Domein F: Risico en informatie
Risico en verwachtingswaarde
Risico betekent dat de uitkomst van een beslissing onzeker is terwijl de kansen bekend zijn. De verwachte opbrengst is de som van (kans × uitkomst). Iemand die risicoavers is, verkiest een zekere uitkomst boven een onzekere met dezelfde verwachtingswaarde en is bereid daarvoor een premie te betalen.
Verzekeren
Een verzekeraar vraagt een premie die minimaal gelijk is aan de verwachte schade plus bedrijfskosten en een opslag voor onzekerheid. Verzekeren verandert de verwachte waarde niet, maar spreidt het risico over veel verzekerden. Met een eigen risico betaalt de verzekerde zelf een deel van de schade; dat vermindert oneigenlijk gebruik.
Asymmetrische informatie
Bij moreel gevaar (moral hazard) verandert het gedrag van de verzekerde of opdrachtnemer ná het afsluiten van de overeenkomst, omdat de gevolgen toch (deels) voor de ander zijn. Bij averechtse selectie is er vóór het contract al een verschil in informatie: vooral mensen met een hoog risico sluiten de verzekering af, de premie stijgt en de goede risico's haken af.
Signalen en screening
Signalling is het zenden van een kostbaar, geloofwaardig signaal, zoals een diploma. Screening is het laten keuren of toetsen van de ander, zoals een medische keuring of een proeftijd. Beide verkleinen het informatieprobleem.
Uitgewerkt voorbeeld
Een verzekerde loopt 2% kans op € 20.000 schade. De verwachte schade is 0,02 × 20.000 = € 400 per jaar. Bij een premie van € 450 is de verzekerde gemiddeld € 50 per jaar slechter af, maar loopt hij geen groot verlies meer. Met een eigen risico van € 500 daalt de premie, terwijl de verzekerde kleine schades zelf gaat betalen.
Valkuilen
- Moreel gevaar en averechtse selectie omdraaien (na versus voor het contract).
- Denken dat verzekeren de verwachte schade verlaagt.
- Procenten niet omzetten naar decimalen (2% = 0,02).
- Een eigen risico als premieverhoging zien.