VMBO BB Economie common mistakes
VMBO BB Economie · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een berekening van procenten of indexcijfers het antwoord als los getal opschrijven zonder eenheid of percentage-teken, bijvoorbeeld '12' waar '12%' of '€ 12' nodig is.
Leerlingen letten tijdens het rekenen alleen op de getallen en vergeten dat het examen de grootheid bij het eindantwoord beoordeelt; de vraagstelling noemt vaak wel 'in procenten' of 'in euro's', maar dat wordt bij het intoetsen niet teruggekoppeld.
What to do instead
Maak er een vaste gewoonte van de laatste regel van elke berekening opnieuw te lezen en het antwoord te schrijven als getal plus eenheid (%, €, stuks, keer). Noteer de gevraagde eenheid eerst op je kladpapier en vul daarna pas het getal in.
Bij een vraag over vraag en aanbod de begrippen 'gevraagde hoeveelheid' en 'vraag' door elkaar halen, waardoor een verschuiving van de vraaglijn wordt verward met een beweging langs de vraaglijn.
De aanbod- en vraaggrafiek wordt vaak uit het hoofd geleerd als plaatje, zonder dat het onderscheid tussen een prijsverandering (beweging langs de lijn) en een andere factor zoals inkomen of smaak (verschuiving van de lijn) wordt begrepen.
What to do instead
Bepaal bij elke grafiekvraag eerst: verandert de prijs van het product zelf of verandert iets anders? Prijs zelf = punt opschuiven op dezelfde lijn; andere factor = hele lijn naar links of rechts. Schrijf die conclusie één regel op voordat je het antwoord kiest.
De inkoopwaarde van de omzet verwarren met de inkoopkosten of met de voorraadwaarde, en daardoor de brutowinst verkeerd berekenen.
De termen lijken op elkaar en in de les worden ze vaak in dezelfde opgave gebruikt; leerlingen pakken het eerste bedrag dat bij 'inkoop' staat zonder te controleren of het om verkochte goederen gaat.
What to do instead
Schrijf de formule altijd voluit op: brutowinst = omzet − inkoopwaarde van de omzet. Controleer daarna of het gebruikte inkoopbedrag hoort bij de verkochte aantallen (aantal verkocht × inkoopprijs), niet bij de ingekochte of nog aanwezige voorraad.
Bij een balans debet en credit omdraaien of de balans niet in evenwicht laten sluiten, bijvoorbeeld het eigen vermogen aan de verkeerde kant zetten.
Leerlingen onthouden de volgorde van posten niet en denken dat de balans een overzicht van winst en verlies is; ze plaatsen bezittingen en schulden op gevoel.
What to do instead
Leer de vaste indeling: debet = bezittingen (vaste activa, vlottende activa, liquide middelen), credit = eigen vermogen en schulden (lang en kort). Reken na het invullen beide totalen op en controleer of ze gelijk zijn; wijkt het af, zoek dan de fout in de indeling voordat je verder gaat.
Een berekening van dekkingsbijdrage of break-evenanalyse uitvoeren met de verkoopprijs in plaats van met de constante kosten per eenheid, of de constante kosten eenmalig in de formule vergeten.
De formules lijken op elkaar en de leerling past de eerste de beste formule toe zonder te bepalen welke kosten vast en welke variabel zijn.
What to do instead
Splits eerst alle kosten in vast en variabel en schrijf ze in twee kolommen. Gebruik dan: dekkingsbijdrage per stuk = verkoopprijs − variabele kosten per stuk; break-evenafzet = constante kosten ÷ dekkingsbijdrage per stuk. Vul pas daarna getallen in.
Bij een vraag over de arbeidsmarkt of het loon de brutoloon, nettoloon en loonkosten door elkaar gebruiken, bijvoorbeeld nettoloon invullen waar loonkosten worden gevraagd.
De begrippen worden in korte teksten vaak naast elkaar gebruikt en het verschil tussen wat de werknemer ontvangt en wat de werkgever betaalt, wordt niet scherp gehouden.
What to do instead
Maak een vaste trap: loonkosten werkgever = brutoloon + werkgeverslasten; brutoloon − loonheffing en premies = nettoloon. Schrijf bij elke opgave eerst op welke van de drie gevraagd wordt en werk van daaruit terug of vooruit.
Bij een vraag over de overheid de begrippen begrotingstekort en staatsschuld verwisselen, of een tekort als een stroom en de schuld als een voorraad niet onderscheiden.
Beide begrippen gaan over 'geld dat de overheid tekortkomt' en leerlingen zien het verschil tussen een jaarlijks bedrag en een opgebouwd totaalbedrag niet.
What to do instead
Onthoud: het begrotingstekort is een bedrag per jaar (stroom), de staatsschuld is het opgetelde totaal (voorraad). Bij elke vraag benoem je eerst of er naar een jaar of naar een totaal wordt gevraagd en pas daarna kies je de berekening.
Bij een berekening van wisselkoersen de verkeerde richting kiezen, bijvoorbeeld het bedrag in vreemde valuta vermenigvuldigen waar gedeeld moet worden.
De leerling kent de koers wel maar niet de betekenis van de notatie (hoeveel euro is één buitenlandse eenheid, of omgekeerd), en past daarom de eerste de beste bewerking toe.
What to do instead
Schrijf eerst de betekenis van de koers voluit op ('1 dollar = € 0,92'). Bepaal daarna met een eenvoudig getal of je moet delen of vermenigvuldigen, en controleer of het antwoord logisch groter of kleiner wordt dan het beginbedrag.
Een grafiek of tabel aflezen op een punt dat niet bij de gevraagde situatie hoort, bijvoorbeeld het snijpunt gebruiken waar naar een bepaald prijsniveau wordt gevraagd.
Leerlingen zoeken visueel het opvallendste punt (het snijpunt) en lezen daar de waarde af, zonder de vraag nog te koppelen aan de juiste as of het juiste punt.
What to do instead
Lees eerst de assen en de vraag, markeer op de grafiek welk punt bij de vraag hoort en trek pas daarna hulplijnen naar beide assen. Noteer bij het antwoord welke as welke eenheid heeft, zodat je ziet of je prijs of hoeveelheid hebt afgelezen.
Bij een rekenopgave met meerdere stappen alleen de tussenuitkomst opschrijven en die als eindantwoord geven, bijvoorbeeld alleen de omzet noteren waar de winst wordt gevraagd.
Onder tijdsdruk stopt de leerling bij de eerste uitkomst die 'iets oplevert' en controleert niet meer of de oorspronkelijke vraag is beantwoord.
What to do instead
Onderstreep in de vraag het gevraagde eindresultaat en zet dat als laatste regel op je kladpapier. Werk daarna van onder naar boven: past de tussenuitkomst in de formule naar het eindantwoord? Zo niet, dan ontbreekt er nog een stap.