E&O nieuwe stijl VMBO KB cheat sheet

Economische sectoren: primair (landbouw, visserij, winning van grondstoffen), secundair (industrie, bouw, ambacht), tertiair (handel, transport, dienstverlening), quartair (overheid, onderwijs, zorg).

Productiefactoren: arbeid, kapitaal, natuur en ondernemerschap; elk levert een beloning op: loon, rente/winst, pacht en winst.

Toegevoegde waarde = omzet minus de waarde van ingekochte goederen en diensten van andere bedrijven; de som van alle toegevoegde waarden in een land is het bruto binnenlands product.

Kringloop: gezinnen leveren productiefactoren aan bedrijven en ontvangen loon; bedrijven leveren goederen en diensten aan gezinnen en ontvangen bestedingen; de overheid heft belasting en doet uitgaven.

Loopbaanoriëntatie: een beroepskeuze onderbouw je met een zelfonderzoek (interesses, vaardigheden, waarden), een beroepenoriëntatie (taken, eisen, arbeidsmarkt) en een opleidingsoriëntatie (niveau, duur, instroom).

Mbo-niveaus: niveau 1 entree, niveau 2 basisberoeps, niveau 3 vakbekwaam, niveau 4 middenkader/specialist; vmbo kb met een profieldeel sluit aan op niveau 2 en 3.

Een leerwerkovereenkomst (bol) combineert werken met school; een bbl-traject heeft een betaalde arbeidsovereenkomst met een erkend leerbedrijf.

Arbeidsmarkt begrippen: vacature, werkgelegenheid, werkloosheid, krapte (meer vacatures dan werkzoekenden) en vergrijzing als oorzaak van personeelstekort.

Marketingmix (4 P's): product, prijs, plaats (distributie) en promotie; bij diensten worden daar personeel, proces en fysieke bewijzen aan toegevoegd (7 P's).

Productlevenscyclus: introductie, groei, volwassenheid, verzadiging en neergang; per fase verschillen prijsstrategie en promotie.

Prijsstrategieën: afroomprijs (hoog beginnen), penetratieprijs (laag beginnen), psychologische prijs (9,95), bundelprijs en kortingsprijs.

Brutowinst per product = verkoopprijs exclusief btw minus inkoopprijs exclusief btw; brutowinstmarge in procenten = brutowinst ÷ omzet × 100.

Verkoopgesprek in fasen: begroeten, behoefte peilen met open vragen, product presenteren met kenmerken en voordelen, bezwaren weerleggen, afsluiten en nazorg.

Merchandising: ooghoogte is de best verkopende plek, kassa- en impulszone voor kleine artikelen, looppadstelling dwingt klanten langs meerdere schappen, een blokpresentatie toont één merk bij elkaar.

Commerciële calculatie: consumentenprijs inclusief 21% btw = verkoopprijs exclusief btw × 1,21; bij 9% btw vermenigvuldig je met 1,09.

Klantcontact: actief luisteren, samenvatten, doorvragen; klachten afhandelen volgens opnemen, erkennen, onderzoeken en oplossen; noteer afspraken in het klantdossier (avg-proof).

Balans: debet (bezittingen: vaste en vlottende activa) en credit (vermogen: eigen vermogen en vreemd vermogen); balanstotaal debet = balanstotaal credit.

Resultatenrekening: omzet minus inkopen en kosten = bedrijfsresultaat; nettowinst = bedrijfsresultaat plus financiële baten minus financiële lasten.

Grootboekrekeningen: debiteren betekent een toename van bezit of een afname van schuld; crediteren betekent een toename van schuld of eigen vermogen of een afname van bezit.

Boekhoudregel: elke gebeurtenis raakt minimaal twee rekeningen en het totaal van debetposten blijft gelijk aan het totaal van creditposten.

Afschrijving per jaar = (aanschafprijs minus restwaarde) ÷ aantal gebruiksjaren; afschrijving is een kostensoort maar geen uitgave.

Btw: 21% algemeen tarief, 9% verlaagd tarief (o.a. voedsel, boeken, horeca) en 0% voor bepaalde goederen; af te dragen btw = ontvangen btw minus betaalde btw.

Break-evenafzet = constante kosten ÷ (verkoopprijs exclusief btw minus variabele kosten per stuk); break-evenomzet = break-evenafzet × verkoopprijs exclusief btw.

