Сонсгол: бичлэгээс мэдээлэл олборлох чадвар
Сонсголын хэсэг нь монолог, хөлөг яриа, зар, мэдээний бичлэг сонсуулж, гол санаа, дэлгэрэнгүй мэдээлэл, зохиогчийн хандлага, үйл явдлын дарааллыг тодорхойлохыг шаарддаг. Бичлэг ихэвчлэн нэг удаа, заримдаа хоёр удаа сонсогддог тул сонсохоос өмнөх бэлтгэл оноог шууд нөлөөлнө.
Юуг шалгадаг вэ
- Гол санаа ба зорилго: яригч юу хэлэхийг хүсч байгаа, ямар зорилготой вэ.
- Дэлгэрэнгүй мэдээлэл: цаг, газар, тоо, нэр, шалтгаан.
- Хандлага, тон: зөвшөөрөл, эсэргүүцэл, эргэлзээ.
- Шалтгаан-үр дагавар ба дараалал: эхлээд юу, дараа нь юу болсон.
Сонсохын өмнөх ба сонсох үеийн тактик
- Асуулт ба сонголтыг урьдчилан уншиж, ямар төрлийн мэдээлэл хайхаа тодорхойл.
- «Гэхдээ, харин, тиймээс, учир нь» гэх холбоос үгсийг барь: эргэлтийн дараах хэсэг ихэвчлэн зөв хариултыг агуулна.
- «Үгүй, биш, хэзээ ч, бүгд» гэх үгс мэдэгдлийн үнэнийг эрс өөрчилдөг.
- Тоо, огноог сонссон даруйдаа тэмдэглэж, дараа нь өөрчлөгдсөн эсэхийг шалга.
Жишээ
Бичлэгт: «Таны цаг өнөөдөр 14:00 байсан. Гэхдээ эмч яаралтай дуудлагаар явсан тул 15:30 болгож өөрчиллөө» гэжээ. Асуулт: «Үзлэгийн цаг хэд болсон бэ?» Хариулт нь 15:30. 14:00 гэсэн тоо бичлэгт сонсогддог ч энэ нь өөрчлөгдсөн хуучин мэдээлэл; «гэхдээ» гэх холбоос өөрчлөлтийг урьдчилан мэдэгдэж байна.
Оноо алдаадаг газрууд
- Бичлэгт сонсогдсон үг шууд орсон хувилбарыг сонгох - энэ нь ихэвчлэн анхаарал сарниулах хариулт.
- Асуултыг бүрэн уншилгүй, хамгийн түрүүнд сонссон мэдээллээр хариулах.
- «Бүгд», «хэзээ ч» гэх хэт ерөнхийлсэн сонголтыг зөв гэж үзэх.