I85PREP
⌘ K
HAVO Economie study materials
HAVO Economie study resources

HAVO Economie practice questions

One question at a time. Build your HAVO Economie understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een consument heeft een inkomen van €2.000 per maand en koopt daarmee 40 eenheden van goed X. Na een inkomensstijging naar €2.400 koopt hij 44 eenheden. Wat is de inkomenselasticiteit van de vraag naar goed X (met de boogelasticiteit)?

  1. 0,5 Correct answer.
  2. 0,25
  3. 1,0
  4. 2,0

Explanation

Gebruik de boogelasticiteit: procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid gedeeld door de procentuele verandering van het inkomen. De hoeveelheid stijgt van 40 naar 44, gemiddeld 42, dus 4/42 ≈ 9,5%. Het inkomen stijgt van 2000 naar 2400, gemiddeld 2200, dus 400/2200 ≈ 18,2%. Deling geeft ongeveer 0,5, dus een noodzakelijk goed.

Question 2Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een markt wordt gekenmerkt door volkomen concurrentie. De evenwichtsprijs is €10 en de individuele aanbieder heeft een horizontale marginale-kostenlijn op €10 bij de winstmaximerende hoeveelheid. Wat geldt voor deze aanbieder op korte termijn?

  1. De aanbieder produceert waar de gemiddelde kosten minimaal zijn.
  2. De aanbieder is een prijsnemer en maximaliseert winst bij MO = MK. Correct answer.
  3. De aanbieder kan de prijs verhogen zonder omzet te verliezen.
  4. De aanbieder realiseert altijd economische winst.

Explanation

Bij volkomen concurrentie is de marktprijs voor de individuele aanbieder gegeven, dus de prijs is gelijk aan de marginale opbrengst. Winstmaximalisatie treedt op waar de marginale opbrengst gelijk is aan de marginale kosten. Of er economische winst ontstaat, hangt af van de verhouding tussen prijs en gemiddelde kosten.

Question 3Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De overheid verhoogt de accijns op een product met een inelastische vraag. Wat gebeurt er met de afzet en de consumentenprijs?

  1. De afzet daalt weinig en de prijs stijgt sterk. Correct answer.
  2. De afzet en de prijs blijven beide gelijk.
  3. De afzet daalt sterk en de prijs stijgt weinig.
  4. De afzet stijgt en de prijs daalt.

Explanation

Accijnsverhoging verschuift de aanbodcurve omhoog, waardoor de prijs stijgt en de afzet daalt. Bij een inelastische vraag reageren consumenten zwak op de prijsstijging, dus de afzet daalt maar weinig terwijl een groot deel van de accijns in de prijs terechtkomt.

Question 4Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Het bruto binnenlands product (bbp) van een land stijgt van €500 miljard naar €515 miljard, terwijl de inflatie in die periode 2% bedraagt. Wat is de reële groei van het bbp?

  1. 2,0%
  2. 5,0%
  3. 3,0%
  4. 1,0% Correct answer.

Explanation

De nominale groei is 15/500 = 3%. De reële groei benader je door de nominale groei te corrigeren voor inflatie: ongeveer 3% − 2% = 1%. Het bbp in constante prijzen groeit dus veel minder dan het nominale cijfer suggereert.

Question 5Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een werknemer verdient €3.000 bruto per maand. De loonheffing bedraagt €700 en de sociale premies die de werknemer betaalt €300. Wat is het nettoloon per maand?

  1. €2.300
  2. €2.600
  3. €2.700
  4. €2.000 Correct answer.

Explanation

Het nettoloon is het brutoloon minus de loonheffing en de werknemerspremies die op het loon worden ingehouden. Hier is dat 3.000 − 700 − 300 = €2.000. De werkgeverspremies worden niet op het nettoloon ingehouden.

Question 6Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De vraag naar een product luidt Qv = −2P + 100 en het aanbod Qa = 2P − 20. Wat is de evenwichtsprijs?

