HAVO BSM key terms

Een concrete manier waarop bewegen plaatsvindt, bijvoorbeeld lopen, springen, werpen of rollen. Binnen BSM leer je bewegingen herkennen, benoemen en aanpassen aan de situatie en de deelnemers.

Een waarneembaar aspect van een beweging, zoals richting, snelheid, lichaamsdeel of kracht. Door kenmerken te benoemen kun je een beweging analyseren en gericht feedback geven aan een sporter.

De manier waarop een beweging wordt uitgevoerd, gericht op effectiviteit en veiligheid. Een goede techniek helpt blessures voorkomen en maakt het leren van complexere vaardigheden mogelijk.

Het geven van uitleg, aanwijzingen of demonstraties zodat deelnemers een beweging of oefening begrijpen en kunnen uitvoeren. Duidelijke instructie is kort, concreet en afgestemd op het niveau van de groep.

Het voordoen van een beweging of oefening zodat deelnemers een beeld krijgen van wat er van hen wordt verwacht. Je kunt vanuit verschillende hoeken en tempo's voordoen om het leren te ondersteunen.

Informatie die een deelnemer krijgt over de uitvoering van een beweging, zodat hij of zij kan bijsturen. Feedback kan gericht zijn op het resultaat of op de beweging zelf en moet concreet en bruikbaar zijn.

Het systematisch kijken naar bewegingen van deelnemers om te beoordelen wat goed gaat en wat verbetering vraagt. Observatie vormt de basis voor feedback, differentiatie en het aanpassen van oefeningen.

Het aanpassen van oefeningen, tempo of materiaal aan verschillen tussen deelnemers in niveau, ervaring of mogelijkheden. Zo blijft iedereen uitgedaagd en kan iedereen veilig meedoen.

De verzameling oefeningen en opdrachten die je in een les of training gebruikt om een leerdoel te bereiken. Goede oefenstof is opgebouwd van eenvoudig naar complex en sluit aan bij het niveau.

Wat deelnemers aan het einde van een les of trainingsonderdeel moeten kennen, kunnen of ervaren. Een concreet en meetbaar lesdoel stuurt de keuze van oefenstof, werkvorm en beoordeling.

Het vooraf plannen van doelen, inhoud, organisatie, materiaal en veiligheid van een les. Een goede voorbereiding maakt de les overzichtelijk en geeft ruimte om tijdens de les bij te sturen.

Het regelen van ruimte, materiaal, groepsindeling en tijd zodat een les of activiteit soepel verloopt. Goede organisatie beperkt wachttijd en verkleint de kans op onveilige situaties.

Het voorkomen van letsel en risico's tijdens bewegen door materiaal, ruimte en oefeningen te controleren en regels af te spreken. Veiligheid is een voorwaarde voor plezier en leren in bewegen.

De plicht om zorgvuldig te handelen en op te treden wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld bij gevaar of ongepast gedrag. Als begeleider draag je verantwoordelijkheid voor de veiligheid en het welzijn van deelnemers.

De taak die je als instructeur of trainer hebt richting deelnemers: uitleggen, voordoen, aanmoedigen, corrigeren en veiligheid bewaken. De invulling hangt af van de doelgroep en het doel van de activiteit.

Het voorbereiden van lichaam en geest op de inspanning die volgt, door het verhogen van de hartslag en het mobiliseren van gewrichten. Een goede warming-up verkleint de kans op blessures en verbetert de prestatie.

Het rustig afbouwen van de inspanning na een training of wedstrijd, met aandacht voor ontspanning en herstel. Dit helpt het lichaam terug te keren naar rust en kan spierpijn verminderen.

Maatregelen om het ontstaan van letsel bij sport en bewegen te verkleinen, zoals een goede techniek, opbouw van belasting en passend materiaal. Preventie is effectiever dan het behandelen van een blessure achteraf.

De mate waarin het lichaam tijdens bewegen wordt aangesproken, uitgedrukt in duur, intensiteit en frequentie. Een verstandige opbouw van belasting en voldoende herstel houden het lichaam gezond.

De periode waarin het lichaam na inspanning weer tot rust komt en zich aanpast aan de geleverde belasting. Voldoende slaap, voeding en rust zijn belangrijke voorwaarden voor goed herstel.