Begroting: maak een liquiditeitsbegroting (ontvangsten en uitgaven per periode) en een exploitatiebegroting (opbrengsten en kosten); een kasoverschot is geen winst.

Rechtsvormen: eenmanszaak (geen minimumkapitaal, privé aansprakelijk), vof (vennoten hoofdelijk aansprakelijk), bv (kapitaal in aandelen, beperkte aansprakelijkheid) en vereniging/stichting (geen winstoogmerk).

Bedrijfsplanonderdelen: ondernemer en team, product of dienst, markt en concurrentie, marketingplan, organisatieplan, financieel plan en risicoanalyse.

KvK-inschrijving is verplicht voor de meeste ondernemingen; het btw-identificatienummer vraag je aan bij de Belastingdienst.

Organisatie: lijnfuncties geven leiding, staffuncties adviseren; span of control is het aantal medewerkers dat één leidinggevende aanstuurt.

Arbowet verplicht tot een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), voorlichting en een veilige werkplek; de werkgever moet ongevallen registreren.

Wet- en regelgeving consument: recht op duidelijke informatie, herroepingsrecht van 14 dagen bij online aankopen, en garantie bij een non-conform product.

Verzekeringen: aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (avb), arbeidsongeschiktheidsverzekering en bedrijfsinventarisverzekering; premie hangt af van risico en dekking.

Fiscaal: inkomstenbelasting voor eenmanszaak en vof (winst is inkomen), vennootschapsbelasting voor de bv; houd loonadministratie en factuurgegevens zeven jaar.

Financieringsbronnen: eigen vermogen, banklening, lease, crowdfunding en leverancierskrediet; een ondernemingsplan met haalbare prognose vergroot de kans op financiering.

Goederenstroom: inkoop, ontvangst en controle, opslag, orderverzameling, verzending en retour; de informatiestroom loopt parallel via pakbon, factuur en voorraadadministratie.

Voorraadformule: beginvoorraad plus inkopen minus verkopen = eindvoorraad; de omzetsnelheid = afzet ÷ gemiddelde voorraad.

Bestelpunt = gemiddelde vraag per dag × levertijd in dagen plus veiligheidsvoorraad.

Voorraadkosten: opslag, rente over het voorraadkapitaal, verzekering en risico op derving of veroudering; hoge voorraad verhoogt de kosten, lage voorraad verhoogt het risico op nee-verkoop.

Incoterms regelen wie betaalt en wie risico draagt bij transport, bijvoorbeeld EXW (koper haalt op) en DAP (verkoper levert op de plaats van bestemming).

Leveranciersselectie op prijs, kwaliteit, levertijd, betalingsvoorwaarden en betrouwbaarheid; vraag bij een nieuwe leverancier om referenties en een proeflevering.

Inkoopfactuur controleren op drie punten: bestelling, ontvangen goederen (pakbon) en factuurgegevens; alleen bij overeenstemming wordt de factuur goedgekeurd voor betaling.

Magazijnordening: ABC-analyse plaatst snel lopende A-artikelen dicht bij de uitgang; FIFO (first in, first out) beperkt bederf en veroudering.

Praktijkopdracht: lees de opdracht, maak een stappenplan met materialen, tijd en veiligheid, voer uit en lever een product met reflectie en beoordelingsformulier in.

Werkplekleren: een stageovereenkomst legt afspraken vast over taken, begeleiding, stageduur, werktijden en reiskosten; de stageverklaring ondertekent het leerbedrijf.

Veiligheid: gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen (handschoenen, veiligheidsbril, gehoorbescherming), meld bijna-ongevallen en ken de noodprocedure en blusmiddelen.

HACCP bij voedsel: hygiënecode, temperatuurregistratie (gekoeld 4 °C, vriezer -18 °C), scheiding van rauw en bereid product en schone werkplekken.

Beroepshouding: op tijd komen, afspraken nakomen, melden bij ziekte volgens de regels van het bedrijf en vertrouwelijk omgaan met klant- en bedrijfsgegevens.

Feedback verwerken met de STARR-methode: situatie, taak, actie, resultaat en reflectie; benoem concreet gedrag in plaats van een oordeel over de persoon.

Portfolio: verzamel bewijzen van competenties (foto's, verslagen, beoordelingen) en koppel elk bewijs aan een werkproces en een competentie.

Presenteren: houd een vaste opbouw (inleiding, kern, conclusie), oefen de tijdsduur, maak oogcontact en gebruik beeldmateriaal dat de boodschap ondersteunt.