  1. €20
  2. €30 Correct answer.
  3. €60
  4. €40

Explanation

Stel de gevraagde en aangeboden hoeveelheid aan elkaar gelijk: −2P + 100 = 2P − 20. Dat geeft 120 = 4P, dus P = 30. Invullen levert een evenwichtshoeveelheid van 40 eenheden.

Question 7Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het verschil tussen het primaire en het secundaire inkomen van een huishouden?

  1. Secundair inkomen bestaat uitsluitend uit vermogensinkomsten.
  2. Primair inkomen is altijd hoger dan het secundaire inkomen.
  3. Primair inkomen ontstaat door deelname aan het productieproces, secundair inkomen na herverdeling via belastingen en uitkeringen. Correct answer.
  4. Primair inkomen wordt alleen door de overheid vastgesteld.

Explanation

Het primaire inkomen is de beloning voor het leveren van arbeid, kapitaal, natuur of ondernemerschap, dus loon, rente, pacht en winst. Via belastingen, premies en uitkeringen wordt dit herverdeeld tot het secundaire (of besteedbare) inkomen.

Question 8Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een monopolist heeft een dalende marginale opbrengst en constante marginale kosten van €4. Bij welke situatie maximaliseert de monopolist de winst?

  1. Waar de prijs gelijk is aan €4.
  2. Waar de afzet maximaal is.
  3. Waar de marginale opbrengst gelijk is aan €4. Correct answer.
  4. Waar de gemiddelde opbrengst maximaal is.

Explanation

Ook een monopolist maximaliseert de winst waar de marginale opbrengst gelijk is aan de marginale kosten. Omdat de marginale opbrengst lager is dan de prijs, ligt de monopolieprijs boven de marginale kosten. Winstmaximalisatie is dus niet hetzelfde als maximale omzet of maximale afzet.

Question 9Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De overheid verlaagt de inkomstenbelasting voor lage inkomens en verhoogt die voor hoge inkomens. Wat gebeurt er met de inkomensverdeling?

  1. De Lorenzcurve verschuift niet, alleen het gemiddelde inkomen verandert.
  2. De Gini-coëfficiënt stijgt naar 1.
  3. De verdeling wordt ongelijker en de Lorenzcurve buigt verder van de diagonaal af.
  4. De verdeling wordt gelijker en de Lorenzcurve buigt minder ver van de diagonaal af. Correct answer.

Explanation

Progressieve herverdeling van hoge naar lage inkomens maakt de verdeling gelijker. In een Lorenzcurve komt dat tot uiting doordat de curve dichter bij de diagonale lijn van volledige gelijkheid komt te liggen. De Gini-coëfficiënt daalt dan.

Question 10Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het belangrijkste kenmerk van een collectief goed in de economische theorie?

  1. Het goed wordt uitsluitend via markten verhandeld.
  2. Niemand kan van het gebruik worden uitgesloten en er is geen rivaliteit in consumptie. Correct answer.
  3. Alleen de overheid mag het goed produceren.
  4. Het goed is altijd gratis te verkrijgen.

Explanation

Een collectief goed kenmerkt zich door non-exclusiviteit en non-rivaliteit: anderen kunnen niet worden uitgesloten en het gebruik door de één gaat niet ten koste van de ander. Daardoor ontstaat vrijbuitersgedrag en komt het goed via de markt onvoldoende tot stand.

Question 11Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een bedrijf investeert €100.000 in een machine. De jaarlijkse opbrengststijging is €25.000 en de jaarlijkse bedrijfskosten van de machine zijn €5.000. Na hoeveel jaar is de investering terugverdiend?

  1. 5 jaar Correct answer.
  2. 4 jaar
  3. 3 jaar
  4. 6 jaar

Explanation

De netto jaarlijkse opbrengst is 25.000 − 5.000 = €20.000. De terugverdientijd is de investering gedeeld door deze netto opbrengst: 100.000 / 20.000 = 5 jaar. De bedrijfskosten moeten dus van de opbrengst worden afgetrokken.

Question 12Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Bij een prijselastische vraag naar een product verlaagt een aanbieder de prijs. Wat gebeurt er met de omzet?

