Iran Pre-Internship Medical Exam study materials
Iran Pre-Internship Medical Exam study resources

Iran Pre-Internship Medical Exam key terms

Iran Pre-Internship Medical Exam · Get comfortable with the vocabulary.

سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)

مجموعه‌ای از چاقی شکمی، فشار خون بالا، اختلال قند خون و چربی خون که خطر بیماری قلبی‌عروقی و دیابت نوع ۲ را افزایش می‌دهد؛ تشخیص با وجود حداقل سه معیار از پنج معیار بالینی گذاشته می‌شود.

Related: سندرم کرونری حاد (Acute coronary syndrome), نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش‌یافته (HFrEF)
فاصله آنیونی (Anion gap)

تفاوت بین سدیم اندازه‌گیری‌شده و مجموع کلر و بی‌کربنات؛ افزایش آن در اسیدوز متابولیک به شناسایی علت‌هایی مانند کتواسیدوز، اسیدوز لاکتیک و مسمومیت کمک می‌کند.

Related: کتواسیدوز دیابتی (Diabetic ketoacidosis)
سندرم کرونری حاد (Acute coronary syndrome)

طیفی از بیماری‌های ناشی از کاهش ناگهانی جریان خون کرونر شامل آنژین ناپایدار، انفارکتوس بدون بالا رفتن ST و انفارکتوس با بالا رفتن ST؛ درد قفسه سینه و تغییرات نوار قلب کلید تشخیص هستند.

Related: سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)
کتواسیدوز دیابتی (Diabetic ketoacidosis)

وضعیت اورژانسی با هیپرگلیسمی، کتونمی و اسیدوز متابولیک با فاصله آنیونی بالا که بیشتر در دیابت نوع ۱ رخ می‌دهد و با مایع درمانی، انسولین وریدی و اصلاح الکترولیت‌ها درمان می‌شود.

Related: فاصله آنیونی (Anion gap)
سندرم نفروتیک (Nephrotic syndrome)

پروتئینوری شدید، هیپوآلبومینمی، ادم و هیپرلیپیدمی؛ در کودکان شایع‌ترین علت بیماری تغییر حداقلی است و در بزرگسالان باید علل سیستمیک و دیابت بررسی شوند.

Related: عدم رشد کافی (Failure to thrive)
نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهش‌یافته (HFrEF)

نارسایی قلبی همراه با کسر جهشی بطن چپ کمتر از ۴۰ درصد؛ درمان پایه شامل مهارکننده‌های سیستم رنین-آنژیوتانسین، بتابلوکرها، آنتاگونیست‌های مینرالوکورتیکوئید و مهارکننده‌های SGLT2 است.

Related: سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)
سیروز (Cirrhosis)

فیبروز پیشرفته و ندولار کبد با اختلال عملکرد؛ عوارض آن شامل آسیت، واریس مری، انسفالوپاتی کبدی و سرطان کبد است و تشخیص با یافته‌های بالینی، آزمایش و تصویربرداری حمایت می‌شود.

شکم حاد (Acute abdomen)

درد شدید و ناگهانی شکم با علائم تحریک صفاقی که نیاز به ارزیابی فوری جراحی دارد؛ علل شایع شامل آپاندیسیت، سوراخ‌شدگی احشا، پانکراتیت و ایسکمی روده است.

Related: آپاندیسیت حاد (Acute appendicitis), فتق محبوس (Incarcerated hernia)
بررسی اولیه در تروما (Primary survey in trauma)

ارزیابی منظم و مرحله‌ای بیمار ترومایی بر اساس ABCDE برای شناسایی و درمان فوری تهدیدکننده‌های حیات؛ راه هوایی، تنفس، گردش خون، ناتوانی عصبی، مواجهه و محیط از اجزای آن است.

