First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
WBCHSE HS Nepali Gadya खण्डमा परीक्षार्थीले 'गद्य' भन्ने शब्दले मुख्यतः कस्तो साहित्यिक विधालाई बुझ्नुपर्छ?
- गीत र गजलको संग्रह
- लय र छन्दमा बाँधिएको रचना
- गद्यात्मक भाषामा लेखिएको निबन्ध, कथा वा जीवनीजन्य रचना Correct answer.
- संवाद र मञ्चनका लागि लेखिएको नाटक
Explanation
गद्य भनेको छन्दोबद्ध नभई सामान्य वाक्य संरचनामा लेखिएको रचना हो, जसमा निबन्ध, कथा, जीवनी, समालोचना आदि पर्छन्। पद्यमा लय र वृत्त हुन्छ भने गद्यमा स्वाभाविक वाक्य प्रवाह हुन्छ। त्यसैले पाठ्यक्रमको गद्य खण्डले यही गद्यात्मक विधाका पाठहरूलाई जनाउँछ।
Question 2Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
नेपाली गद्यको विकासक्रममा 'मुक्तक' र 'निबन्ध' बीचको भिन्नता देखाउने कुरा के हो?
- मुक्तक सधैं गद्यमा लेखिन्छ
- निबन्धमा छन्द र लय अनिवार्य हुन्छ
- निबन्धमा एउटै भावको स्वतन्त्र टुक्रा हुन्छ
- मुक्तक छोटो स्वतन्त्र पद्यात्मक रचना हो भने निबन्ध गद्यात्मक विचार-रचना हो Correct answer.
Explanation
मुक्तक छोटो, स्वतन्त्र भाव बोक्ने पद्यात्मक रचना हो, जसमा प्रायः लय हुन्छ। निबन्ध भने गद्यमा लेखिएको विचारप्रधान रचना हो, जहाँ तर्क, वर्णन र व्याख्या पाइन्छ। यसरी दुवैको भाषिक स्वरूप र संरचना फरक छ।
Question 3Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'स्वगत' शब्दको शुद्ध रूप कुन हो?
- स्वगत
- स्वागात
- स्वागत Correct answer.
- स्वगात
Explanation
नेपालीमा अभिवादन वा अभिनन्दन जनाउन 'स्वागत' शब्द प्रयोग हुन्छ, जुन संस्कृत 'स्वागत' बाट आएको हो। यसमा 'आ' कार लामो हुन्छ। 'स्वगत' जस्ता रूप हिज्जेका दृष्टिले अशुद्ध मानिन्छन्।
Question 4Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका जीवनीमूलक पाठ पढ्दा पाठकले मुख्यतः के प्राप्त गर्छ?
- छन्द र अलंकारको अभ्यास
- व्यक्तिको जीवनका वास्तविक घटना र योगदानको परिचय Correct answer.
- काल्पनिक पात्रको रोमाञ्चक कथा
- नाटकीय संवादको अभिनय
Explanation
जीवनीमूलक गद्यले कुनै व्यक्तिको वास्तविक जीवन, कार्य र योगदानको वर्णन गर्छ। यसले पाठकलाई ऐतिहासिक र सामाजिक सन्दर्भसहित व्यक्तित्व बुझ्न मद्दत गर्छ। काल्पनिक कथा वा छन्द अभ्यास यसको मुख्य उद्देश्य होइन।
Question 5Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य निबन्धको 'मुख्य भाव' पहिचान गर्ने सबैभन्दा भरपर्दो उपाय कुन हो?
- लेखकले बारम्बार दोहोर्याएका विचार र निष्कर्ष खण्डको सम्बन्ध जोड्ने Correct answer.
- पहिलो वाक्यको पहिलो शब्द मात्र हेर्ने
- पाठमा आएका कठिन शब्दको संख्या गन्ने
- अनुच्छेदको लम्बाइ नाप्ने
Explanation
निबन्धको मुख्य भाव लेखकले दोहोर्याएका विचार, प्रत्येक अनुच्छेदको सान्दर्भिकता र अन्तिम निष्कर्षबाट पहिचान गर्न सकिन्छ। यसरी समग्र पाठको सन्देश बुझिन्छ। शब्द संख्या वा लम्बाइले भाव निर्धारण गर्दैन।
Question 6Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'उहाँ' सर्वनाम प्रयोग गरिँदा सामान्यतया कस्तो सम्बन्ध जनाउँछ?
- समान उमेरको साथीलाई जनाउने अनौपचारिक सम्बोधन
- कान्छो व्यक्तिलाई जनाउने तिरस्कारपूर्ण सम्बोधन
- आदरार्थी तेस्रो पुरुषलाई जनाउने औपचारिक सम्बोधन Correct answer.
