Iran Pre-Internship Medical Exam key terms
Iran Pre-Internship Medical Exam · Get comfortable with the vocabulary.
- سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)
- Related: سندرم کرونری حاد (Acute coronary syndrome), نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهشیافته (HFrEF)
مجموعهای از چاقی شکمی، فشار خون بالا، اختلال قند خون و چربی خون که خطر بیماری قلبیعروقی و دیابت نوع ۲ را افزایش میدهد؛ تشخیص با وجود حداقل سه معیار از پنج معیار بالینی گذاشته میشود.
- فاصله آنیونی (Anion gap)
- Related: کتواسیدوز دیابتی (Diabetic ketoacidosis)
تفاوت بین سدیم اندازهگیریشده و مجموع کلر و بیکربنات؛ افزایش آن در اسیدوز متابولیک به شناسایی علتهایی مانند کتواسیدوز، اسیدوز لاکتیک و مسمومیت کمک میکند.
- سندرم کرونری حاد (Acute coronary syndrome)
- Related: سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)
طیفی از بیماریهای ناشی از کاهش ناگهانی جریان خون کرونر شامل آنژین ناپایدار، انفارکتوس بدون بالا رفتن ST و انفارکتوس با بالا رفتن ST؛ درد قفسه سینه و تغییرات نوار قلب کلید تشخیص هستند.
- کتواسیدوز دیابتی (Diabetic ketoacidosis)
- Related: فاصله آنیونی (Anion gap)
وضعیت اورژانسی با هیپرگلیسمی، کتونمی و اسیدوز متابولیک با فاصله آنیونی بالا که بیشتر در دیابت نوع ۱ رخ میدهد و با مایع درمانی، انسولین وریدی و اصلاح الکترولیتها درمان میشود.
- سندرم نفروتیک (Nephrotic syndrome)
- Related: عدم رشد کافی (Failure to thrive)
پروتئینوری شدید، هیپوآلبومینمی، ادم و هیپرلیپیدمی؛ در کودکان شایعترین علت بیماری تغییر حداقلی است و در بزرگسالان باید علل سیستمیک و دیابت بررسی شوند.
- نارسایی قلبی با کسر جهشی کاهشیافته (HFrEF)
- Related: سندرم متابولیک (Metabolic syndrome)
نارسایی قلبی همراه با کسر جهشی بطن چپ کمتر از ۴۰ درصد؛ درمان پایه شامل مهارکنندههای سیستم رنین-آنژیوتانسین، بتابلوکرها، آنتاگونیستهای مینرالوکورتیکوئید و مهارکنندههای SGLT2 است.
- سیروز (Cirrhosis)
فیبروز پیشرفته و ندولار کبد با اختلال عملکرد؛ عوارض آن شامل آسیت، واریس مری، انسفالوپاتی کبدی و سرطان کبد است و تشخیص با یافتههای بالینی، آزمایش و تصویربرداری حمایت میشود.
- شکم حاد (Acute abdomen)
- Related: آپاندیسیت حاد (Acute appendicitis), فتق محبوس (Incarcerated hernia)
درد شدید و ناگهانی شکم با علائم تحریک صفاقی که نیاز به ارزیابی فوری جراحی دارد؛ علل شایع شامل آپاندیسیت، سوراخشدگی احشا، پانکراتیت و ایسکمی روده است.
- بررسی اولیه در تروما (Primary survey in trauma)
- Related: شکم حاد (Acute abdomen)
ارزیابی منظم و مرحلهای بیمار ترومایی بر اساس ABCDE برای شناسایی و درمان فوری تهدیدکنندههای حیات؛ راه هوایی، تنفس، گردش خون، ناتوانی عصبی، مواجهه و محیط از اجزای آن است.