Related: شکم حاد (Acute abdomen)
آپاندیسیت حاد (Acute appendicitis)

التهاب حاد زائده آپاندیس که با درد مهاجرتی ناحیه اطراف ناف به ربع تحتانی راست، بی‌اشتهایی و حساسیت موضعی تظاهر می‌کند؛ تشخیص بالینی و در موارد مبهم با سونوگرافی یا CT تأیید می‌شود.

Related: شکم حاد (Acute abdomen)
عفونت محل جراحی (Surgical site infection)

عفونت زخم جراحی که در ۳۰ روز پس از عمل یا تا یک سال پس از گذاشتن پروتز رخ می‌دهد؛ پیشگیری با استریل، آنتی‌بیوتیک پروفیلاکتیک درست و کنترل قند خون اهمیت دارد.

Related: مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک (Antimicrobial stewardship)
معیارهای رانسون (Ranson criteria)

مجموعه‌ای از پارامترهای بالینی و آزمایشگاهی در پانکراتیت حاد که شدت بیماری و پیش‌آگهی را تخمین می‌زند؛ تعداد معیارهای مثبت با افزایش مرگ‌ومیر و نیاز به مراقبت ویژه رابطه دارد.

Related: شکم حاد (Acute abdomen)
فتق محبوس (Incarcerated hernia)

فتقی که محتویات آن در محل نقص دیواره شکم گیر می‌افتد و قابل برگشت نیست؛ خطر ایسکمی و انسداد روده وجود دارد و معمولاً نیاز به جراحی فوری دارد.

Related: شکم حاد (Acute abdomen)
زردی نوزادی (Neonatal jaundice)

افزایش بیلی‌روبین در نوزاد که به صورت زردی پوست و صلبیه دیده می‌شود؛ باید زردی فیزیولوژیک از علل پاتولوژیک مانند همولیز، سپسیس و آترزی صفراوی افتراق داده شود.

Related: سپسیس (Sepsis), امتیاز آپگار (Apgar score)
تشنج تب‌دار (Febrile seizure)

تشنج همراه با تب در کودک ۶ ماه تا ۵ سال بدون عفونت سیستم عصبی یا اختلال متابولیک؛ نوع ساده منتشر و کمتر از ۱۵ دقیقه است و پیش‌آگهی خوبی دارد.

محلول خوراکی بازآب‌رسانی (ORS)

محلول استاندارد آب، نمک و گلوکز برای درمان اسهال حاد و کم‌آبی خفیف تا متوسط؛ ترکیب کم‌اسمولار جذب آب و الکترولیت را بهبود می‌دهد و مرگ‌ومیر اسهال کودکان را کاهش می‌دهد.

Related: عدم رشد کافی (Failure to thrive)
عدم رشد کافی (Failure to thrive)

کاهش وزن یا رشد قد کودک نسبت به منحنی رشد استاندارد که نشانه تغذیه ناکافی، بیماری مزمن یا مشکلات روانی-اجتماعی است؛ ارزیابی شامل تغذیه، رشد و علل پزشکی است.

Related: محلول خوراکی بازآب‌رسانی (ORS)
خروسک (Croup)

عفونت ویروسی حاد راه هوایی فوقانی با سرفه پارس‌مانند، گرفتگی صدا و استریدور دمی؛ بیشتر در کودکان ۶ ماه تا ۳ سال رخ می‌دهد و کورتیکواستروئید و در موارد شدید اپی‌نفرین نبولایز درمان اصلی است.

امتیاز آپگار (Apgar score)

ارزیابی سریع وضعیت نوزاد در دقیقه ۱ و ۵ پس از تولد بر اساس ضربان قلب، تنفس، تون عضلانی، پاسخ رفلکسی و رنگ پوست؛ نمره پایین نیاز به احیا را نشان می‌دهد نه علت تأخیر رشد را.

Related: زردی نوزادی (Neonatal jaundice)
پره‌اکلامپسی (Preeclampsia)

اختلال بارداری با فشار خون بالا پس از هفته ۲۰ و پروتئینوری یا اختلال عملکرد اندام‌ها؛ خطر اکلامپسی، محدودیت رشد جنین و زایمان زودرس را افزایش می‌دهد و درمان قطعی زایمان است.

