E&O nieuwe stijl VMBO KB common mistakes
E&O nieuwe stijl VMBO KB · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een calculatieopgave de verkoopprijs gelijkstellen aan de inkoopprijs plus de brutowinstopslag, zonder eerst de btw eruit te halen of de opslag over de inkoopprijs exclusief btw te berekenen. Daardoor komt de uitkomst steeds net naast het juiste antwoord.
Kandidaten zien 'opslag 40%' en rekenen direct met het eerste getal dat opvalt, meestal een consumentenprijs inclusief 21% btw. Het onderscheid tussen inkoopprijs, brutowinst en btw is dan nog niet geautomatiseerd.
What to do instead
Werk elke calculatie in vaste stappen op papier: inkoopprijs exclusief btw, dan brutowinstopslag over die inkoopprijs, dan de verkoopprijs exclusief btw, en pas als laatste btw erbij. Schrijf de tussenbedragen op en controleer achteraf met de omgekeerde weg: verkoopprijs exclusief btw min inkoopprijs moet de opslag in euro's geven.
In de boekhouding een ontvangst van een klant boeken als omzet, terwijl het een afbetaling van een openstaande factuur is. De kandidaat boekt dan debiteuren en omzet beide, of laat de debiteurenpost staan.
Bedragen die binnenkomen worden intuïtief met 'verdienen' geassocieerd. Het verschil tussen het moment van factureren (omzet) en het moment van betalen (ontvangst) is abstract en vraagt inzicht in de grootboekrekeningen.
What to do instead
Oefen met een vaste beslisvraag bij elke boeking: is dit een prestatie (omzet), een betaling (bank/debiteuren) of een inkoop? Maak een klein schema met de drie situaties en de bijbehorende rekeningen, en loop dat schema bij elke journaalpost hardop langs.
Bij een merchandisingopdracht alleen benoemen dat het schap 'netjes' moet zijn, zonder concrete keuzes te maken over ooghoogte, looproute, hoeveelheid facing of het plaatsen van actieproducten.
Kandidaten kennen wel de termen maar hebben de winkel niet bewust geobserveerd. Ze beschrijven dan in algemene termen wat ze denken dat de docent wil horen.
What to do instead
Werk met een vaste checklist van vijf punten: ooghoogte, looprichting, facing, prijskaartjes en actiepresentatie. Pas die checklist toe op een echte of gefotografeerde winkelopstelling en noteer per punt wat je ziet en wat je zou veranderen, met een reden waarom de klant daardoor eerder koopt.
In een klantcontactopdracht het gesprek beginnen met het eigen verhaal of het product, in plaats van met een open vraag aan de klant. De kandidaat somt kenmerken op zonder de behoefte van de klant te achterhalen.
Kandidaten zijn zenuwachtig en willen hun voorbereide tekst kwijt. Actief luisteren en doorvragen voelt onzeker, terwijl productkennis wel geoefend is.
What to do instead
Gebruik een vaste gespreksstructuur: begroeten, open vraag naar de situatie van de klant, samenvatten van de behoefte, dan pas een advies met maximaal twee producten, en afsluiten met een controle- en vervolgvraag. Oefen dit in een rollenspel van drie minuten met een medeleerling die expres een onduidelijke vraag stelt.
Bij voorraadopgaven de bestelgrootte berekenen met de gemiddelde afzet per week, terwijl de levertijd in dagen is gegeven. De kandidaat mengt weken en dagen en komt op een veel te hoge of te lage bestelhoeveelheid.
De formule voor veiligheidsvoorraad en bestelmoment is bekend, maar het omrekenen van tijdseenheden wordt vergeten zodra de opgave in een verhaaltje is verpakt.
What to do instead
Reken eerst alle tijdseenheden in de opgave om naar één eenheid voordat je begint, en schrijf die omrekening letterlijk op. Maak daarna een tijdlijn: huidige voorraad, afzet per dag, levertijd in dagen, gewenste veiligheidsvoorraad, en lees het bestelmoment af op die tijdlijn.
Bij een opdracht over de goederenstroom de begrippen inkoop, opslag, productie en distributie door elkaar gebruiken, of stappen in de keten weglaten omdat ze vanzelfsprekend lijken.
De processtappen zijn los behandeld en niet als één keten geoefend. Kandidaten kennen de woorden maar niet de volgorde en de afhankelijkheden.
What to do instead
Teken bij elke opgave eerst de keten als pijlen van leverancier tot klant en zet bij elke pijl wat er gebeurt en wie verantwoordelijk is. Vul daarna pas de vraag in, en controleer of elke stap uit de opgave een plek in je tekening heeft.
In het bedrijfsplan alleen opsommen wat het bedrijf gaat doen, zonder cijfers voor omzet, kosten en break-even, of met een omzet die niet onderbouwd is met aantallen klanten en bestedingen.
Kandidaten schrijven het plan als een verhaal over hun passie en vergeten dat een plan ook een rekenopgave is. Onderbouwen met aantallen voelt als te veel werk.
What to do instead
Maak een vaste rekenkolom: aantal klanten per week maal gemiddelde besteding geeft omzet, daar de vaste en variabele kosten vanaf, en bereken de break-evenomzet. Zet elke aanname met een bron of schatting in een tabel, zodat de lezer kan controleren waar de getallen vandaan komen.
Bij vragen over wet- en regelgeving termen als algemene voorwaarden, garantie en herroepingsrecht door elkaar halen en verkeerd toepassen op een concrete casus.
De regels lijken op elkaar en de kandidaat leert definities uit het hoofd zonder ze aan een situatie te koppelen. In de casus wordt dan het eerste bekende woord gekozen.
What to do instead
Maak per begrip een kaartje met drie velden: wat het is, wanneer het geldt en wat de klant of ondernemer dan moet doen. Toets jezelf door bij tien korte casussen alleen de juiste term te kiezen en je keuze in één zin te verantwoorden.
Bij de praktijkopdracht of stage het verslag vullen met een beschrijving van de werkzaamheden, zonder reflectie op wat de kandidaat zelf heeft geleerd, welke keuzes zijn gemaakt en wat een volgende keer anders zou gaan.
Beschrijven is makkelijker dan reflecteren en kandidaten denken dat een compleet overzicht van taken voldoende is. Ze kennen het verschil tussen verslag en reflectie niet goed.
What to do instead
Schrijf per opdracht drie vaste alinea's: wat ik deed en waarom, wat goed en minder goed ging met een concreet voorbeeld, en wat ik de volgende keer anders doe. Laat een medeleerling controleren of in elke alinea een eigen keuze of leerpunt staat en niet alleen een opsomming.
Bij de beroepsgerichte oriëntatie een beroep of vervolgopleiding kiezen op basis van één aantrekkelijk aspect, zonder te checken of de eigen interesses, vakken en vaardigheden daarbij passen.
Kandidaten laten zich leiden door imago of door wat vrienden kiezen. Een gestructureerde interesse- en vaardighedencheck voelt als extra werk en wordt overgeslagen.
What to do instead
Maak een overzicht met drie kolommen: wat ik leuk vind, waar ik goed in ben en wat de opleiding of het beroep vraagt. Zoek per beroep twee echte bronnen op, bijvoorbeeld een opleidingspagina en een vacature, en noteer welke eisen wel en niet bij je passen voordat je een keuze onderbouwt.