Найруулал, бичгийн чадвар: эссе ба албан бичиг
Найруулал, бичгийн чадварын хэсэг нь эссе, захидал, өргөдөл, тайлбар зэрэг бичвэрийг төлөвлөх, бүтэцлэх, зөв хэлээр бичих чадварыг үнэлнэ. Гол шалгуур нь санааны нэгдмэл байдал, уялдаа, тодорхой бүтэц, хэлний зөв байдал.
Бүтэц
- Оршил: сэдвийг танилцуулж, өөрийн байр суурийг товч илэрхийлнэ (2-3 өгүүлбэр хангалттай).
- Үндсэн хэсэг: догол мөр бүрт нэг санаа, түүнийг батлах баримт эсвэл жишээ, дараа нь тайлбар.
- Төгсгөл: дүгнэлт хийж, санааг бататгана; энд шинэ санаа нэмэхгүй.
Холбоос ба найруулга
- «Нэгдүгээрт, цаашлаад, үүнээс гадна, харин, тиймээс, дүгнэвэл» зэрэг холбоос догол мөрийн уялдааг бий болгоно.
- Албан бичигт «та» хэлбэр, бүтэн өгүүлбэр, товчилсон хэллэггүй байхыг шаардана.
Жишээ
Сэдэв: «Хотын ногоон байгууламж». Оршилд «Ногоон байгууламж хотын агаарын чанарт шууд нөлөөлдөг» гэж байр сууриа илэрхийлнэ. Дараагийн догол мөрөнд нэг баримт (жишээ нь хийсэн судалгааны дүн) ба түүний тайлбарыг өгнө. Дараагийн догол мөрөнд эсрэг санааг (усны зарцуулалт) авч үзэж тэнцвэржүүлнэ. Ингэснээр «нэг догол мөр - нэг санаа» зарчим биелж, уялдаа сайжирна.
Оноо алдаадаг газрууд
- Оршил дэндүү урт болж, үндсэн хэсэгт жишээ үлдэхгүй байх.
- Нэг догол мөрөнд хэд хэдэн санаа хольж, уялдаа алдагдах.
- Албан бичигт ярианы хэллэг, товчлол хэрэглэх.
- Төгсгөлд шинэ санаа нээж, эссений нэгдмэл байдлыг алдагдуулах.