- वक्ता आफैंलाई जनाउने आत्मसम्बोधन
Explanation
नेपालीमा 'उहाँ' आदरार्थी तेस्रो पुरुषको सर्वनाम हो, जुन ठूलो वा सम्माननीय व्यक्तिका लागि प्रयोग हुन्छ। 'ऊ' वा 'उनी' भन्दा 'उहाँ' ले बढी आदर जनाउँछ। गद्य पाठमा पात्रको सम्बन्ध बुझ्न यो भेद उपयोगी हुन्छ।
Question 7Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठको शीर्षक र विषयवस्तुबीचको सम्बन्ध जाँच्ने उत्तम तरिका कुन हो?
- शीर्षकमा कठिन शब्द भए मात्र मूल्याङ्कन गर्ने
- शीर्षक जति लामो भयो त्यति राम्रो मान्ने
- शीर्षकले पाठको केन्द्रीय विचार वा घटनालाई समेट्छ कि समेट्दैन हेर्ने Correct answer.
- शीर्षकलाई बेवास्ता गरी केवल पात्र गन्ने
Explanation
राम्रो शीर्षकले पाठको केन्द्रीय विचार, घटना वा पात्रको मुख्य पक्षलाई छोटकरीमा झल्काउँछ। त्यसैले शीर्षक र विषयवस्तुको सामञ्जस्य जाँच्नु नै उपयुक्त विधि हो। शीर्षकको लम्बाइ वा कठिनाईले सान्दर्भिकता निर्धारण गर्दैन।
Question 8Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'अनुशासन' शब्दको सही अर्थ कुन हो?
- आर्थिक लेनदेनको हिसाब
- साहित्यिक रचनाको शैली
- नियम र आदेशको पालना गर्ने क्रम Correct answer.
- मनपरी व्यवहार गर्ने स्वतन्त्रता
Explanation
'अनुशासन' भन्नाले नियम, आदेश वा मर्यादाको पालना गर्ने अवस्था जनाउँछ। यो शब्द शिक्षा, संस्था र व्यक्तिगत जीवनमा नियमिततासँग सम्बन्धित छ। मनपरी व्यवहार यसको विपरीत अर्थ दिन्छ।
Question 9Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य निबन्धमा लेखकले दिएका तथ्य र तर्कको विश्वसनीयता जाँच्न परीक्षार्थीले के गर्नुपर्छ?
- निबन्धको अन्त्य मात्र पढ्ने
- लेखकको प्रसिद्धि मात्र हेर्ने
- तर्क र प्रमाणबीचको सम्बन्ध र स्रोतको सान्दर्भिकता जाँच्ने Correct answer.
- पाठमा प्रयुक्त शब्दको संख्या गन्ने
Explanation
तर्कको विश्वसनीयता जाँच्न प्रमाण तर्कसँग मिल्छ कि मिल्दैन र स्रोत सान्दर्भिक छ कि छैन हेर्नुपर्छ। यसले निबन्धको विचारको बलियोपन नाप्न मद्दत गर्छ। लेखकको प्रसिद्धि वा शब्द संख्याले तर्कको वैधता प्रमाणित गर्दैन।
Question 10Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'व्यङ्ग्य' को मुख्य कार्य के हो?
- पात्रको संवाद लामो बनाउने
- छन्दको गणना मिलाउने
- व्यक्ति वा समाजका कमजोरीलाई हाँसो र कटाक्षमार्फत देखाउने Correct answer.
- घटनालाई सिधा र सरल रूपमा वर्णन गर्ने
Explanation
व्यङ्ग्यले प्रायः हाँसो, कटाक्ष वा विडम्बनामार्फत समाज वा व्यक्तिका कमजोरीमाथि प्रकाश पार्छ। यसले सिधा आलोचना नगरी पाठकलाई सचेत बनाउँछ। सरल वर्णन वा छन्द गणना व्यङ्ग्यको मुख्य कार्य होइन।
Question 11Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
नेपाली गद्यमा 'निबन्ध' र 'कथा' बीचको मूल भिन्नता कुन हो?
- निबन्धमा पात्रको संवाद अनिवार्य हुन्छ
- निबन्धमा विचार र तर्क प्रधान हुन्छ भने कथामा घटना र पात्र प्रधान हुन्छन् Correct answer.
- दुवैमा छन्द अनिवार्य हुन्छ
- कथामा विचार मात्र हुन्छ, घटना हुँदैन
Explanation
निबन्ध विचार, तर्क र व्याख्यामा केन्द्रित गद्य विधा हो, जहाँ लेखकको दृष्टिकोण प्रमुख हुन्छ। कथा भने घटना, पात्र र परिवेशको विकासमा अघि बढ्छ। यही संरचनागत भिन्नताले दुवैलाई छुट्याउँछ।
Question 12Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको सन्दर्भमा 'पात्रचित्रण' भन्नाले के बुझिन्छ?
- पात्रको स्वभाव, व्यवहार र विशेषता चित्रण गर्ने कार्य Correct answer.
