Domein D: Ruilen over de tijd
Sparen, lenen en rente
Ruilen over de tijd gaat over consumptie nu versus consumptie later. Sparen betekent consumptie uitstellen en rente ontvangen; lenen betekent consumptie naar voren halen en rente betalen. Bij samengestelde interest groeit een bedrag elk jaar met dezelfde factor (1 + r).
Contante waarde
Om bedragen in verschillende jaren te vergelijken reken je ze terug naar hetzelfde moment: CW = bedrag / (1 + r)^n. Een investering is de moeite waard als de som van de contante waarden van de opbrengsten groter is dan het investeringsbedrag.
Nominaal en reëel
De nominale rente is de rente in euro's; de reële rente is gecorrigeerd voor inflatie. Benaderd geldt: reële rente ≈ nominale rente - inflatie. Precies is het (1 + nominale rente) / (1 + inflatie) - 1. Is de inflatie hoger dan de nominale rente, dan is de reële rente negatief en leveren spaargelden in koopkracht in.
Levensloop en menselijk kapitaal
Met een intertemporele budgetlijn laat je zien hoeveel iemand nu en later kan consumeren. Tijdvoorkeur (liever nu dan later) bepaalt of iemand leent of spaart. Scholing is een investering in menselijk kapitaal: nu kosten, later een hoger loon.
Uitgewerkt voorbeeld
Je zet € 1.000 op de bank tegen 4% samengestelde rente. Na drie jaar is dat 1.000 × 1,04^3 = € 1.124,86. Een bedrag van € 1.000 dat je pas over drie jaar ontvangt, is nu dus 1.000 / 1,04^3 = € 888,99 waard. Pas onder dat bedrag is het aantrekkelijk om je geld nu weg te zetten.
Valkuilen
- Enkelvoudige en samengestelde rente verwisselen.
- De inflatiecorrectie op het bedrag toepassen in plaats van op de rente.
- Vergeten dat rente bij lenen een kostenpost is.
- De benaderde reële rente als exact antwoord presenteren.