HAVO ANW study plan

Beschrijf in eigen woorden wat het vak ANW inhoudt en hoe natuurwetenschappelijke kennis tot stand komt (hypothese, experiment, theorie).

Herken en benoem de stappen van de empirische cyclus in drie korte krantenartikelen over wetenschappelijk onderzoek.

Onderscheid in voorbeelden het verschil tussen waarneming, interpretatie en conclusie.

Maak een begrippenlijst aan van ten minste 15 kernbegrippen (onder andere model, wet, theorie, validiteit, betrouwbaarheid) met eigen definities.

Leg uit hoe modellen en computermodellen in de natuurwetenschappen worden gebruikt en waar hun grenzen liggen.

Verklaar het verschil tussen een wet en een theorie met twee zelfgekozen voorbeelden uit de natuurkunde of biologie.

Analyseer een eenvoudig model (bijvoorbeeld het deeltjesmodel of een weerkaart) en benoem welke aannames erin zitten.

Formuleer bij twee actuele onderzoeksberichten een kritische vraag over de gebruikte onderzoeksmethode.

Beschrijf de rol van meten en eenheden, significante cijfers en meetonzekerheid bij het trekken van conclusies.

Reken meetresultaten om tussen veelgebruikte eenheden en geef uitkomsten in het juiste aantal significante cijfers.

Beoordeel bij twee onderzoeksbeschrijvingen of de steekproef en de meetmethode de conclusie rechtvaardigen.

Leg uit wat het verschil is tussen precisie en nauwkeurigheid en pas dit toe op een zelfbedacht meetvoorbeeld.

Beschrijf de wisselwerking tussen natuurwetenschap, techniek en maatschappij met twee voorbeelden (bijvoorbeeld vaccinatie of kernenergie).

Inventariseer bij één maatschappelijk debat de standpunten van minimaal drie partijen en de wetenschappelijke feiten die zij gebruiken.

Onderscheid feiten, meningen en waardeoordelen in een debatartikel.

Leg uit hoe ethische vragen een rol spelen bij wetenschappelijk onderzoek en noem twee voorbeelden.

Verklaar de basisprincipes van energie en materie, inclusief behoudswetten, met voorbeelden uit het dagelijks leven.

Beschrijf de bouw van het heelal en de plaats van de aarde daarin op hoofdlijnen.

Leg de werking van het broeikaseffect uit en onderscheid natuurlijke en versterkte effecten.

Interpreteer een eenvoudige grafiek over energieverbruik of temperatuur en trek een onderbouwde conclusie.

Beschrijf de werking van DNA, erfelijkheid en evolutie op hoofdlijnen en leg het verband met natuurlijke selectie uit.

Leg uit hoe organismen en ecosystemen op elkaar inwerken en noem twee voorbeelden van verstoring.

Verklaar de basis van het immuunsysteem en de werking van vaccins in eigen woorden.

Beoordeel twee berichten over gezondheid of erfelijkheid op wetenschappelijke betrouwbaarheid.

Oefen met examenvragen over onderzoeksvaardigheden en formuleer antwoorden volgens de gevraagde structuur.

Analyseer bij drie oefenopgaven welke gegevens nodig zijn en welke stappen tot het antwoord leiden.

Verbeter je eigen antwoorden met een correctiemodel en benoem per fout de oorzaak (kennis, lezen of redeneren).

Stel een persoonlijke foutenlijst op van terugkerende misvattingen.

Maak een volledig oefententoonstelling onder tijdsdruk en beoordeel je score per onderwerp.

Herhaal de begrippenlijst en de foutenlijst en sluit kennishiaten gericht.

Formuleer per onderwerp drie kernvragen die je zelfstandig kunt beantwoorden.

Stel een kort overzicht op van kernbegrippen en formules dat je vlak voor het examen doorneemt.