  1. De omzet stijgt, omdat de gevraagde hoeveelheid procentueel sterker stijgt dan de prijs daalt. Correct answer.
  2. De omzet blijft gelijk, want prijs en hoeveelheid bewegen tegengesteld.
  3. De omzet daalt, omdat de prijs per eenheid lager wordt.
  4. De omzet stijgt alleen als ook de kosten dalen.

Explanation

Bij een elastische vraag is de procentuele hoeveelheidsreactie groter dan de procentuele prijsverandering. Een prijsdaling lokt dus een relatief grotere afzetstijging uit, waardoor de totale omzet (prijs × hoeveelheid) toeneemt.

Question 13Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat houdt comparatief voordeel in bij internationale handel?

  1. Een land exporteert meer dan het importeert.
  2. Een land produceert een goed tegen de laagste absolute kosten.
  3. Een land produceert een goed tegen de laagste alternatieve kosten. Correct answer.
  4. Een land heeft de grootste productiecapaciteit.

Explanation

Comparatief voordeel betekent dat een land een goed kan produceren tegen lagere alternatieve kosten dan een handelspartner. Door specialisatie op basis van comparatief voordeel kunnen beide landen samen meer welvaart behalen, ook als één land alles absoluut goedkoper kan maken.

Question 14Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De Europese Centrale Bank verhoogt de rente. Welk effect is het meest waarschijnlijk op korte termijn?

  1. Sparen wordt aantrekkelijker en de bestedingen nemen af. Correct answer.
  2. De inflatie stijgt direct door hogere rentelasten.
  3. De werkloosheid daalt onmiddellijk.
  4. Consumenten gaan meer lenen en de bestedingen stijgen.

Explanation

Een hogere rente maakt lenen duurder en sparen aantrekkelijker. Daardoor dalen de consumptieve bestedingen en investeringen, wat de vraag naar goederen afremt en de inflatie drukt. Dit is het monetaire transmissiekanaal van rentebeleid.

Question 15Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een land heeft een beroepsbevolking van 10 miljoen mensen, waarvan 600.000 werkloos zijn. Wat is de werkloosheidsvoet?

  1. 16,7%
  2. 6,0% Correct answer.
  3. 60%
  4. 0,6%

Explanation

De werkloosheidsvoet is het aantal werklozen gedeeld door de beroepsbevolking, maal 100. Hier is dat 600.000 / 10.000.000 × 100 = 6,0%. De beroepsbevolking bestaat uit werkenden plus werklozen.

Question 16Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het verschil tussen een verschuiving langs de vraaglijn en een verschuiving van de vraaglijn?

  1. Een verschuiving van de lijn komt door een prijsverandering; een verschuiving langs de lijn door een verandering van voorkeuren.
  2. Er is geen economisch relevant verschil tussen beide situaties.
  3. Een verschuiving langs de lijn komt door een prijsverandering van het goed zelf; een verschuiving van de lijn door een andere vraagfactor. Correct answer.
  4. Beide ontstaan door een verandering van het inkomen van consumenten.

Explanation

De prijs van het goed zelf staat op de verticale as, dus een prijswijziging leidt tot een beweging langs de bestaande vraaglijn. Veranderingen in inkomen, voorkeuren, prijzen van substituten of het aantal vragers verschuiven de hele vraaglijn naar links of rechts.

Question 17Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een fabriek stoot bij productie schadelijke stoffen uit zonder dat de maatschappelijke kosten in de prijs zijn verwerkt. Welk begrip past hierbij?

  1. Positief extern effect
  2. Collectief goed
  3. Negatief extern effect Correct answer.
  4. Schaalvoordeel

Explanation

Er is sprake van een negatief extern effect als de productie kosten veroorzaakt voor derden die niet in de kostprijs van de producent zijn opgenomen. De private kosten zijn dan lager dan de maatschappelijke kosten, wat tot overproductie leidt. Overheidsingrijpen kan dat corrigeren.

Question 18Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De regering verlaagt de vennootschapsbelasting voor bedrijven. Welk gevolg past bij het Keynesiaanse model?

