HAVO Economie flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Vraagfunctie

Wiskundig verband tussen de gevraagde hoeveelheid van een goed en de prijs, meestal geschreven als Qv = a − bP, waarbij b de prijsgevoeligheid van de vraag weergeeft.

Prijselasticiteit van de vraag

Verhouding tussen de procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid en de procentuele verandering van de prijs; geeft aan hoe sterk de vraag op een prijswijziging reageert.

Inkomenselasticiteit

Verhouding tussen de procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid en de procentuele verandering van het inkomen; positief bij normale goederen, negatief bij inferieure goederen.

Consumentensurplus

Het bedrag dat consumenten samen besparen doordat zij minder betalen dan hun maximale betalingsbereidheid; grafisch het oppervlak tussen vraaglijn en prijs.

Vraagoverschot

Situatie waarin de gevraagde hoeveelheid groter is dan de aangeboden hoeveelheid, bijvoorbeeld door een prijsmaximum onder de evenwichtsprijs; er ontstaat schaarste.

Marginale kosten

De extra kosten die ontstaan bij het produceren van één extra eenheid product; berekend als de verandering van de totale kosten gedeeld door de verandering van de productie.

Winstmaximalisatie

De producent kiest de hoeveelheid waarbij de marginale opbrengst gelijk is aan de marginale kosten; bij volkomen concurrentie betekent dit prijs gelijk aan marginale kosten.

Break-evenafzet

De afzet waarbij de totale opbrengst precies gelijk is aan de totale kosten, zodat de winst nul is; te berekenen als constante kosten gedeeld door de dekkingsbijdrage per product.

Volkomen concurrentie

Marktvorm met veel aanbieders, een homogeen product, vrije toe- en uittreding en volledige transparantie; de individuele aanbieder kan de prijs niet beïnvloeden.

Oligopolie

Marktvorm met enkele grote aanbieders die elkaars gedrag beïnvloeden; prijsstarheid en de neiging tot onderlinge afstemming of kartelvorming zijn kenmerkend.

Collectief goed

Goed dat niet-uitsluitbaar en niet-rivaliserend is, zoals dijken of straatverlichting; zonder overheidsingrijpen komt dit goed niet via de markt tot stand.

Negatief extern effect

Kosten van productie of consumptie die niet in de marktprijs zijn opgenomen en op derden worden afgewenteld, zoals vervuiling; dit leidt tot een te hoge maatschappelijke productie.

Accijns

Belasting op de verkoop van een specifiek product die de aanbieder afdraagt; hierdoor stijgen de kosten, verschuift de aanbodlijn omhoog en daalt doorgaans de afzet.

Internaliseren van externe effecten

Het doorberekenen van externe kosten of baten in de prijs, bijvoorbeeld via een heffing of subsidie, zodat producenten en consumenten de volledige maatschappelijke kosten meewegen.

Emissiehandel

Systeem waarbij de overheid een maximum aan uitstoot vaststelt en bedrijven verhandelbare rechten krijgen; de prijs van een recht komt via vraag en aanbod tot stand.

Afgeleide vraag naar arbeid

De vraag van werkgevers naar arbeid hangt af van de vraag naar het product dat met die arbeid wordt gemaakt; zij vraagt arbeid zolang de opbrengst de loonkosten overtreft.

Participatiegraad

De beroepsbevolking uitgedrukt als percentage van de potentiële beroepsbevolking; geeft aan welk deel van de bevolking daadwerkelijk wil en kan werken.

Structurele werkloosheid

Werkloosheid die ontstaat doordat de vraag naar arbeid en het aanbod van arbeid kwalitatief of kwantitatief niet op elkaar aansluiten, bijvoorbeeld door technologische verandering.

Lorenzcurve

Grafiek die het cumulatieve inkomensaandeel van de bevolking weergeeft; hoe verder de curve van de diagonale lijn afwijkt, hoe ongelijker de inkomensverdeling is.

Gini-coëfficiënt

Getal tussen nul en één dat de inkomensongelijkheid samenvat; nul betekent volledige gelijkheid en een waarde dichter bij één wijst op grotere ongelijkheid.

Bruto binnenlands product

De totale waarde van alle eindproducten en diensten die binnen de grenzen van een land in een periode worden geproduceerd, tegen marktprijzen gemeten.

Reëel bbp

Het bbp gecorrigeerd voor prijsveranderingen, berekend door het nominale bbp te delen door een prijsindex en te vermenigvuldigen met honderd; meet de werkelijke productiegroei.

Consumentenprijsindex

Prijsindexcijfer van een vast pakket goederen en diensten dat een gemiddeld huishouden koopt; de procentuele stijging van dit indexcijfer is de inflatie.

Multiplier

De factor waarmee een autonome bestedingsimpuls het nationaal inkomen vergroot; gelijk aan één gedeeld door één min de marginale consumptiequote plus de marginale invoerquote.

Conjunctuur

De golfbeweging van de economische activiteit rond de trendmatige groei, met fasen van hoogconjunctuur, neergang, laagconjunctuur en herstel.

Betalingsbalans

Overzicht van alle economische transacties van een land met het buitenland, verdeeld over de lopende rekening en de kapitaal- en financiële rekening.

Lopende rekening

Deel van de betalingsbalans met de waarde van de export en import van goederen en diensten, plus inkomens en inkomensoverdrachten met het buitenland.

Appreciatie

Waardestijging van de eigen valuta ten opzichte van andere valuta; de export wordt duurder en de import goedkoper, wat de handelsbalans kan verslechteren.

Comparatief voordeel

Een land produceert een goed tegen relatief lagere alternatieve kosten dan een ander land; internationale specialisatie volgens dit beginsel verhoogt de totale welvaart.

Geldschepping

Uitbreiding van de maatschappelijke geldhoeveelheid, onder meer doordat banken kredieten verstrekken waardoor girale tegoeden ontstaan; geldschepping is kredietverlening minus aflossing.

Maatschappelijke geldhoeveelheid

Het chartale geld in handen van het publiek plus de direct opvraagbare girale tegoeden bij banken; dit is het geld dat voor transacties beschikbaar is.

Liquiditeitsquote

De maatschappelijke geldhoeveelheid uitgedrukt als percentage van het nominale bbp; een stijging betekent dat er relatief meer geld in omloop is ten opzichte van de productie.

Beleidsrente ECB

De rente die de Europese Centrale Bank vaststelt om de inflatie rond twee procent te houden; een verhoging remt bestedingen en een verlaging stimuleert ze.