Skidorp Valdoro in de Alpen: hoger bouwen of breder worden?
Het dorp Valdoro ligt op 1.380 meter hoogte in een zijdal in de Alpen en heeft 900 inwoners. Er zijn vier skiliften; het hoogste punt is 2.100 meter. Sinds 1990 is het skiseizoen twee weken korter geworden en is de sneeuwgrens ongeveer 250 meter gestegen. Om sneeuwzeker te blijven, pompen de liften in december water uit de beek naar sneeuwkanonnen. Die beek wordt gevoed door een gletsjer die in dertig jaar een kwart kleiner is geworden.
Zes van de tien banen in het dorp hangen aan de wintersport. Het inwonertal daalt: in 2000 woonden er 1.150 mensen, nu 900. De school heeft nog 40 leerlingen.
Plan A kost € 24 miljoen: een nieuwe lift naar 2.500 meter, meer sneeuwkanonnen en een parkeergarage. Plan B kost € 9 miljoen: wandel- en mountainbikeroutes, stoeltjesliften die in de zomer open zijn en een kuuroord bij een warmwaterbron.
De gemeente krijgt geld voor één plan.
1. Verklaar met de gegevens uit de tekst waarom de sneeuwzekerheid in Valdoro afneemt. Gebruik in je uitleg hoogte, temperatuur en de gletsjer.
Read the worked answer
Hoogte en temperatuur. Hoe hoger je komt, hoe kouder het is: ongeveer 0,6 °C per 100 meter. Het dorp ligt op 1.380 meter en de hoogste lift komt op 2.100 meter. De sneeuwgrens is in dertig jaar 250 meter gestegen. Dat betekent dat het op dezelfde hoogte ongeveer 1,5 °C warmer is geworden. De zone waar sneeuw blijft liggen, schuift daardoor omhoog: een deel van de skipistes ligt nu vaker onder de sneeuwgrens dan vroeger. Daarom duurt het seizoen twee weken korter.
De gletsjer. De gletsjer is een kwart kleiner geworden. Smeltwater van de gletsjer voedt de beek, en die beek levert water voor de sneeuwkanonnen. Minder gletsjer betekent in de winter minder water in de beek. De oplossing die het dorp nu gebruikt (kunstmatige sneeuw) wordt dus zelf ook minder betrouwbaar.
Conclusie. Twee problemen komen samen: natuurlijke sneeuw verdwijnt door de warmte, en de kunstmatige sneeuw wordt moeilijker te maken door het verdwijnen van de gletsjer.
2. Beargumenteer welk plan de gemeente moet kiezen. Betrek werkgelegenheid, kosten, water en het dalend aantal inwoners.
Read the worked answer
Plan A (hoger bouwen). Voordeel: de liften komen boven de stijgende sneeuwgrens, dus de wintersport blijft bestaan en de 60% van de banen die daarvan afhangt, blijft voorlopig. Nadeel: € 24 miljoen is veel voor een dorp van 900 inwoners; de schuld moet worden terugbetaald uit skipasverkopen. Er is meer water nodig voor sneeuwkanonnen, terwijl de gletsjer krimpt. En het probleem schuift alleen op: over twintig jaar is de sneeuwgrens weer hoger.
Plan B (breder worden). Voordeel: € 9 miljoen, veel minder schuld. Wandelen, mountainbiken en een kuuroord leveren gasten in het voorjaar, de zomer en het najaar, dus het inkomen hangt niet meer van sneeuw af. Nadeel: in de winter verdienen de skileraars en liftmedewerkers minder, en er is geen garantie dat zomertoeristen net zoveel komen.
Conclusie. Plan B is de betere keuze. De oorzaak van het probleem (het klimaat) lost Plan A niet op, en de kosten zijn bijna drie keer zo hoog. Met B wordt het dorp minder afhankelijk van één seizoen, en dat is belangrijk nu het inwonertal al daalt.
3. Een bewoner zegt: 'Met Plan B verdienen we in de winter bijna niets meer.' Klopt die uitspraak? Leg uit wat Plan B betekent voor de mensen die nu in de wintersport werken.
Read the worked answer
Helemaal waar is het niet. Plan B vervangt de wintersport niet: de stoeltjesliften blijven open en de blauwe en rode pistes blijven bruikbaar als er sneeuw ligt. Wat verandert, is dat het dorp niet meer investeert in een nieuwe lift naar 2.500 meter en in extra sneeuwkanonnen. In jaren met weinig sneeuw wordt de wintersport dus kleiner, niet nul.
Wat merken de werknemers? Skileraren, liftmedewerkers en horecapersoneel werken nu ongeveer vier maanden per jaar. Met Plan B wordt dat minder: in slechte winters weinig werk, in goede winters nog steeds werk. Het werk verschuift naar de zomer: gidsen voor wandel- en fietstochten, personeel in het kuuroord en onderhoud van routes.
Belangrijk punt. Die zomerbanen zijn er vaak voor een langere periode per jaar, dus het totale aantal werkdagen hoeft niet te dalen. Maar de banen veranderen wel van soort en er is omscholing nodig. De bewoner heeft dus gelijk dat het winterinkomen onder druk komt, maar ongelijk als hij zegt dat er niets overblijft.