- कथाको भूगोल वर्णन गर्ने कार्य
- कथाको शीर्षक छनोट गर्ने कार्य
- लेखकको जीवनी लेख्ने कार्य
Explanation
पात्रचित्रण भन्नाले कथावा गद्य रचनामा पात्रको रूप, स्वभाव, मनोवृत्ति र व्यवहारलाई शब्दबाट उभ्याउने कला जनाउँछ। यसले पाठकलाई पात्रसँग परिचित गराउँछ। भूगोल वर्णन वा शीर्षक छनोट यसभित्र पर्दैन।
Question 13Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठमा प्रयुक्त 'तर', 'तथापि' जस्ता शब्दले अनुच्छेदभित्र के कार्य गर्छन्?
- पात्रको नाम परिवर्तन गर्ने
- वाक्यलाई प्रश्नवाचक बनाउने
- कथाको समय घटाउने
- विचारबीचको विरोध वा मोड देखाउने Correct answer.
Explanation
'तर', 'तथापि' जस्ता संयोजकले अघिल्लो विचारसँग विरोध, अपवाद वा मोड जनाउँछन्। यसले अनुच्छेदको तार्किक प्रवाह स्पष्ट पार्छ। यी शब्दले प्रश्नवाचकता वा पात्रको नाम परिवर्तन गर्दैनन्।
Question 14Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डमा समावेश जीवनीमूलक पाठबाट परीक्षार्थीले नैतिक शिक्षा कसरी निकाल्न सक्छ?
- शब्दको उच्चारण अभ्यास गरेर
- पाठको मिति सम्झिएर
- पात्रका असफलता मात्र गनाएर
- व्यक्तिको संघर्ष, मूल्य र योगदानबाट सिक्नुपर्ने गुण पहिचान गरेर Correct answer.
Explanation
जीवनीमूलक गद्यले व्यक्तिको संघर्ष, आदर्श र समाजप्रतिको योगदान देखाउँछ, जसबाट परिश्रम, इमानदारी जस्ता गुण सिक्न सकिन्छ। नैतिक शिक्षा त्यही मूल्यबाट निकालिन्छ। असफलता मात्र गन्नु वा मिति सम्झिनुले यो उद्देश्य पूरा गर्दैन।
Question 15Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको भाषा-शैली विश्लेषण गर्दा 'वर्णनात्मक शैली' को लक्षण कुन हो?
- घटना र दृश्यलाई विस्तारै चित्रण गर्दै अघि बढ्ने Correct answer.
- केवल प्रश्न सोधेर अघि बढ्ने
- छन्दको गणना गर्दै अघि बढ्ने
- पात्रबीच लामो संवाद मात्र राख्ने
Explanation
वर्णनात्मक शैलीमा लेखकले दृश्य, व्यक्ति वा घटनालाई विस्तृत रूपमा चित्रण गर्छ, जसले पाठकको मनमा चित्र उभ्याउँछ। यसमा विवरण प्रमुख हुन्छ। प्रश्न सोध्ने वा छन्द गणना गर्ने कार्य यस शैलीको लक्षण होइन।
Question 16Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'उद्धरण' प्रयोग गर्दा लेखकको मुख्य उद्देश्य के हुन्छ?
- कथाको अन्त्य लम्ब्याउनु
- पात्रको संख्या बढाउनु
- आफ्नो विचारलाई अरूको भनाइबाट बलियो बनाउनु Correct answer.
- पाठलाई लामो बनाउनु
Explanation
उद्धरणले लेखकको विचारलाई प्रमाण वा विशेषज्ञको भनाइबाट समर्थन गर्छ, जसले तर्कको विश्वसनीयता बढाउँछ। यो सान्दर्भिक भएमा मात्र प्रभावकारी हुन्छ। पाठ लम्ब्याउनु वा पात्र बढाउनु यसको उद्देश्य होइन।
Question 17Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य निबन्धको अन्तिम अनुच्छेद सामान्यतया के कार्य गर्छ?
- नयाँ पात्रको परिचय दिने
- कथाको झगडा सुरु गर्ने
- लेखकको मुख्य निष्कर्ष वा सन्देश समेट्ने Correct answer.
- छन्दको गणना मिलाउने
Explanation
निबन्धको अन्तिम अनुच्छेदले प्रायः अघिल्ला विचारको सार र लेखकको निष्कर्ष वा सन्देश प्रस्तुत गर्छ। यसले पाठको समग्र भावलाई बलियो बनाउँछ। नयाँ पात्रको परिचय वा झगडा सुरु गर्नु यसको कार्य होइन।
Question 18Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'सामाजिक यथार्थ' भन्ने पदावलीले के जनाउँछ?
- व्यक्तिगत सपनाको वर्णन
- काल्पनिक दुनियाँको चित्रण
- धार्मिक कथा मात्रको वर्णन
- समाजमा घटिरहेका वास्तविक अवस्था र समस्याको चित्रण Correct answer.
Explanation
सामाजिक यथार्थले समाजमा वास्तवमै विद्यमान अवस्था, शोषण, असमानता वा परिवर्तनलाई जनाउँछ। गद्य पाठमा यसले समाजको वास्तविक चित्र उतार्ने प्रवृत्ति देखाउँछ। काल्पनिक दुनिया वा व्यक्तिगत सपना यसभित्र पर्दैन।
Question 19Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठ पढ्दा 'सन्दर्भ' र 'प्रसङ्ग' बीचको भेद बुझ्नु किन उपयोगी हुन्छ?
