Унших ойлголт: зохиогчийн байр суурийг эсрэг дүгнэлтээс ялгах
Унших ойлголтын дасгалд 180 үгтэй, дөрвөн догол мөртэй эхийн дараах хэсгийг өгөв: «Хотын төвийн цэцэрлэгт хүрээлэнг шинэчлэх төсөл зарлагдлаа. Захиргаа мод тарих, вандан солих, гэрэлтүүлэг нэмэхээр төлөвлөж байна. Мод тарих нь сүүдэр бууруулахад тустай ч барилгын ажлыг зун, сурагчдын амралтын үеэр эхлүүлбэл тоос, чимээ хүүхдүүдэд хамгийн их нөлөөлнө. Иргэдийн саналыг авах хугацаа ердөө долоо хоног байсан. Тиймээс би төслийг бүхэлд нь эсэргүүцэхгүй, харин ажлын дарааллыг өөрчилж, сурагчдын амралт дууссаны дараа эхлэхийг санал болгож байна. Үүнийг хийхгүй бол хамгийн бага зардалтай шийдэл гэж нэрлэгдэх энэ төсөл хамгийн их эрсдэлтэй болно.» Оюутан Дулмаа эхийн гол санааг «Зохиогч мод тарихыг эсэргүүцэж байна» гэж бичсэн. Багш «чиний дүгнэлт хэтэрхий шууд» гэж тэмдэглэсэн. Одоо Дулмаа эхийн байр суурь, «үүнийг» гэдэг төлөөний үгийн холбогдол, зохиогчийн санал болгож буй өөрчлөлтийг ялгах ёстой.
1. Зохиогчийн байр суурийг нэг өгүүлбэрээр бич. Дулмаагийн дүгнэлт яагаад буруу вэ? Эхээс хоёр хэллэгээр нотол.
Read the worked answer
Зохиогчийн байр суурь: төслийг бүхэлд нь эсэргүүцэхгүй, харин барилгын ажлыг сурагчдын амралт дууссаны дараа эхлүүлж, иргэдийн саналыг авах хугацааг уртасгахыг дэмжиж байна. Дулмаа «мод тарих» ба «төсөл» гэсэн хоёр өөр зүйлийг нэгтгэж, зохиогчийн «мод тарих нь тустай ч» гэсэн хүлээн зөвшөөрлийг алгассан. Эхээс «Тиймээс би төслийг бүхэлд нь эсэргүүцэхгүй» ба «ажлын дарааллыг өөрчилж ... санал болгож байна» гэсэн хэллэг нотолно. Иймд «эсэргүүцэж байна» гэсэн дүгнэлт хэт шууд, учир нь зохиогч эсрэг биш, нөхцөлтэй дэмжиж байна.
2. «Үүнийг» гэдэг үг юуг зааж байна? Өөр холбогдол тавибал утга хэрхэн өөрчлөгдөх вэ?
Read the worked answer
«Үүнийг» гэдэг нь өмнөх өгүүлбэрт дурдсан «ажлын дарааллыг өөрчлөх» буюу «сурагчдын амралт дууссаны дараа эхлэх» саналыг зааж байна. Хэрэв үүнийг «төслийг бүхэлд нь» гэж ойлговол «төслийг хийхгүй бол эрсдэлтэй» гэсэн утга гарч, зохиогчийн «бүхэлд нь эсэргүүцэхгүй» гэсэн байр суурьтай зөрчилдөнө. Тиймээс төлөөний үгийн холбогдлыг өгүүлбэрийн өмнөх хэсэг, логик зөрчилгүй байдлаар тогтоох хэрэгтэй.
3. Иргэдийн саналыг авах долоо хоногийн хугацааны тухай зохиогч ямар дүгнэлт хийсэн бэ? Энэ нь шууд бичээгүй ч гэсэн ямар утга агуулж байна?
Read the worked answer
Зохиогч долоо хоногийн хугацааг шууд «хэт богино» гэж нэрлээгүй. Гэхдээ «ердөө долоо хоног» гэсэн үг, дараа нь «хамгийн их эрсдэлтэй» гэсэн дүгнэлтээр дамжуулан иргэдийн саналыг бүрэн авах боломжгүй байсныг илэрхийлж байна. Энэ нь зөвхөн мэдээлэл биш, зохиогчийн далд үнэлэмж: хугацаа хангалтгүй байсан тул төслийн шийдвэрийн үндэслэл сул байна гэсэн утга. Иймд «долоо хоног» гэдэг баримт нь шүүмжлэлийн суурь болж байна.