औपचारिक पत्र: रजिस्टर र विशिष्ट अनुरोधको सन्तुलन
कक्षा १२ को रचना परीक्षामा १५ अंकको पत्रलेखन छ: ५ अंक ढाँचा, ५ भाषा, ५ विषयवस्तु। प्रश्न: प्रधानाध्यापकलाई पुस्तकालयमा नेपाली व्याकरणको थप प्रति माग गर्दै पत्र लेख्नुहोस्। सीमा १२० शब्द। सीता ९० शब्दमा लेख्छिन्: ‘तिमीले पुस्तकालयमा व्याकरणको किताब राखिदेऊ। मलाई चाहियो।’ अन्त्यमा ‘भन्ने सीता’। रमेश २२० शब्दमा लेख्छन्: ‘हजुरप्रति नम्र निवेदन…’ तर किताबको नाम, लेखक वा आवश्यक प्रतिको संख्या उल्लेख गर्दैनन्; धेरै ठाउँमा एउटै कुरा दोहोर्याउँछन्। सीताको पत्रमा मिति, ठेगाना र विषय छैन; रमेशको पत्रमा ढाँचा छ तर स्पष्ट अनुरोध छैन। शिक्षकले दुवैलाई १५ मा कति दिने र कसरी सुधार गर्न लगाउने भन्ने निर्णय गर्नुपर्छ। कक्षामा ३० विद्यार्थी छन्; १२ जनाले सीताकै शैली, ९ जनाले रमेशकै शैली अपनाए। शिक्षकले पहिले ढाँचाको चेकलिस्ट दिने, त्यसपछि ६० शब्दमा पुनर्लेखन गराउने योजना बनाउँछन्।
1. सीता र रमेशको पत्रलाई ५-५-५ रुब्रिकमा मूल्याङ्कन गर्नुहोस्। कसले बढी अंक पाउँछ र किन?
Read the worked answer
रुब्रिकअनुसार दुवै कमजोर छन्; तर रमेश सीताभन्दा अगाडि छन्।
- सीता: ढाँचा १/५ - मिति, ठेगाना, विषय, सम्बोधन र औपचारिक अन्त्य छैन। भाषा १/५ - प्रधानाध्यापकलाई ‘तिमी’ र ‘राखिदेऊ’ भन्नु अनुपयुक्त; ‘भन्ने सीता’ पनि अनौपचारिक। विषयवस्तु २/५ - अनुरोध छ, तर किताबको नाम र संख्या छैन। जम्मा ४/१५।
- रमेश: ढाँचा ३/५ - नम्र सम्बोधन र अन्त्य छ, तर मिति/विषय स्पष्ट छैन। भाषा ३/५ - औपचारिक छ, तर दोहोरो र लामो। विषयवस्तु २/५ - नाम, लेखक, प्रति संख्या छैन। जम्मा ८/१५।
रमेशलाई बढी अंक दिनुको कारण ऊ सही रजिस्टरमा छ; तर दुवैलाई ‘विशिष्ट अनुरोध’ र ‘संक्षिप्तता’ मा सुधार चाहिन्छ। लम्बाइलाई गुण मान्नु हुँदैन; २२० शब्दले १२० शब्दको सीमा उल्लंघन गरेको छ।
2. रमेशको पत्रलाई १०० शब्दभित्र पुनर्लेखन गर्नुहोस्, जसले ढाँचा, नम्रता र विशिष्ट अनुरोध सन्तुलन गर्छ।
Read the worked answer
श्रीमान् प्रधानाध्यापक ज्यू, श्री … माध्यमिक विद्यालय, [ठेगाना]
मिति: २०८१/०५/१२
विषय: नेपाली व्याकरण पुस्तकका थप प्रति उपलब्ध गराउने सम्बन्धमा।
महोदय, हजुरको विद्यालयको पुस्तकालयमा कक्षा १२ का विद्यार्थीका लागि ‘नेपाली व्याकरण’ पुस्तकका पर्याप्त प्रति छैनन्। ३० विद्यार्थीमध्ये १५ जनाले एउटै प्रति साझा गर्नुपरेको छ। त्यसैले उक्त पुस्तकका थप ५ प्रति उपलब्ध गराइदिनुहुन नम्र अनुरोध गर्दछु।
भवदीय, रमेश कक्षा १२
यहाँ ढाँचाका सबै तत्त्व छन्; भाषा औपचारिक छ; अनुरोधमा पुस्तकको नाम र ५ प्रतिको संख्या स्पष्ट छ।