  1. De inflatie stijgt direct zonder dat de bestedingen veranderen.
  2. Investeringen nemen toe, waardoor de productie en werkgelegenheid kunnen stijgen. Correct answer.
  3. De werkloosheid stijgt, omdat bedrijven meer winst maken.
  4. De vraag naar goederen daalt, omdat de overheid minder belastinginkomsten ontvangt.

Explanation

Een lagere vennootschapsbelasting verhoogt de netto winstmarge na belasting, wat investeringen aantrekkelijker maakt. Hogere investeringen vergroten de effectieve vraag en kunnen via het multipliereffect de productie en werkgelegenheid stimuleren.

Question 19Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een consument kan kiezen tussen twee goederen. Het nut van een extra eenheid van goed A is hoger dan het nut van een extra eenheid van goed B, terwijl de prijzen gelijk zijn. Wat doet een nutsmaximaliserende consument?

  1. Hij koopt meer van goed B en minder van goed A.
  2. Hij koopt meer van goed A en minder van goed B. Correct answer.
  3. Hij koopt van beide goederen evenveel.
  4. Hij stopt met kopen, want het nut is niet te vergelijken.

Explanation

Bij gelijke prijzen levert een euro besteed aan goed A meer extra nut op dan een euro besteed aan goed B. De consument verhoogt het totale nut door meer A en minder B te kopen, totdat de marginale nut-per-euro gelijk is.

Question 20Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat verstaan economen onder de arbeidsproductiviteit?

  1. De geproduceerde waarde per gewerkt uur of per werkende. Correct answer.
  2. Het loon gedeeld door de winst van een bedrijf.
  3. De totale productie van een land gedeeld door het aantal inwoners.
  4. Het aantal banen gedeeld door de beroepsbevolking.

Explanation

Arbeidsproductiviteit meet de productie per eenheid ingezette arbeid, bijvoorbeeld per gewerkt uur of per werkende. Een stijging kan ontstaan door meer kapitaal per werknemer, betere technologie of scholing en is een belangrijke bron van economische groei.

Question 21Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een winkelier verkoopt een product voor €40 inclusief 21% btw. Wat is de omzet exclusief btw per verkochte eenheid?

  1. €32,00
  2. €19,00
  3. €31,60
  4. €33,06 Correct answer.

Explanation

De consumentenprijs is 121% van de prijs exclusief btw. Deel daarom €40 door 1,21: dat geeft ongeveer €33,06. De btw bedraagt dan circa €6,94 per eenheid.

Question 22Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat gebeurt er met het consumentensurplus als de evenwichtsprijs op een markt daalt door een aanbodverschuiving naar rechts?

  1. Het consumentensurplus blijft gelijk, want alleen de producenten merken het verschil.
  2. Het consumentensurplus wordt negatief.
  3. Het consumentensurplus daalt, omdat de prijs lager is.
  4. Het consumentensurplus stijgt, omdat consumenten het goed goedkoper kunnen kopen. Correct answer.

Explanation

Het consumentensurplus is het verschil tussen de betalingsbereidheid en de werkelijk betaalde prijs, opgeteld over alle kopers. Bij een lagere evenwichtsprijs neemt dit verschil per eenheid toe, zodat het totale consumentensurplus stijgt.

Question 23Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het gevolg van een maximumtarief (prijsplafond) dat onder de evenwichtsprijs ligt?

  1. De gevraagde en aangeboden hoeveelheid blijven in evenwicht.
  2. De aanbodcurve verschuift naar rechts.
  3. Er ontstaat een vraagoverschot en mogelijk zwarte handel. Correct answer.
  4. Er ontstaat een aanbodoverschot op de markt.

Explanation

Bij een maximumtarief onder het evenwicht is de gevraagde hoeveelheid groter dan de aangeboden hoeveelheid. Het gevolg is een tekort, wat kan leiden tot wachtlijsten of zwarte handel tegen hogere prijzen.

Question 24Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een bedrijf heeft vaste kosten van €50.000 en variabele kosten van €10 per product. Bij een productie van 5.000 stuks bedraagt de verkoopprijs €15. Wat is de winst?

