Hoofdletsel tijdens het zaalvoetbaltoernooi
Tijdens het schoolzaalvoetbaltoernooi valt een leerling van 15 jaar na een duel achterover en komt met zijn hoofd op de zaalvloer terecht. Hij is niet buiten bewustzijn geweest, maar volgens omstanders was hij heel even 'weg'. Als je bij hem komt, zit hij op de grond, klaagt over hoofdpijn en is misselijk. Hij zegt dat hij dubbel ziet en wil per se de tweede helft spelen omdat zijn team anders verliest. Er is geen zichtbare wond, wel een rode plek op het achterhoofd. De wedstrijdleider wil snel hervatten; ouders zijn niet aanwezig; de teamcoach is een leerling uit havo 4. Je hebt een EHBO-koffer met ijs, steriele gazen en pleisters, maar geen brancard. Het toernooi duurt nog 2,5 uur. De gymzaal is 5 minuten lopen van de ingang; 112 is nog niet gebeld.
1. Beschrijf je eerste drie handelingen in de juiste volgorde en leg uit waarom je de leerling niet laat opstaan om zelf naar de kant te lopen.
Read the worked answer
- Handeling 1: stop de wedstrijd en laat de leerling zitten of liggen. Houd zijn hoofd en nek stil en vraag hem niet zelf op te staan. Zo voorkom je dat een mogelijke nek- of hersenletsel verergert.
- Handeling 2: beoordeel de toestand volgens de ABC-methode: is de luchtweg vrij, ademt hij normaal, is de bloedsomloop stabiel? Controleer bewustzijn, spraak en reactie op vragen. Noteer wat je ziet, ook het moment waarop hij dubbel ging zien.
- Handeling 3: laat iemand anders de wedstrijdleider en de teamcoach informeren en bel de ouders of verzorgers. Houd de leerling onder voortdurende observatie; leg geen druk op het hoofd en geef geen pijnstillers of eten en drinken.
- Zelf naar de kant laten lopen is onveilig: bij een hersenschudding kunnen duizeligheid en evenwichtsproblemen plotseling toenemen. Bovendien kan inspanning na hoofdletsel de klachten verergeren.
2. Aan welke signalen zie je dat je 112 moet bellen? Noem minstens vier signalen en leg uit waarom juist deze signalen wijzen op een ernstiger hersenletsel.
Read the worked answer
- Bel 112 bij: bewustzijnsdaling of steeds moeilijker wakker worden, herhaald braken, hoofdpijn die snel erger wordt, een insult of stuip, ongelijke pupillen, krachtverlies of gevoelloosheid aan één kant, verwardheid of toenemende sufheid, en helder vocht of bloed uit oor of neus.
- Deze signalen passen bij een mogelijk ernstiger hersenletsel, zoals een hersenschudding met complicaties, een bloeding of zwelling in de hersenen. Juist omdat de toestand van buitenaf niet zichtbaar is, let je op veranderingen in bewustzijn, reactie en zintuigen.
- In deze casus zijn vooral het 'even weg' zijn, de aanhoudende hoofdpijn, misselijkheid en dubbelzien redenen om medisch advies in te winnen. Bij twijfel of verslechtering bel je 112; wachten kost tijd.
3. De coach en de wedstrijdleider vragen of hij de tweede helft mag spelen. Formuleer je besluit en de uitleg die je aan de coach geeft. Benoem ook hoe je de ouders informeert en wat je vastlegt.
Read the worked answer
- Besluit: hij speelt vandaag niet meer, ook niet als hij zich na rust beter voelt. Bij een vermoede hersenschudding geldt dat een speler niet dezelfde dag terugkeert op het veld.
- Uitleg aan de coach: een tweede klap op een hoofd dat nog niet is hersteld, kan ernstige gevolgen hebben. Het risico op verergering van klachten en op langdurig herstel weegt zwaarder dan deze wedstrijd. De coach mag hem niet onder druk zetten om toch te spelen.
- Ouders: bel hen direct, vertel wat er is gebeurd, welke klachten hij heeft en dat hij niet meer speelt. Advies: laat hem beoordelen door de huisarts of de huisartsenpost en houd hem de eerste 24 uur in de gaten.
- Vastleggen: tijdstip en mechanisme van het letsel, de gemeten klachten, wie is geïnformeerd en welk advies is gegeven. Draag dit over aan de teamleider en de organisatie, zodat er geen misverstand ontstaat over terugkeer.