Сонсгол: нэг удаагийн бичлэгээс огноо, тоог ялгах
Сонсголын дасгалд 2 минут 10 секундын урттай подкастын хэсэг нэг удаа тоглов. Хоёр ярилцагч «Ногоон ирээдүй» клубын намрын уулзалтын тухай ярьж, огноо, цаг, хүний тоог дурдсан. Тестийн зааварт «зөвхөн бичлэгт сондсон мэдээллээр хариул» гэж заасан. Оюутан Бат тэмдэглэлдээ: «Уулзалт пүрэв гарагт 16:00, 30 хүн, зөвхөн багш нарт» гэж бичжээ. Бичлэгт эхний ярилцагч: «Уулзалт мягмар гарагт 16:30-д эхэлнэ. Пүрэв гарагт биш, анхаараарай» гээд, хоёр дахь нь: «30 биш, 13 хүн багтана» гэж засаж, «Оюутнуудад нээлттэй, багш нарт биш» гэж нэмсэн. Дараа нь эхний ярилцагч «дахин хэлэхэд» гээд огноог дахин баталгаажуулсан. Бат бичлэгийг нэг удаа сонссон, тэмдэглэлээ шалгах цаг байгаагүй. Бичлэгт хөгжмийн чимээ бага, яриа тод сонсогдсон. Одоо тэр гурван зөрүүг олж, яагаад андуурснаа тайлбарлах ёстой. Тест 3 асуулттай, нэг зөв хариулт 1 оноо.
1. Бат ямар гурван зөрүү хийсэн бэ? Аль мэдээлэл буруу болохыг бичлэгийн ямар дохиогоор тогтоох вэ?
Read the worked answer
Зөрүү: Бат огноо-цаг, хүний тоо, хүлээн авагч гэсэн гурван төрлийн мэдээллийг буруу бичсэн. (1) Огноо-цаг: бичлэгт «мягмар гарагт 16:30», тэмдэглэлд «пүрэв гарагт 16:00». (2) Тоо: бичлэгт «30 биш, 13 хүн», тэмдэглэлд «30 хүн». (3) Хүлээн авагч: бичлэгт «оюутнуудад нээлттэй, багш нарт биш», тэмдэглэлд «зөвхөн багш нарт».
Дохио: «Пүрэв гарагт биш» гэсэн шууд үгүйсгэл, «30 биш, 13» гэсэн засвар, «багш нарт биш» гэсэн эсрэгцүүлэл, «дахин хэлэхэд» гэсэн давталт нь сонсголын гол дохио. Эдгээр нь өмнөх мэдээллийг цуцалж байгааг илтгэнэ. Бат эхний тоог сонсоод тэмдэглээд, дараагийн засварыг тэмдэглээгүй бололтой. Иймд алдаа нь санах ойн ачаалал, засварын дохиог үл анзаарснаас үүдсэн.
2. Нэг удаагийн сонсголд тоо, огноог алдалгүй тэмдэглэх хоёр арга зөвлө. Яагаад тэр арга ажилладаг вэ?
Read the worked answer
Арга 1 - товч тэмдэглэл: «Мяг 16:30 / 13 хүн / оюут.» гэх мэт тоо, товчлол ашиглана. Бүтэн өгүүлбэр бичих нь 2 минут 10 секундын бичлэгт цаг алдуулж, дараагийн өгүүлбэрийг алдахад хүргэдэг. Арга 2 - засварын дохиог тэмдэглэх: «биш», «дахин», «засаж хэлэхэд» гэх үгсийг сонсмогц өмнөх тоог зураад шинийг бичнэ. Ингэснээр эхний буруу мэдээлэл тэмдэглэлд үлдэхгүй. Хоёр арга хоёулаа ажлын санах ойг хөнгөвчилж, тестийн дараа шалгах боломж олгодог.
3. Хэрэв 16:30 гэсэн хэсгийг сонсоогүй бол хариултад хэрхэн хандах вэ? Таамаглах нь зөв үү?
Read the worked answer
Эхлээд «мягмар» гэсэн өдөр, «пүрэв биш» гэсэн үгүйсгэлээс 16:30-ыг баталгаажуулах боломжгүй ч, бусад хувилбарыг хасах боломжтой. Хариултын хувилбар байвал «пүрэв 16:00»-ыг шууд хасна; «мягмар» гэсэн өдөртэй, «16:30»-тай ойрхон хувилбарыг сонгоно. Харин чөлөөт хариулт бол зөвхөн сонссон мэдээллээр бичих ёстой тул «16:30» гэж таамаглах нь эрсдэлтэй; «мягмар гарагт» гэж бичээд цагийг тодорхойгүй гэж тэмдэглэх нь шударга. Тестийн заавар «зөвхөн сондсон» гэсэн тул таамаглал оноо авахгүй, харин буруу мэдээлэл оруулбал илүү алдаа болно.