Pondkoers en marge bij Van Dijk Techniek
Machinefabriek Van Dijk Techniek in Hengelo verkoopt 400 sorteermachines per jaar aan Britse afvalbedrijven. De prijs staat vast in ponden: £20.000 per machine. De kosten bedragen €20.000 per machine en worden volledig in euro's gemaakt. Vorig jaar was de wisselkoers £1 = €1,15; door onzekerheid over het Britse begrotingsbeleid is de koers gedaald naar £1 = €1,05. Britse afnemers zijn prijsgevoelig: bij een prijsverhoging van 5% in ponden daalt de afzet naar verwachting met 12%. Van Dijk kan 70% van de 400 machines forward verkopen tegen £1 = €1,08; de rest wordt tegen de dagkoers afgerekend. De Duitse concurrent verkoopt vergelijkbare machines en rekent ook in ponden. De directie twijfelt tussen de pondprijs verhogen, niets doen of het valutarisico afdekken.
1. Bereken de marge per machine in euro's bij £1 = €1,15 en bij £1 = €1,05. Bereken ook de wisselkoers waarbij de marge nul is en leg uit wat dat getal betekent.
Read the worked answer
Stap 1 – omzet in euro's Bij £1 = €1,15: £20.000 × 1,15 = €23.000. Bij £1 = €1,05: £20.000 × 1,05 = €21.000.
Stap 2 – marge Kosten zijn €20.000 per machine. Oud: 23.000 − 20.000 = €3.000 per machine. Nieuw: 21.000 − 20.000 = €1.000 per machine. De marge daalt met €2.000 per machine, dat is 66,7% van de oude marge, terwijl de koers maar 8,7% daalt. Oorzaak: de kosten zijn volledig in euro's, dus de hele koersdaling drukt op de dunne marge. Dit is valutarisico met hefboomwerking.
Stap 3 – break-evenkoers Marge = 0 als £20.000 × koers = €20.000, dus koers = €1,00 per pond.
Betekenis Zakt de pond onder €1,00, dan lijdt Van Dijk verlies op elke machine, ook al verkoopt het bedrijf er 400. De afstand tot dat punt is nu nog 5 eurocent. Bij een marge van €1.000 is er dus weinig ruimte: één tegenvaller (stijgende lonen, duurdere staalsoorten) kan het bedrijf al in de verlieszone brengen.
2. Bereken de totale marge over 400 machines als Van Dijk 70% forward afdekt tegen £1 = €1,08 en de rest tegen £1 = €1,05 afrekent. Vergelijk met volledige afrekening tegen de dagkoers.
Read the worked answer
Stap 1 – volume verdelen Forward: 70% × 400 = 280 machines. Rest: 120 machines.
Stap 2 – marge per groep Forward: £20.000 × 1,08 = €21.600; marge €21.600 − €20.000 = €1.600. Rest: €21.000 − €20.000 = €1.000.
Stap 3 – totale marge Forward: 280 × €1.600 = €448.000. Rest: 120 × €1.000 = €120.000. Totaal: €568.000.
Vergelijking Zonder afdekking: 400 × €1.000 = €400.000. Voordeel van de forward: €568.000 − €400.000 = €168.000.
Beoordeling
- De forward verhoogt de gemiddelde opbrengst omdat de forwardkoers (€1,08) boven de huidige dagkoers (€1,05) ligt. Dat is echter niet gegarandeerd: als de pond juist stijgt, levert de forward minder op.
- De echte functie van de forward is zekerheid, niet maximalisatie: Van Dijk kent 70% van zijn opbrengst nu al en kan daarmee zijn eurokosten (lonen, staal) plannen.
- Volledige afdekking was beter geweest als de directie zekerheid boven kans op winst stelt; 70% is een bewuste mix.
Conclusie: de afdekking levert in dit scenario €168.000 extra op en verlaagt het risico, maar de resterende 30% blijft blootgesteld aan een koers die nog verder kan dalen richting €1,00.
3. Beoordeel of Van Dijk de pondprijs met 5% moet verhogen. Betrek de elasticiteit, de marge en de positie van de Duitse concurrent.
Read the worked answer
Stap 1 – elasticiteit Ev = −12% / +5% = −2,4. De vraag is sterk elastisch (|Ev| > 1).
Stap 2 – afzet 400 × 0,88 = 352 machines (48 minder).
Stap 3 – marge per machine bij £1 = €1,05 Nieuwe prijs: £21.000 × 1,05 = €22.050. Marge: €22.050 − €20.000 = €2.050.
Stap 4 – totale marge 352 × €2.050 = €721.600. Vergelijk: niets doen = 400 × €1.000 = €400.000. Verschil: +€321.600.
Waarom zo gunstig ondanks de elastische vraag? Omdat de marge per machine dun is (€1.000 op €21.000, nog geen 5%), verdubbelt een prijsstijging van 5% de marge bijna. De winst per machine stijgt met 105%, het volume daalt maar met 12%. De elasticiteit zegt dus weinig over de winst, alleen over de omzet: de omzet in euro's daalt (352 × €22.050 = €7,76 mln tegen 400 × €21.000 = €8,4 mln), maar de winst stijgt sterk.
Positie van de Duitse concurrent Die rekent ook in ponden en wordt door dezelfde koersdaling geraakt. Zijn eurokosten zijn vergelijkbaar, dus ook hij heeft een prikkel om de pondprijs te verhogen. De relatieve concurrentiepositie verandert daardoor weinig; alleen een Britse fabrikant met pondkosten wordt goedkoper. Als de Duitser niet verhoogt, verliest Van Dijk volume.
Eindoordeel Prijsverhoging is verstandig, maar in stappen en met aandacht voor langlopende contracten: verhoog bijvoorbeeld 3% nu en nog eens 2% over zes maanden, en combineer dit met de forward om de marge zeker te stellen. Niets doen is bij een marge van €1.000 en een break-evenkoers van €1,00 te riskant.