- آپاندیسیت حاد (Acute appendicitis)
- Related: شکم حاد (Acute abdomen)
التهاب حاد زائده آپاندیس که با درد مهاجرتی ناحیه اطراف ناف به ربع تحتانی راست، بیاشتهایی و حساسیت موضعی تظاهر میکند؛ تشخیص بالینی و در موارد مبهم با سونوگرافی یا CT تأیید میشود.
- عفونت محل جراحی (Surgical site infection)
- Related: مدیریت مصرف آنتیبیوتیک (Antimicrobial stewardship)
عفونت زخم جراحی که در ۳۰ روز پس از عمل یا تا یک سال پس از گذاشتن پروتز رخ میدهد؛ پیشگیری با استریل، آنتیبیوتیک پروفیلاکتیک درست و کنترل قند خون اهمیت دارد.
- معیارهای رانسون (Ranson criteria)
- Related: شکم حاد (Acute abdomen)
مجموعهای از پارامترهای بالینی و آزمایشگاهی در پانکراتیت حاد که شدت بیماری و پیشآگهی را تخمین میزند؛ تعداد معیارهای مثبت با افزایش مرگومیر و نیاز به مراقبت ویژه رابطه دارد.
- فتق محبوس (Incarcerated hernia)
- Related: شکم حاد (Acute abdomen)
فتقی که محتویات آن در محل نقص دیواره شکم گیر میافتد و قابل برگشت نیست؛ خطر ایسکمی و انسداد روده وجود دارد و معمولاً نیاز به جراحی فوری دارد.
- زردی نوزادی (Neonatal jaundice)
- Related: سپسیس (Sepsis), امتیاز آپگار (Apgar score)
افزایش بیلیروبین در نوزاد که به صورت زردی پوست و صلبیه دیده میشود؛ باید زردی فیزیولوژیک از علل پاتولوژیک مانند همولیز، سپسیس و آترزی صفراوی افتراق داده شود.
- تشنج تبدار (Febrile seizure)
تشنج همراه با تب در کودک ۶ ماه تا ۵ سال بدون عفونت سیستم عصبی یا اختلال متابولیک؛ نوع ساده منتشر و کمتر از ۱۵ دقیقه است و پیشآگهی خوبی دارد.
- محلول خوراکی بازآبرسانی (ORS)
- Related: عدم رشد کافی (Failure to thrive)
محلول استاندارد آب، نمک و گلوکز برای درمان اسهال حاد و کمآبی خفیف تا متوسط؛ ترکیب کماسمولار جذب آب و الکترولیت را بهبود میدهد و مرگومیر اسهال کودکان را کاهش میدهد.
- عدم رشد کافی (Failure to thrive)
- Related: محلول خوراکی بازآبرسانی (ORS)
کاهش وزن یا رشد قد کودک نسبت به منحنی رشد استاندارد که نشانه تغذیه ناکافی، بیماری مزمن یا مشکلات روانی-اجتماعی است؛ ارزیابی شامل تغذیه، رشد و علل پزشکی است.
- خروسک (Croup)
عفونت ویروسی حاد راه هوایی فوقانی با سرفه پارسمانند، گرفتگی صدا و استریدور دمی؛ بیشتر در کودکان ۶ ماه تا ۳ سال رخ میدهد و کورتیکواستروئید و در موارد شدید اپینفرین نبولایز درمان اصلی است.
- امتیاز آپگار (Apgar score)
- Related: زردی نوزادی (Neonatal jaundice)
ارزیابی سریع وضعیت نوزاد در دقیقه ۱ و ۵ پس از تولد بر اساس ضربان قلب، تنفس، تون عضلانی، پاسخ رفلکسی و رنگ پوست؛ نمره پایین نیاز به احیا را نشان میدهد نه علت تأخیر رشد را.
- پرهاکلامپسی (Preeclampsia)
- Related: دیابت بارداری (Gestational diabetes), خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)
اختلال بارداری با فشار خون بالا پس از هفته ۲۰ و پروتئینوری یا اختلال عملکرد اندامها؛ خطر اکلامپسی، محدودیت رشد جنین و زایمان زودرس را افزایش میدهد و درمان قطعی زایمان است.
- خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)
- Related: پرهاکلامپسی (Preeclampsia)
از دست رفتن بیش از ۵۰۰ میلیلیتر خون پس از زایمان واژینال یا بیش از ۱۰۰۰ میلیلیتر پس از سزارین؛ علل شایع چهار T شامل آتونی رحم، باقیماندن جفت، پارگی مسیر و اختلال انعقادی است.
- دیابت بارداری (Gestational diabetes)
- Related: پرهاکلامپسی (Preeclampsia)
اختلال تحمل گلوکز که نخستین بار در بارداری تشخیص داده میشود؛ غربالگری معمولاً بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود و خطر ماکروزومی، پرهاکلامپسی و دیابت بعدی را افزایش میدهد.
- حاملگی خارجرحمی (Ectopic pregnancy)
- Related: شکم حاد (Acute abdomen)
لانهگزینی تخمک بارور خارج از حفره رحم، بیشتر در لوله فالوپ؛ درد شکم، آمنوره و خونریزی واژینال هشداردهنده است و پارگی آن خونریزی داخلی تهدیدکننده حیات ایجاد میکند.
- امتیاز بیشاپ (Bishop score)
- Related: خونریزی پس از زایمان (Postpartum hemorrhage)
سیستم نمرهدهی برای ارزیابی آمادگی دهانه رحم پیش از القای زایمان بر اساس دیلاتاسیون، افاسمان، وضعیت، قوام و موقعیت دهانه رحم؛ نمره بالاتر احتمال موفقیت القا را بیشتر نشان میدهد.
- دلیریوم (Delirium)
- Related: سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome), معاینه وضعیت روانی (Mental status examination)
اختلال حاد و نوسانی توجه و هوشیاری که معمولاً در زمینه بیماری جسمی، دارو یا محرومیت ایجاد میشود؛ تشخیص زودهنگام و درمان علت زمینهای از عوارض و مرگ جلوگیری میکند.
- دوره افسردگی ماژور (Major depressive episode)
- Related: دلیریوم (Delirium)
دوره حداقل دو هفتهای با خلق افسرده یا بیلذتی همراه با تغییر اشتها، خواب، انرژی، تمرکز و افکار مرگ؛ برای تشخیص باید از علل جسمی و دوره مانیا افتراق داده شود.
- سندرم سروتونین (Serotonin syndrome)
- Related: سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome)
واکنش دارویی ناشی از افزایش فعالیت سروتونین با تغییر وضعیت روانی، بیشفعالی سیستم خودکار و علائم عصبی-عضلانی مانند کلونوس؛ معمولاً پس از مصرف همزمان چند داروی سروتونرژیک رخ میدهد.
- سندرم نورولپتیک بدخیم (Neuroleptic malignant syndrome)
- Related: سندرم سروتونین (Serotonin syndrome)
واکنش شدید به داروهای آنتیسایکوتیک با تب بالا، سفتی عضلانی، اختلال هوشیاری و افزایش CK؛ اورژانس پزشکی است و قطع دارو، مراقبت حمایتی و گاهی بروموکریپتین یا دانترولن لازم است.
- معاینه وضعیت روانی (Mental status examination)
- Related: دلیریوم (Delirium), دوره افسردگی ماژور (Major depressive episode)
ارزیابی ساختاریافته ظاهر، رفتار، گفتار، خلق، عاطفه، تفکر، ادراک، شناخت و بینش بیمار؛ بخشی ضروری از مصاحبه روانپزشکی و مبنای تشخیص و پیگیری تغییرات بالینی است.
- سپسیس (Sepsis)
- Related: مدیریت مصرف آنتیبیوتیک (Antimicrobial stewardship)
اختلال عملکرد اندامهای حیاتی ناشی از پاسخ نامتناسب میزبان به عفونت؛ تشخیص با عفونت مشکوک و افزایش SOFA و درمان با آنتیبیوتیک سریع، مایع و کنترل منبع است.
