Evolutie
Dit domein toetst natuurlijke selectie, genetische variatie en soortvorming. Je moet kunnen uitleggen hoe allelfrequenties in een populatie veranderen en hoe reproductieve isolatie ontstaat.
Natuurlijke selectie
- Er is variatie in fenotype; die variatie is erfelijk.
- Individuen verschillen in fitness: het aantal nakomelingen dat bijdraagt aan de volgende generatie.
- Selectie werkt op het fenotype; daardoor veranderen genotype- en allelfrequenties in de populatie.
- Richtinggevende, stabiliserende en diversifiërende selectie.
Mechanismen van evolutie
- Mutatie en recombinatie leveren nieuwe allelen en combinaties.
- Gene flow door migratie; genetische drift is een random verandering, vooral in kleine populaties.
- Bottleneck en founder effect verkleinen de genetische variatie.
Soortvorming
- Reproductieve isolatie kan prezygotisch of postzygotisch zijn.
- Allopatrische soortvorming door geografische scheiding; sympatrische soortvorming binnen hetzelfde gebied, bijvoorbeeld door polyploïdie of gedrag.
- Homologe structuren hebben hetzelfde bouwplan en wijzen op verwantschap; analoge structuren hebben dezelfde functie maar een andere oorsprong.
Uitgewerkt voorbeeld
Op een donkere bodem leven lichte en donkere kevers. Vogels eten vooral de lichte kevers. Verklaar waarom het aandeel donkere kevers toeneemt. Donkere kevers vallen minder op, overleven vaker en krijgen meer nakomelingen. Daardoor geven zij het donkere allel vaker door. De frequentie van het donkere allel stijgt: er is richtinggevende selectie.
Valkuilen
- Evolutie is een verandering in allelfrequenties van een populatie, niet van een individu.
- Natuurlijke selectie werkt op fenotype; mutatie levert nieuwe allelen.
- Genetische drift is random en niet adaptief.
- Een analoge structuur wijst niet op nauwe verwantschap.
- Soortvorming vereist reproductieve isolatie, niet alleen uiterlijke verschillen.