- घटना कुन परिस्थितिमा घट्यो र त्यसको पूर्वापर सम्बन्ध बुझ्न Correct answer.
- शब्दको हिज्जे सुधार्न
- लेखकको जन्ममिति पत्ता लगाउन
- पात्रको नाम सम्झिन
Explanation
सन्दर्भले घटना वा भनाइ कुन परिस्थितिमा आयो भन्ने पृष्ठभूमि जनाउँछ भने प्रसङ्गले त्यसको पूर्वापर सम्बन्ध र प्रवाह देखाउँछ। यो भेदले पाठको अर्थ सही रूपमा बुझ्न मद्दत गर्छ। नाम सम्झिनु वा हिज्जे सुधार्नु यसको उद्देश्य होइन।
Question 20Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डका पाठमा प्रयुक्त 'लोकोक्ति' को परिचय कुन हो?
- लोकजीवनमा प्रचलित अनुभवजन्य भनाइ Correct answer.
- छन्दको एक विशेष गण
- नाटकको एक अङ्क
- व्यक्तिगत रूपमा नयाँ बनाइएको वाक्य
Explanation
लोकोक्ति लोकजीवनमा लामो अनुभवबाट प्रचलित भएको सूक्ति वा भनाइ हो, जसले व्यावहारिक जीवनको शिक्षा दिन्छ। यो पुस्तौंदेखि चलिआएको हुन्छ। नयाँ बनाइएको वाक्य वा छन्दको गण लोकोक्ति होइन।
Question 21Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
कुनै गद्य पाठको पात्रको मनोवृत्ति बुझ्ने सबैभन्दा उपयुक्त आधार कुन हो?
- कथाको शीर्षकको लम्बाइ
- पात्रका भनाइ, कार्य र अरूसँगको व्यवहार Correct answer.
- अनुच्छेदको संख्या
- पात्रको पहिरनको रङ मात्र
Explanation
पात्रको मनोवृत्ति उसका भनाइ, कार्य, निर्णय र अरू पात्रसँगको व्यवहारबाट प्रकट हुन्छ। यी पक्षले पात्रको स्वभाव र उद्देश्य देखाउँछन्। पहिरनको रङ वा अनुच्छेदको संख्याले मनोवृत्ति निर्धारण गर्दैन।
Question 22Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'प्रतीक' को प्रयोगले के गर्छ?
- शब्दको हिज्जे सुधार्छ
- कथाको समय बढाउँछ
- सामान्य वस्तु वा घटनाबाट गहिरो भाव वा विचार झल्काउँछ Correct answer.
- पात्रको संख्या घटाउँछ
Explanation
प्रतीकले सामान्य वस्तु, घटना वा व्यक्तिबाट त्यसभन्दा गहिरो भाव, विचार वा सामाजिक सन्देश झल्काउँछ। यसले पाठको अर्थ तह विस्तार गर्छ। हिज्जे सुधार्नु वा पात्र संख्या घटाउनु प्रतीकको कार्य होइन।
Question 23Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'पूर्वापर सम्बन्ध' भन्नाले के बुझिन्छ?
- पात्रको जन्ममितिको क्रम
- अनुच्छेदको सजावट
- घटनाहरूबीचको कारण-कार्य र क्रमको सम्बन्ध Correct answer.
- शब्दको वर्णमाला क्रम
Explanation
पूर्वापर सम्बन्धले घटना वा विचारबीचको क्रम र कारण-कार्यको सम्बन्ध जनाउँछ, जसले पाठको तार्किक बनोट देखाउँछ। यसले पहिले के भयो र त्यसको परिणाम के भयो भन्ने बुझ्न मद्दत गर्छ। वर्णमाला क्रम वा सजावट यसभित्र पर्दैन।
Question 24Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य खण्डको पाठमा लेखकको 'दृष्टिकोण' पहिचान गर्ने उपाय कुन हो?
- अनुच्छेदको अन्त्यमा पूर्णविराम छ कि छैन हेर्ने
- पात्रको नामको पहिलो अक्षर हेर्ने
- लेखकले कुन पक्षलाई समर्थन वा आलोचना गरेको छ हेर्ने Correct answer.
- पाठको पृष्ठ संख्या गन्ने
Explanation
लेखकको दृष्टिकोण उसले कुन विचारको समर्थन गर्छ, कसलाई आलोचना गर्छ र कुन मूल्यलाई अगाडि सार्छ भन्नेबाट प्रकट हुन्छ। यसले पाठको वैचारिक झुकाव बुझ्न मद्दत गर्छ। पृष्ठ संख्या वा विराम चिह्नले दृष्टिकोण देखाउँदैन।
Question 25Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'भाषिक शिष्टता' कायम राख्ने उपाय कुन हो?