Related: دیابت بارداری (Gestational diabetes), خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)
خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)

از دست رفتن بیش از ۵۰۰ میلی‌لیتر خون پس از زایمان واژینال یا بیش از ۱۰۰۰ میلی‌لیتر پس از سزارین؛ علل شایع چهار T شامل آتونی رحم، باقی‌ماندن جفت، پارگی مسیر و اختلال انعقادی است.

Related: پره‌اکلامپسی (Preeclampsia)
دیابت بارداری (Gestational diabetes)

اختلال تحمل گلوکز که نخستین بار در بارداری تشخیص داده می‌شود؛ غربالگری معمولاً بین هفته‌های ۲۴ تا ۲۸ انجام می‌شود و خطر ماکروزومی، پره‌اکلامپسی و دیابت بعدی را افزایش می‌دهد.

Related: پره‌اکلامپسی (Preeclampsia)
حاملگی خارج‌رحمی (Ectopic pregnancy)

لانه‌گزینی تخمک بارور خارج از حفره رحم، بیشتر در لوله فالوپ؛ درد شکم، آمنوره و خونریزی واژینال هشداردهنده است و پارگی آن خونریزی داخلی تهدیدکننده حیات ایجاد می‌کند.

Related: شکم حاد (Acute abdomen)
امتیاز بیشاپ (Bishop score)

سیستم نمره‌دهی برای ارزیابی آمادگی دهانه رحم پیش از القای زایمان بر اساس دیلاتاسیون، افاسمان، وضعیت، قوام و موقعیت دهانه رحم؛ نمره بالاتر احتمال موفقیت القا را بیشتر نشان می‌دهد.

Related: خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)
دلیریوم (Delirium)

اختلال حاد و نوسانی توجه و هوشیاری که معمولاً در زمینه بیماری جسمی، دارو یا محرومیت ایجاد می‌شود؛ تشخیص زودهنگام و درمان علت زمینه‌ای از عوارض و مرگ جلوگیری می‌کند.

Related: سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome), معاینه وضعیت روانی (Mental status examination)
دوره افسردگی ماژور (Major depressive episode)

دوره حداقل دو هفته‌ای با خلق افسرده یا بی‌لذتی همراه با تغییر اشتها، خواب، انرژی، تمرکز و افکار مرگ؛ برای تشخیص باید از علل جسمی و دوره مانیا افتراق داده شود.

Related: دلیریوم (Delirium)
سندرم سروتونین (Serotonin syndrome)

واکنش دارویی ناشی از افزایش فعالیت سروتونین با تغییر وضعیت روانی، بیش‌فعالی سیستم خودکار و علائم عصبی-عضلانی مانند کلونوس؛ معمولاً پس از مصرف همزمان چند داروی سروتونرژیک رخ می‌دهد.

Related: سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome)
سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome)

واکنش شدید به داروهای آنتی‌سایکوتیک با تب بالا، سفتی عضلانی، اختلال هوشیاری و افزایش CK؛ اورژانس پزشکی است و قطع دارو، مراقبت حمایتی و گاهی بروموکریپتین یا دانترولن لازم است.

Related: سندرم سروتونین (Serotonin syndrome)
معاینه وضعیت روانی (Mental status examination)

ارزیابی ساختاریافته ظاهر، رفتار، گفتار، خلق، عاطفه، تفکر، ادراک، شناخت و بینش بیمار؛ بخشی ضروری از مصاحبه روان‌پزشکی و مبنای تشخیص و پیگیری تغییرات بالینی است.

Related: دلیریوم (Delirium), دوره افسردگی ماژور (Major depressive episode)
سپسیس (Sepsis)

اختلال عملکرد اندام‌های حیاتی ناشی از پاسخ نامتناسب میزبان به عفونت؛ تشخیص با عفونت مشکوک و افزایش SOFA و درمان با آنتی‌بیوتیک سریع، مایع و کنترل منبع است.

