Erfelijkheid en evolutie: genen, kruisingen en selectie
Genen en chromosomen
In de celkern liggen chromosomen; een mens heeft 46 chromosomen, dus 23 paren. Op de chromosomen liggen genen: stukjes DNA met de code voor een eigenschap. Van elk genenpaar krijg je één exemplaar van je moeder en één van je vader. Een dominant allel zie je altijd terug in het fenotype; een recessief allel alleen als je het van beide ouders krijgt (aa). Het genotype is de combinatie van allelen, het fenotype is wat je ziet.
Kruisingen
Met een kruisingsschema reken je kansen uit. Bij twee ouders met Bb (bruine ogen) ontstaan de combinaties BB, Bb, Bb en bb: 25% BB, 50% Bb en 25% bb. Alleen bb geeft blauwe ogen, dus de kans op een kind met blauwe ogen is 25%. Die kans geldt per kind, ook als er al een kind met blauwe ogen is geboren. Het geslacht ligt vast door de chromosomen: XX is een meisje, XY is een jongen, dus de vader bepaalt het geslacht.
Evolutie
Binnen een soort bestaan verschillen (variatie). Individuen die door een eigenschap beter overleven, krijgen meer nakomelingen en geven die eigenschap door. Dat is natuurlijke selectie; zo ontstaat aanpassing aan de omgeving, bijvoorbeeld een dikke vacht in koude streken. Fossielen zijn overblijfselen van vroegere organismen en laten zien dat soorten veranderd zijn.
Valkuilen
Een dominant allel is niet sterker, het wordt alleen eerder zichtbaar. Verwar genotype niet met fenotype. Aangeleerd gedrag en littekens zijn niet erfelijk. Evolutie gebeurt in een populatie over veel generaties, niet in één individu.