  1. €25.000 winst Correct answer.
  2. €75.000 winst
  3. €25.000 verlies
  4. €0, dus break-even

Explanation

De totale opbrengst is 5.000 × €15 = €75.000. De totale kosten zijn €50.000 vast plus 5.000 × €10 = €50.000 variabel, samen €100.000. Dat geeft een verlies van €25.000; de genoemde winst van €25.000 is dus onjuist, want de opbrengst blijft onder de totale kosten.

Question 25Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een overheid verhoogt de belastingen om de staatsschuld te verlagen. Welk afruileffect (trade-off) beschrijft dit beleid het beste?

  1. Staatsschuld en werkloosheid zijn altijd gelijk aan elkaar.
  2. Hogere belastingen verlagen het overheidstekort, maar kunnen de particuliere bestedingen afremmen. Correct answer.
  3. Hogere belastingen verlagen de staatsschuld en verhogen tegelijk de bestedingen.
  4. Lagere belastingen verlagen de staatsschuld altijd.

Explanation

Belastingverhoging verbetert de overheidsfinanciën en verlaagt het tekort, maar verlaagt ook het besteedbare inkomen van huishoudens en bedrijven. Daardoor kunnen consumptie en investeringen afnemen, wat ten koste gaat van de groei op korte termijn.

Question 26Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een bakker verkoopt dagelijks 200 broden voor €2,50 per stuk. Hij verhoogt de prijs naar €3,00 en verkoopt daarna 170 broden. Hoe groot is de omzetverandering in euro's per dag?

  1. Een daling van €10 Correct answer.
  2. Een daling van €90
  3. Een stijging van €90
  4. Een stijging van €10

Explanation

De oude omzet is 200 × €2,50 = €500. De nieuwe omzet is 170 × €3,00 = €510, dus de omzet stijgt met €10. Omdat de vraag hier inelastisch reageert op de prijsverhoging, levert de hogere prijs per stuk ondanks minder verkochte broden meer omzet op.

Question 27Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een markt wordt gekenmerkt door veel aanbieders met een homogeen product, vrije toetreding en volledige transparantie. Welke marktvorm hoort hierbij?

  1. Monopolie
  2. Monopolistische concurrentie
  3. Oligopolie
  4. Volkomen concurrentie Correct answer.

Explanation

Volkomen concurrentie kenmerkt zich door veel kleine aanbieders, een homogeen product, vrije toe- en uittreding en volledige markttransparantie. Bij die marktvorm is de individuele aanbieder een prijsnemer.

Question 28Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De overheid stelt een accijns in op frisdrank. Wat gebeurt er in een standaard vraag-en-aanbodmodel met de aanbodlijn en de evenwichtshoeveelheid?

  1. De aanbodlijn verschuift naar rechts en de evenwichtshoeveelheid stijgt
  2. De aanbodlijn blijft gelijk en alleen de prijs stijgt
  3. De vraaglijn verschuift naar links en de evenwichtshoeveelheid daalt
  4. De aanbodlijn verschuift naar links en de evenwichtshoeveelheid daalt Correct answer.

Explanation

Accijns verhoogt de kosten per eenheid voor aanbieders, waardoor zij bij elke prijs minder willen aanbieden. De aanbodlijn verschuift naar links (of omhoog) en het nieuwe evenwicht ligt bij een lagere hoeveelheid en een hogere prijs.

Question 29Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat wordt bedoeld met het bruto binnenlands product (bbp) tegen marktprijzen?

  1. De totale waarde van alle finale goederen en diensten die in een land in een jaar worden geproduceerd Correct answer.
  2. De totale waarde van alle geproduceerde goederen en diensten door ingezetenen, ongeacht waar ze werken
  3. De som van alle inkomens die huishoudens in een jaar ontvangen
  4. Het bedrag dat de overheid in een jaar aan belastingen ontvangt

Explanation

Het bbp tegen marktprijzen meet de waarde van alle finale goederen en diensten die binnen de landsgrenzen in een periode worden geproduceerd. Alleen finale goederen tellen mee om dubbeltelling van intermediaire goederen te voorkomen.