Related: مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک (Antimicrobial stewardship)
سل (Tuberculosis)

عفونت مزمن مایکوباکتریوم توبرکلوزیس که بیشتر ریه را درگیر می‌کند؛ تشخیص با اسمیر، کشت یا تست مولکولی و درمان چنددارویی طولانی تحت نظارت مستقیم انجام می‌شود.

Related: درمان کوتاه‌مدت تحت نظارت مستقیم (DOTS)
درمان کوتاه‌مدت تحت نظارت مستقیم (DOTS)

راهبرد کنترل سل شامل تشخیص با آزمایش میکروسکوپی، رژیم چنددارویی استاندارد، نظارت بر مصرف دارو و پیگیری منظم؛ اجرای کامل آن از مقاومت دارویی و عود جلوگیری می‌کند.

Related: سل (Tuberculosis)
بروسلوز (Brucellosis)

بیماری مشترک انسان و دام ناشی از بروسلا با تب موجی، تعریق، درد عضلانی و آرترالژی؛ انتقال از طریق شیر غیرپاستوریزه یا تماس با دام آلوده است و درمان ترکیبی طولانی لازم دارد.

مدیریت مصرف آنتی‌بیوتیک (Antimicrobial stewardship)

مجموعه اقدامات نظام‌مند برای تجویز مناسب آنتی‌بیوتیک از نظر اندیکاسیون، انتخاب دارو، دوز و مدت؛ هدف کاهش مقاومت میکروبی، عوارض دارویی و هزینه بدون آسیب به نتیجه درمان است.

Related: عفونت محل جراحی (Surgical site infection), سپسیس (Sepsis)
بروز (Incidence)

تعداد موارد جدید یک بیماری در جمعیت در معرض خطر طی یک دوره زمانی مشخص تقسیم بر مجموع زمان فرد-مورد یا جمعیت در معرض خطر؛ اندازه‌ای برای خطر و سرعت رخداد بیماری است.

Related: شیوع (Prevalence)
شیوع (Prevalence)

نسبت افراد مبتلا به یک بیماری در یک جمعیت در یک زمان معین یا دوره مشخص؛ به مدت بیماری و بروز بستگی دارد و برای برنامه‌ریزی خدمات بهداشتی کاربرد دارد.

Related: بروز (Incidence)
حساسیت و ویژگی (Sensitivity and specificity)

حساسیت توانایی آزمون در شناسایی بیماران واقعی و ویژگی توانایی آن در شناسایی افراد سالم است؛ این دو شاخص مستقل از شیوع بیماری کیفیت یک تست تشخیصی را توصیف می‌کنند.

Related: شیوع (Prevalence)
ایمنی جمعی (Herd immunity)

مقاومت غیرمستقیم جمعیت در برابر انتشار عفونت وقتی درصد کافی از افراد ایمن یا واکسینه شده‌اند؛ آستانه آن به بیماری و اثربخشی واکسن بستگی دارد و از افراد غیرایمن محافظت می‌کند.

Related: مراقبت‌های بهداشتی اولیه (Primary health care)
سال‌های عمر تعدیل‌شده با ناتوانی (DALY)

شاخص بار بیماری که مجموع سال‌های از دست رفته به دلیل مرگ زودرس و سال‌های زندگی همراه با ناتوانی را اندازه می‌گیرد؛ برای مقایسه بار بیماری‌ها و اولویت‌گذاری سلامت استفاده می‌شود.

Related: بروز (Incidence), شیوع (Prevalence)
مراقبت‌های بهداشتی اولیه (Primary health care)

خدمات پایه سلامت مبتنی بر جامعه و دسترس‌پذیر که شامل آموزش بهداشت، تغذیه، آب سالم، مراقبت مادر و کودک، واکسیناسیون، داروی ضروری و درمان بیماری‌های شایع است؛ سنگ‌بنای پوشش همگانی سلامت است.

Related: ایمنی جمعی (Herd immunity)