Stofwisseling, ademhaling en transport
Fotosynthese en verbranding
Fotosynthese gebeurt in bladgroenkorrels en heeft licht nodig: koolstofdioxide + water → glucose + zuurstof. Glucose wordt opgeslagen als zetmeel. Verbranding gebeurt dag en nacht in alle levende cellen: glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + energie. Die energie gebruik je voor beweging, groei en warmte. In het donker heeft een plant alleen verbranding, dus geeft hij koolstofdioxide af.
Ademhaling en transport
Zuurstof komt via neus, luchtpijp en bronchiën in de longblaasjes. Daar gaat zuurstof het bloed in en koolstofdioxide eruit: gaswisseling. Rode bloedcellen vervoeren zuurstof, bloedplasma vervoert voedingsstoffen en afvalstoffen. Het hart heeft vier holtes en pompt in een dubbele bloedsomloop: longen → hart → lichaam → hart. Slagaders voeren bloed van het hart af, aders naar het hart toe, haarvaten zijn heel dun en liggen in de organen. Planten vervoeren water en mineralen via de houtvaten en glucose via de bastvaten.
Werkvoorbeeld
Een plant staat in een afgesloten doorzichtige bak in het donker. De koolstofdioxideconcentratie stijgt en de zuurstofconcentratie daalt, want fotosynthese stopt zonder licht terwijl de verbranding doorgaat. Zet je de lamp aan, dan keert het om: koolstofdioxide daalt en zuurstof stijgt.
Valkuilen
Ademhalen is niet hetzelfde als verbranding: verbranding gebeurt in elke cel. De longslagader is de uitzondering: die vervoert zuurstofarm bloed van het hart naar de longen. Fotosynthese gebeurt alleen met licht, verbranding altijd.