Question 30Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een consument heeft een budget van €60 en koopt alleen koffie (€3 per kop) en broodjes (€4 per stuk). Welke combinatie ligt precies op zijn budgetlijn?

  1. 12 koffie en 4 broodjes
  2. 8 koffie en 9 broodjes
  3. 6 koffie en 12 broodjes
  4. 10 koffie en 5 broodjes Correct answer.

Explanation

De budgetlijn geeft alle combinaties waarbij de besteding precies gelijk is aan het budget. Bij 10 koffie en 5 broodjes is de besteding 10 × €3 + 5 × €4 = €50, dus deze combinatie ligt niet op de lijn.

Question 31Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een werknemer gaat van een brutoloon van €2.000 naar €2.200 per maand. De inflatie in die periode is 5%. Wat gebeurt er met het reële loon?

  1. Het reële loon blijft gelijk
  2. Het reële loon stijgt met ongeveer 5% Correct answer.
  3. Het reële loon stijgt met ongeveer 10%
  4. Het reële loon daalt met ongeveer 5%

Explanation

Het nominale loon stijgt met 10% (van €2.000 naar €2.200). Omdat de prijzen met 5% stijgen, neemt de koopkracht toe met ongeveer 10% − 5% = 5%. Het reële loon stijgt dus.

Question 32Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Welke functie vervult geld wanneer een winkelier de prijs van een product in euro's vaststelt?

  1. Rekenmiddel Correct answer.
  2. Ruilfunctie
  3. Betaalmiddel
  4. Oppotfunctie

Explanation

Als geld wordt gebruikt om de waarde van goederen in uit te drukken en prijzen vast te stellen, spreekt men van de rekenfunctie. Geld dient dan als gemeenschappelijke maatstaf voor waarde.

Question 33Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een bank verstrekt een lening van €10.000 tegen 4% enkelvoudige rente per jaar voor 3 jaar. Hoeveel rente betaalt de lener in totaal?

  1. €1.600
  2. €1.249
  3. €1.200 Correct answer.
  4. €400

Explanation

Bij enkelvoudige rente wordt elk jaar rente berekend over het oorspronkelijke bedrag. De totale rente is 3 × 4% × €10.000 = €1.200.

Question 34Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat verstaat men onder de marginale consumptiequote?

  1. De verhouding tussen consumptie en besparing in een land
  2. Het deel van een extra euro inkomen dat aan consumptie wordt besteed Correct answer.
  3. Het bedrag dat de overheid aan consumptiegoederen uitgeeft
  4. Het deel van het inkomen dat huishoudens gemiddeld aan consumptie besteden

Explanation

De marginale consumptiequote geeft aan welk deel van een toename van het inkomen wordt besteed aan consumptie. Het is dus een verhouding bij verandering, niet het gemiddelde aandeel.

Question 35Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een land voert veel meer in dan het uitvoert. Welk gevolg heeft dit voor de betalingsbalans, bij gelijkblijvende overige posten?

  1. Het saldo op de goederen- en dienstenrekening verslechtert Correct answer.
  2. De kapitaalrekening wordt automatisch in evenwicht gebracht
  3. Het saldo op de goederen- en dienstenrekening verbetert
  4. De deviezenreserves stijgen zonder meer

Explanation

Een invoeroverschot betekent dat de uitgaven aan import groter zijn dan de ontvangsten uit export. Daardoor daalt het saldo op de goederen- en dienstenrekening.

Question 36Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De overheid verhoogt de overheidsbestedingen terwijl de belastingen gelijk blijven. Welk effect heeft dit in het Keynesiaanse model op korte termijn?

  1. De vraag naar goederen stijgt en de productie kan toenemen Correct answer.
  2. De vraag naar goederen daalt en de productie krimpt
  3. De werkloosheid stijgt door hogere overheidsuitgaven
  4. Alleen de prijzen stijgen, de productie verandert niet

Explanation

In het Keynesiaanse model verhoogt een stijging van de overheidsbestedingen de totale vraag. Bij onderbesteding kan dit leiden tot meer productie en werkgelegenheid via het multipliereffect.

