनुपर्छ?
- आठ Correct answer.
- सोह्र
- चार
- छ
Explanation
संस्कृत काव्यशास्त्रको परम्पराअनुसार महाकाव्यमा कम्तीमा आठ सर्ग हुनुपर्छ र नायकको जीवनवृत्त सर्गगत रूपमा वर्णन गरिनुपर्छ। सर्ग संख्या आठभन्दा कम भए त्यस्तो कृति खण्डकाव्यका रूपमा गनिन्छ।