Makanan dan Pemakanan: Nutrisi, Kumpulan Makanan dan Diet Seimbang
Domain Makanan dan Pemakanan menguji keupayaan menghubungkan nutrien dengan keperluan tubuh, memilih makanan daripada kumpulan yang betul, dan merancang diet seimbang untuk kumpulan umur berbeza.
Konsep teras
- Tujuh kelas nutrien: karbohidrat, protein, lemak, vitamin, mineral, serat dan air. Setiap satu mempunyai fungsi utama; tiada satu makanan pun lengkap untuk semua keperluan.
- Piramid Makanan Malaysia meletakkan bijirin dan karbohidrat kompleks di dasar, diikuti buah dan sayur, protein seperti ikan, ayam, daging, telur dan kekacang, susu serta produk tenusu, dan lemak, minyak serta gula di puncak dalam kuantiti kecil.
- Keperluan berubah mengikut peringkat: kanak-kanak perlukan tenaga dan protein untuk tumbesaran; remaja perlukan zat besi, kalsium dan protein tambahan; wanita hamil atau menyusu perlukan folat, zat besi dan kalsium; warga emas perlukan protein berkualiti, kalsium, vitamin D dan serat dengan tenaga lebih rendah.
- Diet seimbang bermaksud cukup tenaga, semua nutrien, serat dan air, serta kepelbagaian makanan; bukannya diet sifar lemak atau sifar karbohidrat.
Contoh berfikir
Seorang pelajar lelaki berusia 15 tahun makan nasi lemak dan teh tarik setiap pagi, kemudian berasa lemah di sekolah. Cadangan pembaikan ialah sarapan nasi atau roti wholemeal, telur atau ikan, sayur, buah dan susu rendah lemak; makan tengah hari pula nasi, ikan, sayur hijau dan buah. Sebabnya, remaja lelaki mengalami lonjakan tumbesaran, jadi keperluan tenaga, protein, zat besi dan kalsium meningkat. Sarapan karbohidrat kompleks memberi tenaga berterusan, protein menyokong otot, zat besi mencegah anemia, dan kalsium menyokong kepadatan tulang. Nasi lemak dan teh tarik manis tidak salah sepenuhnya, tetapi jika dijadikan rutin tanpa sayur, buah dan susu, diet menjadi tidak seimbang.
Perangkap markah
- Menyamakan karbohidrat dengan gula; gula ialah karbohidrat ringkas, tetapi bijirin, ubi dan buah ialah pilihan utama.
- Menghadkan lemak secara melampau untuk kanak-kanak; lemak perlu untuk perkembangan otak dan penyerapan vitamin larut lemak.
- Melupakan air dan serat dalam pelan diet.
- Memberi keperluan orang dewasa kepada kanak-kanak atau warga emas tanpa justifikasi.