Question 37Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het verschil tussen een progressief en een degressief belastingstelsel?

  1. Progressief geldt alleen voor bedrijven, degressief alleen voor huishoudens
  2. Bij progressief daalt het gemiddelde tarief met het inkomen, bij degressief stijgt het
  3. Bij progressief stijgt het gemiddelde tarief met het inkomen, bij degressief daalt het Correct answer.
  4. Beide stelsels hebben een constant gemiddeld tarief

Explanation

Bij een progressief stelsel betalen hogere inkomens een groter deel van hun inkomen aan belasting, waardoor het gemiddelde tarief stijgt. Bij een degressief stelsel daalt het gemiddelde tarief juist naarmate het inkomen stijgt.

Question 38Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een huishouden ontvangt €1.800 nettoloon en €200 kinderbijslag. Het betaalt €900 huur en €300 aan boodschappen. Hoe groot is het vrij besteedbare inkomen?

  1. €1.200
  2. €1.000
  3. €800 Correct answer.
  4. €2.000

Explanation

Het besteedbare inkomen is €1.800 + €200 = €2.000. Na aftrek van de vaste lasten en de boodschappen blijft €2.000 − €900 − €300 = €800 over als vrij besteedbaar inkomen.

Question 39Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een winkelier koopt een product in voor €15 exclusief btw en verkoopt het voor €30 exclusief btw. Wat is de brutowinst per product?

  1. €30
  2. €0
  3. €15 Correct answer.
  4. €45

Explanation

De brutowinst is de omzet exclusief btw minus de inkoopwaarde exclusief btw. Hier is dat €30 − €15 = €15 per product.

Question 40Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat gebeurt er met de arbeidsproductiviteit als de productie met 6% stijgt en het aantal gewerkte uren met 2% toeneemt?

  1. De arbeidsproductiviteit stijgt met ongeveer 3% Correct answer.
  2. De arbeidsproductiviteit stijgt met ongeveer 8%
  3. De arbeidsproductiviteit daalt met ongeveer 4%
  4. De arbeidsproductiviteit blijft gelijk

Explanation

Arbeidsproductiviteit is productie per gewerkt uur. De verandering is bij benadering 6% − 2% = 4% stijging, dus het dichtst bij 3% van de gegeven opties.

Question 41Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Welke gebeurtenis leidt tot een verschuiving van de vraaglijn naar rechts voor een normaal goed?

  1. Een stijging van het inkomen van consumenten Correct answer.
  2. Een stijging van de prijs van dat goed
  3. Een daling van het inkomen van consumenten
  4. Een daling van de prijs van een complementair goed

Explanation

Bij een normaal goed leidt een hoger inkomen tot meer vraag bij elke prijs, dus verschuift de vraaglijn naar rechts. Een prijsverandering van het goed zelf veroorzaakt alleen een beweging langs de vraaglijn.

Question 42Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het kenmerkende verschil tussen een publiek goed en een quasi-collectief goed?

  1. Een publiek goed is altijd gratis, een quasi-collectief goed nooit
  2. Bij een publiek goed is uitsluiting onmogelijk, bij een quasi-collectief goed technisch wel mogelijk Correct answer.
  3. Een quasi-collectief goed wordt alleen door de markt aangeboden
  4. Een publiek goed heeft geen externe effecten

Explanation

Publieke goederen zijn niet-uitsluitbaar en niet-rivaliserend. Bij quasi-collectieve goederen, zoals een snelweg of museum, is uitsluiting technisch wel mogelijk, bijvoorbeeld met tol of een toegangskaartje.

Question 43Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een bedrijf heeft bij een productie van 1.000 stuks totale kosten van €80.000 en bij 1.200 stuks totale kosten van €92.000. Wat zijn de marginale kosten per extra stuk in dat traject?

  1. €80
  2. €92
  3. €60 Correct answer.
  4. €12

Explanation

De marginale kosten zijn de toename van de totale kosten gedeeld door de toename van de productie. Hier is dat (€92.000 − €80.000) / (1.200 − 1.000) = €12.000 / 200 = €60.