- पात्रको नाम बारम्बार दोहोर्याउनु
- सम्बोधित व्यक्तिको हैसियतअनुसार आदरार्थी वा सामान्य सर्वनाम प्रयोग गर्नु Correct answer.
- संवादमा कठिन शब्द मात्र राख्नु
- सबै पात्रलाई एउटै अनौपचारिक सर्वनाम प्रयोग गर्नु
Explanation
नेपालीमा शिष्टता कायम राख्न सम्बोधित व्यक्तिको उमेर, हैसियत र सम्बन्धअनुसार आदरार्थी वा सामान्य सर्वनाम छानिन्छ। यसले संवादलाई स्वाभाविक र मर्यादित बनाउँछ। सबैलाई एउटै अनौपचारिक सर्वनाम प्रयोग गर्दा शिष्टता भङ्ग हुन सक्छ।
Question 26Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
नेपाली गद्यको इतिहासमा 'मोतीराम भट्ट' लाई कुन कार्यका लागि सम्झिन्छ?
- नेपाली भाषामा पहिलो जीवनी लेख्ने र गद्यको आधुनिकीकरण अघि बढाउने Correct answer.
- नेपालीमा पहिलो पत्रिका प्रकाशित गर्ने
- नेपाली गद्यमा पहिलो व्यङ्ग्य निबन्ध लेख्ने
- नेपालीमा पहिलो पूर्ण महाकाव्य रचना गर्ने
Explanation
मोतीराम भट्टले भानुभक्तको जीवनी लेखी नेपाली गद्यमा जीवनी लेखनको परम्परा सुरु गरे र भानुभक्तीय रचना प्रकाशनमार्फत गद्य-विकासमा योगदान दिए।
Question 27Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
नेपाली गद्यमा 'नियात्रा' विधाको मुख्य विशेषता कुन हो?
- छन्द र अलङ्कारमा बाँधिएको पद्य रचना
- काल्पनिक पात्र र घटनामा आधारित कथा
- यात्राको अनुभव, स्थलगत वर्णन र यात्रुको आत्मपरक दृष्टि Correct answer.
- तर्क र प्रमाणमा आधारित विचारमूलक निबन्ध
Explanation
नियात्रामा यात्रुले आफ्नै अनुभवका आधारमा स्थल, मानिस र संस्कृतिको वर्णन गर्छ, त्यसैले यसमा आत्मपरक दृष्टि र प्रत्यक्ष अनुभव प्रमुख हुन्छ।
Question 28Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'संस्मरण' विधामा लेखकले सामान्यतया के प्रस्तुत गर्छ?
- तत्कालीन राजनीतिक दलको घोषणापत्र
- भविष्यको काल्पनिक समाजको परिकल्पना
- आफ्नै जीवनका भूतकालीन घटना र तिनका अनुभूति Correct answer.
- वैज्ञानिक प्रयोगको तथ्याङ्क विवरण
Explanation
संस्मरणमा लेखकले आफैँले भोगेका भूतकालीन घटना, व्यक्ति र अनुभूतिलाई स्मृतिका आधारमा प्रस्तुत गर्छ। यसैले यो आत्मपरक र भूतकालीन हुन्छ।
Question 29Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले प्रयोग गर्ने 'आत्मपरक शैली' को पहिचान कुन लक्षणले गर्छ?
- घटनालाई निर्वैयक्तिक रूपमा तेस्रो पुरुषमा वर्णन गर्नु
- पात्रहरूको संवाद मात्र प्रस्तुत गर्नु
- तथ्य र तथ्याङ्कको सूची मात्र दिनु
- लेखकको 'म' भन्ने दृष्टि र व्यक्तिगत भावना अगाडि आउनु Correct answer.
Explanation
आत्मपरक शैलीमा लेखक आफैँ 'म' बनेर आफ्ना भावना, अनुभव र मूल्याङ्कन प्रस्तुत गर्छ, त्यसैले व्यक्तिगत दृष्टि प्रमुख हुन्छ।
Question 30Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
नेपाली गद्यमा 'ललित निबन्ध' लाई के भनिन्छ?
- पाठ्यपुस्तकमा राखिने व्याकरणको पाठ
- व्यक्तिगत भावना र कलात्मक भाषामा लेखिएको साहित्यिक निबन्ध Correct answer.
- विषयलाई कडा तर्क र प्रमाणमा बाँधेर लेखिएको निबन्ध
- पत्रिकाका लागि लेखिएको समाचारात्मक टिप्पणी
Explanation
ललित निबन्धमा तर्कभन्दा भावना, कल्पना र कलात्मक भाषाको महत्त्व बढी हुन्छ। यसैले यसलाई साहित्यिक वा भावप्रधान निबन्ध पनि भनिन्छ।
Question 31Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'उपहास' र 'व्यङ्ग्य' बीचको भेद कुन हो?
- उपहास हाँसो उठाउने प्रत्यक्ष कटाक्ष हो, व्यङ्ग्य अप्रत्यक्ष अर्थमा लुकेको विरोध हो Correct answer.
