Domein G: Welvaart en groei
Welvaart meten
Het bruto binnenlands product (BBP) is de waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten in een jaar. Het BBP per hoofd zegt meer over de welvaart dan het totale BBP. Het nominale BBP is in lopende prijzen; het reële BBP is gecorrigeerd voor inflatie en laat de werkelijke groei zien.
Groei en productiviteit
Economische groei is de procentuele toename van het reële BBP. Arbeidsproductiviteit = productie / gewerkte uren of per werknemer. Groei komt van meer kapitaalgoederen, betere technologie, scholing en een efficiëntere organisatie. Op lange termijn is productiviteitsgroei de belangrijkste bron van stijgende welvaart.
Inkomensverdeling
De primaire inkomensverdeling ontstaat uit arbeid en kapitaal op de markt; de secundaire verdeling is die na belastingen en uitkeringen. De Lorenzcurve zet het cumulatieve percentage huishoudens af tegen het cumulatieve percentage inkomen: hoe verder de curve van de diagonaal ligt, hoe ongelijker de verdeling. De Gini-coëfficiënt vat dit samen in een getal tussen 0 (volledig gelijk) en 1 (volledig ongelijk).
Welvaart breder dan het BBP
Het BBP telt negatieve externe effecten zoals vervuiling en files niet mee, en informeel werk en vrije tijd ook niet. Daarom worden ook de HDI (levensverwachting, scholing, inkomen) en het groene BBP gebruikt. Duurzame ontwikkeling betekent dat de welvaart van nu niet ten koste gaat van die van later.
Uitgewerkt voorbeeld
Het nominale BBP groeit met 5,0%, de inflatie is 2,0% en de bevolking groeit met 1,0%. De reële groei is ongeveer 5,0 - 2,0 = 3,0%. Per hoofd blijft daar 3,0 - 1,0 = 2,0% van over, dus het reële BBP per hoofd stijgt met ongeveer 2%.
Valkuilen
- Nominaal en reëel BBP verwisselen.
- Het BBP gelijkstellen aan de welvaart.
- De Gini-coëfficiënt als percentage lezen.
- Groei per hoofd vergeten terwijl de vraag daarop ingaat.