Het vermogen van het lichaam om langdurig of herhaald inspanning te leveren, onder andere bepaald door hart, longen en spieren. Conditie kun je gericht trainen met duur- en intervalarbeid.

Een prikkel die zwaar genoeg is om het lichaam aan te zetten tot aanpassing, maar niet zo zwaar dat herstel onmogelijk wordt. De prikkel moet passen bij het doel en het niveau van de sporter.

Het vermogen om bewegingen nauwkeurig en doelgericht uit te voeren, zoals mikken, vangen, balanceren of springen. Deze vaardigheden ontwikkel je door veel te oefenen in wisselende situaties.

Het met anderen afstemmen van taken en acties om een gezamenlijk doel te bereiken, bijvoorbeeld in een teamspel of bij het opbouwen van een parcours. Samenwerking vraagt om overleg, afspraken en vertrouwen.

Het naleven van spelregels en het respectvol omgaan met tegenstanders, scheidsrechters en medespelers, ook wanneer de uitslag tegenzit. Fairplay gaat verder dan regels volgen en raakt ook de houding in de sport.

De houding waarin je respect toont voor anderen en de wedstrijd, ongeacht winst of verlies. Sportiviteit uit zich in gedrag binnen en buiten het veld, ook tegenover scheidsrechters en publiek.

Gedeelde opvattingen over wat wenselijk is (waarden) en regels over hoe je je hoort te gedragen (normen). In de sport beïnvloeden ze gedrag van spelers, trainers en publiek.

Het proces waarin mensen waarden, normen en gedragingen van hun omgeving leren en overnemen. Sport kan hierin een rol spelen doordat deelnemers leren samenwerken, winnen en verliezen en afspraken nakomen.

Een organisatie met leden die samen een of meer sporten beoefenen, meestal met vrijwilligers en een bestuur. Verenigingen bieden naast sport ook sociale contacten en dragen bij aan leefbaarheid in de buurt.

Landelijke organisatie per sporttak die regels vaststelt, competities organiseert en verenigingen ondersteunt. De bond vertegenwoordigt de sport ook bij landelijke en internationale instanties.

De koepelorganisatie van de georganiseerde sport in Nederland, die sportbonden en sporters ondersteunt en Nederland vertegenwoordigt bij de Olympische Spelen. NOC*NSF behartigt belangen en stimuleert sportdeelname.

Iemand die onbetaald werk verricht, bijvoorbeeld als trainer, scheidsrechter of bestuurslid bij een sportvereniging. Vrijwilligers vormen de basis van veel sportclubs en vragen om begeleiding en waardering.

Een bedrijf dat sportactiviteiten aanbiedt met als doel winst te maken, zoals een sportschool of een betaalde loopgroep. De aanbieder concurreert met verenigingen op prijs, gemak en aanbod.

Het aantal of aandeel mensen dat op een bepaalde manier aan sport doet, bijvoorbeeld bij een vereniging of op eigen gelegenheid. Cijfers over sportdeelname laten zien welke groepen meer of minder bewegen.

Een richtlijn voor hoeveel en hoe intensief mensen zouden moeten bewegen voor hun gezondheid, opgesteld door gezondheidsorganisaties. De norm helpt bij het beoordelen of iemand voldoende actief is.

Een toestand van lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn, niet alleen de afwezigheid van ziekte. Sport en bewegen kunnen bijdragen aan gezondheid door conditie, stemming en sociale contacten te verbeteren.

Het gevoel van welbevinden van mensen, beïnvloed door onder meer gezondheid, sociale contacten en veiligheid. Sport kan bijdragen aan welzijn door ontmoeting, structuur en het gevoel ergens bij te horen.

Het zodanig inrichten van sport en bewegen dat mensen met verschillende achtergronden, leeftijden of beperkingen kunnen meedoen. Inclusie vraagt om aangepast aanbod, toegankelijke locaties en een respectvolle sfeer.

Groot internationaal sportevenement dat eens in de vier jaar plaatsvindt, met zomer- en winterspelen. De Spelen zijn verbonden aan waarden als respect, vriendschap en excellentie en trekken wereldwijd veel aandacht.

Een spelvorm waarbij twee of meer spelers samenwerken om punten te scoren en de tegenstander te hinderen binnen vaste regels. Teamspellen doen een beroep op overzicht, communicatie en samenwerking.