- दुवै पूर्ण रूपमा समान हुन्
- उपहास गम्भीर तर्क हो, व्यङ्ग्य हास्यरहित वर्णन हो
- उपहास पद्यमा मात्र, व्यङ्ग्य गद्यमा मात्र प्रयोग हुन्छ
Explanation
उपहासमा कटाक्ष प्रत्यक्ष रूपमा देखिन्छ भने व्यङ्ग्यमा वास्तविक अर्थ शब्दको सतहमुनि लुकेको हुन्छ। त्यसैले व्यङ्ग्य बुझ्न पाठकले सन्दर्भबाट अर्थ निकाल्नुपर्छ।
Question 32Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको अनुच्छेदमा लेखकले 'उदाहरण' दिनुको सामान्य उद्देश्य के हो?
- अनुच्छेदको लम्बाइ बढाउनु
- पाठकको ध्यान विषयबाट हटाउनु
- अमूर्त विचारलाई मूर्त र विश्वसनीय बनाउनु Correct answer.
- लेखकको परिचय दिनु
Explanation
उदाहरणले अमूर्त वा सामान्य कथनलाई ठोस घटना वा स्थितिसँग जोडेर पाठकलाई बुझ्न र विश्वास गर्न सजिलो बनाउँछ।
Question 33Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'पूर्वज्ञान' को भूमिका के हो?
- पाठकले नयाँ पाठको अर्थ बुझ्न पहिले प्राप्त ज्ञानको आधार लिनु Correct answer.
- पाठको अन्त्यमा दिइने उपदेश
- लेखकले पाठ सुरु गर्नुअघि गरेको प्रतिज्ञा
- पाठमा प्रयोग भएको कठिन शब्दको सूची
Explanation
पूर्वज्ञान भनेको पाठकसँग पहिलेदेखि भएको ज्ञान हो, जसको सहायताले नयाँ पाठका सन्दर्भ, शब्द र विचार बुझिन्छ। यो पठन-प्रक्रियाको महत्त्वपूर्ण आधार हो।
Question 34Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले कुनै विषयमा 'पूर्वपक्ष' राख्नुको उद्देश्य के हुन्छ?
- आफ्नो मतलाई नै खारेज गर्नु
- विषय परिवर्तन गर्नु
- विपक्षी मत प्रस्तुत गरेर आफ्नो पक्षलाई बलियो बनाउनु Correct answer.
- पाठकलाई अनिश्चित बनाउनु
Explanation
पूर्वपक्ष राखेर लेखकले विपक्षी तर्कलाई पहिले प्रस्तुत गर्छ र त्यसपछि खण्डन गरेर आफ्नो उत्तरपक्ष स्थापित गर्छ। यसले तर्कलाई बलियो र सन्तुलित बनाउँछ।
Question 35Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'दृष्टान्त' र 'उदाहरण' बीचको सूक्ष्म भेद कुन हो?
- दुवै पूर्ण समान हुन्
- दृष्टान्त पद्यमा मात्र आउँछ
- दृष्टान्तमा कथा वा घटनात्मक तुलना हुन्छ, उदाहरणमा साक्षात् तथ्य वा वस्तुको उल्लेख Correct answer.
- उदाहरणमा सधैँ कल्पित पात्र हुन्छ
Explanation
दृष्टान्तमा कुनै कथा वा घटनाको तुलनाद्वारा विचार स्पष्ट पारिन्छ, जबकि उदाहरणमा सिधै तथ्य वा वस्तुको उल्लेख गरिन्छ। दुवैले बुझाउन सहयोग गरे पनि संरचना फरक हुन्छ।
Question 36Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको 'वस्तुपरक शैली' मा लेखकको भूमिका कस्तो हुन्छ?
- लेखक आफ्नै जीवनी लेख्छ
- लेखक पछाडि हटेर घटना र तथ्यलाई निर्वैयक्तिक रूपमा प्रस्तुत गर्छ Correct answer.
- लेखक पात्रको संवादमा मात्र बोल्छ
- लेखक आफ्नो भावना अगाडि सार्छ
Explanation
वस्तुपरक शैलीमा लेखकको व्यक्तिगत भावना पछाडि हट्छ र घटना, तथ्य वा विषयवस्तु नै अगाडि आउँछ। यसले पाठलाई निर्वैयक्तिक र विश्वसनीय बनाउँछ।
Question 37Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'व्याख्या' र 'वर्णन' बीचको भेद कुन हो?
- दुवैले एउटै काम गर्छन्
- वर्णनमा तर्क मात्र हुन्छ
- व्याख्यामा कारण र प्रक्रिया बुझाइन्छ, वर्णनमा दृश्य वा स्थितिको चित्रण गरिन्छ Correct answer.
