रचना र लेखन सीप (Rachana)
रचना खण्डले निबन्ध, पत्र, प्रतिवेदन, सूचना र सारांश (precis) मा संरचना, औपचारिकता र भाषिक शुद्धता जाँच्छ। प्रत्येक विधाको आफ्नै ढाँचा हुन्छ; ढाँचा बिग्रिए भाषा राम्रो भए पनि अंक घट्छ।
विधागत नियम
- निबन्ध: परिचय (विषय परिभाषा) → मुख्य अनुच्छेद (२-३ कारण/उदाहरण) → निष्कर्ष (सारांश र दृष्टिकोण)। शीर्षकसँग असम्बन्धित अनुच्छेद नराख्नुहोस्।
- पत्र: निजी पत्रमा मिति, सम्बोधन, अभिवादन, मुख्य भाग, बिदाइ; औपचारिक पत्रमा प्रेषक-ठेगाना, प्रापक-ठेगाना, विषय, महोदय/महोदया, निवेदन।
- प्रतिवेदन: शीर्षक, मिति, प्रेषक, प्रापक, के-कहाँ-कहिले-किन-कसरी (5W1H), निष्कर्ष र सिफारिस।
- सूचना: संस्थाको नाम, 'सूचना' शीर्षक, मिति, केन्द्रीय सन्देश, सम्पर्क, हस्ताक्षर।
- सारांश: मूलको एक-तिहाइ, आफ्नै शब्द, मुख्य तर्क मात्र; उदाहरण र दोहोरो विवरण छोड्नु।
काम गरिएको उदाहरण
मूल वाक्य: 'पुस्तकालय ज्ञानको भण्डार हो; यसले विद्यार्थीलाई स्वअध्ययनमा सघाउँछ र समाजमा साक्षरता बढाउँछ।' सारांश: 'पुस्तकालय ज्ञानको भण्डार भई विद्यार्थीको स्वअध्ययन र समाजको साक्षरता बढाउँछ।' - तर्क: मूलको भाव राखियो, शब्द घटाइयो, नयाँ तथ्य थपिएन।
अंक कटाउने पासो
औपचारिक पत्रमा 'तिमी' सम्बोधन; सूचनामा मिति वा हस्ताक्षर छुट्नु; प्रतिवेदनमा सिफारिस नहुनु; सारांशमा मूल वाक्यांश जस्ताको तस्तै टिप्नु; निबन्धमा शब्दसीमा नाघ्नु; अनुच्छेद नबाँड्नु।
लेख्नुअघि २ मिनेट रूपरेखा बनाउनुहोस्; लेखिसकेपछि विभक्ति, काल र हिज्जे जाँच्नुहोस्।