- سل (Tuberculosis)
- Related: درمان کوتاهمدت تحت نظارت مستقیم (DOTS)
عفونت مزمن مایکوباکتریوم توبرکلوزیس که بیشتر ریه را درگیر میکند؛ تشخیص با اسمیر، کشت یا تست مولکولی و درمان چنددارویی طولانی تحت نظارت مستقیم انجام میشود.
- درمان کوتاهمدت تحت نظارت مستقیم (DOTS)
- Related: سل (Tuberculosis)
راهبرد کنترل سل شامل تشخیص با آزمایش میکروسکوپی، رژیم چنددارویی استاندارد، نظارت بر مصرف دارو و پیگیری منظم؛ اجرای کامل آن از مقاومت دارویی و عود جلوگیری میکند.
- بروسلوز (Brucellosis)
بیماری مشترک انسان و دام ناشی از بروسلا با تب موجی، تعریق، درد عضلانی و آرترالژی؛ انتقال از طریق شیر غیرپاستوریزه یا تماس با دام آلوده است و درمان ترکیبی طولانی لازم دارد.
- مدیریت مصرف آنتیبیوتیک (Antimicrobial stewardship)
- Related: عفونت محل جراحی (Surgical site infection), سپسیس (Sepsis)
مجموعه اقدامات نظاممند برای تجویز مناسب آنتیبیوتیک از نظر اندیکاسیون، انتخاب دارو، دوز و مدت؛ هدف کاهش مقاومت میکروبی، عوارض دارویی و هزینه بدون آسیب به نتیجه درمان است.
- بروز (Incidence)
- Related: شیوع (Prevalence)
تعداد موارد جدید یک بیماری در جمعیت در معرض خطر طی یک دوره زمانی مشخص تقسیم بر مجموع زمان فرد-مورد یا جمعیت در معرض خطر؛ اندازهای برای خطر و سرعت رخداد بیماری است.
- شیوع (Prevalence)
- Related: بروز (Incidence)
نسبت افراد مبتلا به یک بیماری در یک جمعیت در یک زمان معین یا دوره مشخص؛ به مدت بیماری و بروز بستگی دارد و برای برنامهریزی خدمات بهداشتی کاربرد دارد.
- حساسیت و ویژگی (Sensitivity and specificity)
- Related: شیوع (Prevalence)
حساسیت توانایی آزمون در شناسایی بیماران واقعی و ویژگی توانایی آن در شناسایی افراد سالم است؛ این دو شاخص مستقل از شیوع بیماری کیفیت یک تست تشخیصی را توصیف میکنند.
- ایمنی جمعی (Herd immunity)
- Related: مراقبتهای بهداشتی اولیه (Primary health care)
مقاومت غیرمستقیم جمعیت در برابر انتشار عفونت وقتی درصد کافی از افراد ایمن یا واکسینه شدهاند؛ آستانه آن به بیماری و اثربخشی واکسن بستگی دارد و از افراد غیرایمن محافظت میکند.
- سالهای عمر تعدیلشده با ناتوانی (DALY)
- Related: بروز (Incidence), شیوع (Prevalence)
شاخص بار بیماری که مجموع سالهای از دست رفته به دلیل مرگ زودرس و سالهای زندگی همراه با ناتوانی را اندازه میگیرد؛ برای مقایسه بار بیماریها و اولویتگذاری سلامت استفاده میشود.
- مراقبتهای بهداشتی اولیه (Primary health care)
- Related: ایمنی جمعی (Herd immunity)
خدمات پایه سلامت مبتنی بر جامعه و دسترسپذیر که شامل آموزش بهداشت، تغذیه، آب سالم، مراقبت مادر و کودک، واکسیناسیون، داروی ضروری و درمان بیماریهای شایع است؛ سنگبنای پوشش همگانی سلامت است.