- व्याख्या पद्यमा मात्र हुन्छ
Explanation
व्याख्याले 'किन र कसरी' भन्ने प्रश्नको उत्तर दिन्छ भने वर्णनले 'कस्तो देखिन्छ' भन्ने चित्रण गर्छ। त्यसैले व्याख्या विश्लेषणमूलक र वर्णन दृश्यात्मक हुन्छ।
Question 38Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले प्रयोग गरेको 'हास्य' को सामाजिक कार्य के हुन्छ?
- पात्रको परिचय दिनु
- पाठलाई गम्भीर र नीरस बनाउनु
- समाजका विकृति देखाउँदै पाठकलाई सचेत बनाउनु Correct answer.
- तथ्यलाई झुटो सावित गर्नु
Explanation
हास्यले मनोरञ्जनसँगै समाजका विकृति र विसङ्गतिलाई हल्का रूपमा देखाएर पाठकमा सचेतना जगाउँछ। यसैले हास्य केवल रमाइलो होइन, सुधारको माध्यम पनि हो।
Question 39Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'सन्दर्भ' र 'प्रसङ्ग' लाई छुट्याउने क्रममा कुन कथन सही छ?
- सन्दर्भ पात्रको नाम हो
- दुवै एउटै कुरा हुन्
- सन्दर्भ भनेको घटना घटेको समय र परिस्थिति हो, प्रसङ्ग भनेको कुरा उठेको विशेष अवसर Correct answer.
- प्रसङ्ग लेखकको ठेगाना हो
Explanation
सन्दर्भले व्यापक ऐतिहासिक वा सामाजिक परिस्थिति जनाउँछ भने प्रसङ्गले कुनै कुरा उठेको विशेष अवसर वा स्थिति जनाउँछ। यो भेदले पाठको अर्थ बुझ्न मद्दत गर्छ।
Question 40Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले 'प्रश्न सोध्ने शैली' अपनाउँदा पाठकमा के प्रभाव पर्छ?
- पाठको अर्थ पूर्ण रूपमा लुक्छ
- पाठक आफैँ सोच्न र उत्तर खोज्न उत्साहित हुन्छ Correct answer.
- पाठ तुरुन्तै अन्त्य हुन्छ
- पाठक निष्क्रिय भएर बस्छ
Explanation
प्रश्न सोध्ने शैलीले पाठकलाई निष्क्रिय श्रोताबाट सक्रिय सहभागी बनाउँछ र आफैँ सोच्न प्रेरित गर्छ। यसले लेखक र पाठकबीच संवादको भाव सिर्जना गर्छ।
Question 41Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'पात्रको सङ्घर्ष' बाट पाठकले के बुझ्न सक्छ?
- पाठको प्रकाशन मूल्य
- लेखकको जन्ममिति
- पात्रको मनोवृत्ति र समाजका मूल्यमान्यताबीचको द्वन्द्व Correct answer.
- व्याकरणका नियम
Explanation
पात्रको सङ्घर्षले उसको मनोवृत्ति र वरपरका सामाजिक मूल्यमान्यताबीचको द्वन्द्व देखाउँछ। यसैबाट पाठको सामाजिक सन्देश पनि प्रकट हुन्छ।
Question 42Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले 'तथ्य र मत' छुट्याउनु किन आवश्यक हुन्छ?
- पात्रको संवाद बढाउन
- पाठलाई लामो बनाउन
- शीर्षक परिवर्तन गर्न
- प्रमाणित कुरा र व्यक्तिगत विचारबीचको भेद स्पष्ट गरी पाठको विश्वसनीयता जाँच्न Correct answer.
Explanation
तथ्य प्रमाणले पुष्टि हुने कुरा हो भने मत व्यक्तिको विचार हो। यी दुई छुट्याउन सकिए मात्र पाठको तर्क र विश्वसनीयता ठीकसँग मूल्याङ्कन गर्न सकिन्छ।
Question 43Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'भाषिक संक्षिप्तता' कायम राख्ने उत्तम उपाय कुन हो?
- एउटै विचार दोहोर्याएर लेख्नु
- हरेक वाक्यमा उद्धरण राख्नु
- लामा वाक्य मात्र प्रयोग गर्नु
- अनावश्यक विशेषण र पुनरुक्ति हटाएर मुख्य विचार मात्र राख्नु Correct answer.
Explanation
संक्षिप्तताका लागि अनावश्यक विशेषण, पुनरुक्ति र भरपर्दा वाक्यांश हटाई मुख्य विचार मात्र राख्नुपर्छ। यसले पाठ स्पष्ट र प्रभावकारी बनाउँछ।
Question 44Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'लोकोक्ति' ले पाठमा कस्तो भूमिका निर्वाह गर्छ?
- जनअनुभवमा आधारित सारलाई छोटो र प्रभावकारी रूपमा व्यक्त गर्छ Correct answer.
- पात्रको जन्मकथा बताउँछ
- व्याकरणिक त्रुटि सुधार्छ
- वैज्ञानिक प्रमाण दिन्छ
Explanation
लोकोक्ति जनसमाजको लामो अनुभवबाट निस्केको सार हो, जसले थोरै शब्दमा गहिरो अर्थ व्यक्त गर्छ। यसले लेखनलाई सजीव र प्रभावकारी बनाउँछ।
Question 45Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'सामाजिक यथार्थ' प्रस्तुत गर्दा लेखकले सामान्यतया के गर्छ?
