Domein C: Markten
Vraag en aanbod
De vraagcurve daalt en de aanbodcurve stijgt; het snijpunt is het marktevenwicht. Onderscheid een beweging langs de curve (alleen de prijs verandert) van een verschuiving van de curve. De vraaglijn verschuift door veranderingen in inkomen, voorkeuren, prijzen van substituten en complementen en het aantal vragers. De aanbodlijn verschuift door veranderingen in kosten, techniek, aantal aanbieders en door belastingen of subsidies.
Elasticiteit
Prijselasticiteit van de vraag = % verandering van de gevraagde hoeveelheid / % verandering van de prijs. Is de vraag inelastisch (absolute waarde kleiner dan 1), dan leidt een prijsstijging tot meer omzet. Inkomenselasticiteit is negatief bij inferieure goederen, tussen 0 en 1 bij noodzakelijke goederen en groter dan 1 bij luxe goederen.
Surplus en welvaart
Het consumentensurplus is het verschil tussen betalingsbereidheid en betaalde prijs; het producentensurplus het verschil tussen ontvangen prijs en leveringsbereidheid. Het totale surplus is maximaal in het vrije evenwicht. Accijns, een quotum of een prijsvloer boven het evenwicht veroorzaken welvaartsverlies (deadweight loss).
Marktvormen
Bij volkomen concurrentie is de prijs gegeven en geldt op lange termijn winst = 0. Een monopolist maximaliseert de winst waar MO = MK en zet een hogere prijs en een kleinere hoeveelheid dan in het evenwicht bij volkomen concurrentie.
Uitgewerkt voorbeeld
Qv = -2P + 100 en Qa = 3P - 25. Gelijkstellen geeft -2P + 100 = 3P - 25, dus 5P = 125 en P = 25; dan is Q = 50. De betalingsbereidheid bij Q = 0 is P = 50, dus het consumentensurplus is ½ × 50 × (50 - 25) = 625.
Valkuilen
- Bij accijns stijgt de prijs minder dan het accijnsbedrag doordat de afzet daalt.
- Een maximumprijs boven het evenwicht heeft geen enkel effect.
- Consumenten- en producentensurplus verwisselen.
- Vergeten MO = MK te gebruiken bij winstmaximalisatie.