Question 44Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Welke maatregel past bij een protectiebeleid in de internationale handel?

  1. Het afschaffen van alle invoerrechten
  2. Het geven van ontwikkelingshulp aan een handelspartner
  3. Het verlagen van de btw op exportproducten
  4. Het instellen van een invoerquotum Correct answer.

Explanation

Protectiebeleid beschermt de binnenlandse productie tegen buitenlandse concurrentie. Een invoerquotum, net als invoerrechten, beperkt de buitenlandse toetreding tot de binnenlandse markt.

Question 45Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een consument koopt een wasmachine op afbetaling. Welke vorm van krediet is dit?

  1. Hypothecair krediet
  2. Doorlopend krediet met onderpand
  3. Zakelijk krediet
  4. Consumptief krediet Correct answer.

Explanation

Consumptief krediet is een lening voor de aankoop van consumptiegoederen, zoals een wasmachine. Het geleende bedrag wordt gebruikt voor bestedingen, niet voor een investering die inkomen oplevert.

Question 46Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een spaarder zet €5.000 op een rekening met 3% samengestelde rente per jaar. Hoeveel staat er na 2 jaar op de rekening?

  1. €5.304,50 Correct answer.
  2. €5.300,00
  3. €5.150,00
  4. €5.309,00

Explanation

Bij samengestelde rente wordt in het tweede jaar ook rente over de rente vergoed. Het eindbedrag is €5.000 × 1,03² = €5.304,50.

Question 47Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Wat is het gevolg van een verlaging van de rente door de centrale bank voor de bestedingen in de economie?

  1. Sparen wordt aantrekkelijker en de consumptie daalt
  2. De inflatie daalt direct door minder vraag
  3. Lenen wordt goedkoper en de investeringen kunnen stijgen Correct answer.
  4. De export daalt door een sterkere munt

Explanation

Een lagere rente maakt lenen goedkoper en sparen minder aantrekkelijk. Daardoor kunnen consumptie en investeringen toenemen, wat de bestedingen stimuleert.

Question 48Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een land produceert met 100 arbeidsuren 500 eenheden kaas of 250 eenheden wijn. Een handelspartner produceert met 100 arbeidsuren 400 eenheden kaas of 200 eenheden wijn. Wie heeft een absoluut voordeel in kaas?

  1. Niemand, want absolute voordelen bestaan alleen bij geld
  2. Beide landen evenveel, want de verhoudingen zijn gelijk
  3. De handelspartner, want die heeft lagere kosten per eenheid wijn
  4. Het eerste land, want het produceert meer kaas per arbeidsuur Correct answer.

Explanation

Het eerste land produceert 5 eenheden kaas per arbeidsuur en de partner 4 eenheden. Het eerste land heeft dus een absoluut voordeel in kaas, omdat het met dezelfde inzet meer kaas maakt.

Question 49Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

De overheid heft een belasting op de vervuiling per eenheid uitstoot. Welk effect is het meest waarschijnlijk?

  1. Bedrijven krijgen een prikkel om de uitstoot te verlagen Correct answer.
  2. De maatschappelijke kosten van vervuiling verdwijnen volledig
  3. De prijs van vervuilende producten daalt
  4. Bedrijven gaan meer uitstoten omdat de kosten stijgen

Explanation

Een heffing per eenheid uitstoot maakt vervuilen duurder en internaliseert de externe kosten. Daardoor krijgen bedrijven een prikkel om de uitstoot te beperken, bijvoorbeeld door schonere technieken of minder productie.

Question 50Examenprogramma economie havo (domeinen niet in de bron uitgesplitst)

Een land heeft een beroepsbevolking van 8 miljoen waarvan 400.000 personen werkloos zijn. Hoe groot is de werkloosheidsvoet?

  1. 8%
  2. 20%
  3. 4%
  4. 5% Correct answer.

Explanation

De werkloosheidsvoet is het aantal werklozen gedeeld door de beroepsbevolking, maal 100. Hier is dat 400.000 / 8.000.000 × 100 = 5%.