- समाजका वास्तविक समस्या, शोषण र द्वन्द्वलाई पात्र र घटनामार्फत देखाउँछ Correct answer.
- आदर्श समाजको मात्र कल्पना गर्छ
- केवल राजनीतिक नारा लेख्छ
- व्यक्तिगत भावना मात्र व्यक्त गर्छ
Explanation
सामाजिक यथार्थवादी गद्यले समाजका वास्तविक समस्या, शोषण, असमानता र द्वन्द्वलाई पात्र र घटनाका माध्यमबाट चित्रण गर्छ। यसले पाठकलाई समाजबारे सचेत बनाउँछ।
Question 46Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठको शीर्षकले पाठको विषयवस्तुसँग कस्तो सम्बन्ध राख्नुपर्छ भन्ने सही कथन कुन हो?
- शीर्षक पाठको विषयसँग असम्बन्धित भए पनि हुन्छ
- शीर्षकमा सधैँ पात्रको नाम मात्र हुनुपर्छ
- शीर्षक जति लामो त्यति राम्रो हुन्छ
- शीर्षक पाठको मुख्य सार वा केन्द्रीय विचारलाई सङ्केत गर्ने हुनुपर्छ Correct answer.
Explanation
राम्रो शीर्षकले पाठको मुख्य सार वा केन्द्रीय विचारलाई छोटो रूपमा सङ्केत गर्छ, जसले पाठकलाई पाठको दिशा बुझ्न मद्दत गर्छ।
Question 47Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले 'पुनरुक्ति' (repetition) लाई जानाजान प्रयोग गर्दा कस्तो प्रभाव पार्न खोज्छ?
- पाठलाई छोटो बनाउन
- पाठकलाई बिर्सनबाट रोक्न र मुख्य विचारमा जोड दिन Correct answer.
- व्याकरणिक त्रुटि देखाउन
- पात्रको संवाद घटाउन
Explanation
जानाजान गरिएको पुनरुक्तिले कुनै विचार वा भावनामा जोड दिन्छ र पाठकको स्मृतिमा त्यसलाई बसाउँछ। यो शैलीगत उपकरण हो, अनावश्यक दोहोरो भनाइ मात्र होइन।
Question 48Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकको 'पूर्वाग्रह' पहिचान गर्ने सबैभन्दा भरपर्दो आधार कुन हो?
- पाठको लम्बाइ
- पाठको प्रकाशन वर्ष मात्र
- पाठमा एउटै पक्षलाई मात्र समर्थन र अर्को पक्षलाई प्रमाणबिना खण्डन गरिएको ढाँचा Correct answer.
- पाठमा प्रयोग भएका विरामचिह्नको सङ्ख्या
Explanation
पूर्वाग्रह देखिन्छ जब लेखकले एउटै पक्षलाई मात्र समर्थन गर्छ र अर्को पक्षलाई प्रमाणबिना खारेज गर्छ। यस्तो असमान व्यवहारले लेखकको झुकाव प्रकट गर्छ।
Question 49Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा 'व्यङ्ग्य' को अर्थ दुई फरक पाठकले फरक ढङ्गले लिन सक्ने अवस्थामा लेखकको सफलता कसरी जाँचिन्छ?
- पाठमा व्यङ्ग्य नै नराख्नु
- पाठको सन्दर्भ र सङ्केतले लक्षित अर्थतर्फ पाठकलाई डोर्याउन सक्नु Correct answer.
- सबै पाठकले एउटै शब्दशः अर्थ लिनु नै सफलता हो
- व्यङ्ग्य पूर्ण रूपमा अस्पष्ट राख्नु
Explanation
व्यङ्ग्य स्वभावतः अप्रत्यक्ष हुन्छ, तर सफल व्यङ्ग्यमा सन्दर्भ, सङ्केत र शैलीले पाठकलाई लक्षित अर्थतर्फ डोर्याउँछ। पूर्ण अस्पष्टता भने लेखकीय असफलता हो।
Question 50Prose (Gadya) - prescribed Nepali prose texts
गद्य पाठमा लेखकले प्रयोग गरेको 'अन्तर्पाठ' (intertextuality) ले के जनाउँछ?
- पाठको अनुवाद
- पाठभित्र अर्को पूर्ववर्ती पाठ वा सांस्कृतिक सन्दर्भको सङ्केत Correct answer.
- पाठको हस्तलिखित प्रति
- पाठको मूल्याङ्कन तालिका
Explanation
अन्तर्पाठ भनेको कुनै पाठभित्र अर्को पूर्ववर्ती पाठ, उद्धरण वा सांस्कृतिक सन्दर्भको सङ्केत आउनु हो। यसले पाठको अर्थ व्यापक सन्दर्भसँग जोड्छ।