VMBO BB Economie key terms

Iets wat je nodig hebt of graag wilt hebben, zoals eten, kleding of een telefoon. Mensen hebben veel behoeften, maar meestal niet genoeg geld om alles te kopen.

Het probleem dat er minder goederen en diensten beschikbaar zijn dan mensen zouden willen hebben. Hierdoor moeten mensen keuzes maken en hebben producten een prijs.

De opbrengst van het beste alternatief dat je opgeeft als je een keuze maakt. Geef je je spaargeld uit aan een fiets, dan zijn de misgelopen rente en een ander gewenst product de alternatieve kosten.

Bepalen welke behoeften je het eerst vervult als je niet alles kunt betalen. Je rangschikt je wensen van belangrijk naar minder belangrijk en besteedt je geld aan de belangrijkste.

Het gebruiken of verbruiken van goederen en diensten om in je behoeften te voorzien. Je koopt bijvoorbeeld brood om te eten of je laat je haar knippen.

Een product dat een consument koopt om zelf te gebruiken, zoals voedsel, kleding of een wasmachine. Het is niet bedoeld om ermee te produceren of door te verkopen.

Een gebruiksvoorwerp dat lang meegaat en dat je steeds opnieuw kunt gebruiken, zoals een koelkast, fiets of meubel. Het tegenovergestelde is een verbruiksgoed dat na gebruik op is.

Een hulpmiddel dat bedrijven gebruiken om goederen of diensten te maken, zoals machines, gebouwen, grondstoffen en arbeid. Het wordt niet zelf geconsumeerd maar ingezet bij de productie.

Het werk dat mensen verrichten om goederen of diensten te produceren. Bij arbeid hoort ook kennis en vaardigheid; de beloning voor arbeid is loon.

De productiemiddelen die door mensen zijn gemaakt om mee te produceren, zoals machines, gereedschap, gebouwen en geld dat in een bedrijf is geïnvesteerd. De beloning voor kapitaal is rente of winst.

De natuurlijke hulpbronnen die bij de productie worden gebruikt, zoals grond, water, mineralen en energie uit de bodem. De beloning voor het gebruik van natuur is pacht of huur.

De plaats of het geheel van afspraken waar vragers en aanbieders elkaar ontmoeten en waar de prijs van een product tot stand komt. Dat kan fysiek zijn, maar ook via internet.

De hoeveelheid van een product die kopers bij een bepaalde prijs willen en kunnen kopen. Bij een hogere prijs vragen consumenten meestal minder dan bij een lage prijs.

De hoeveelheid van een product die verkopers bij een bepaalde prijs op de markt willen brengen. Bij een hogere prijs zijn bedrijven meestal bereid meer te leveren dan bij een lage prijs.

De prijs waarbij de gevraagde hoeveelheid precies gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid. Bij deze prijs is er geen overschot en geen tekort op de markt.

De situatie op een markt waarin vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn, zodat er geen reden is dat de prijs nog verandert. Op dat punt wordt de evenwichtsprijs betaald en de evenwichtshoeveelheid verhandeld.

Het streven van bedrijven om klanten te winnen ten koste van andere bedrijven, bijvoorbeeld door een lagere prijs, betere kwaliteit of meer service. Concurrentie kan de prijzen drukken.

Een situatie waarin één aanbieder de enige verkoper van een product is en er dus geen concurrenten zijn. Die aanbieder kan daardoor zelf de prijs sterk bepalen.

Het deel van de totale verkopen of omzet op een markt dat een bepaald bedrijf voor zijn rekening neemt, meestal uitgedrukt in procenten. Een groot marktaandeel betekent veel invloed op die markt.

Alle kosten die een bedrijf maakt om goederen of diensten te maken, zoals grondstoffen, loon, huur en energie. De kosten bestaan uit vaste kosten en variabele kosten.

Kosten die een bedrijf moet betalen ook als het niets produceert of verkoopt, zoals huur van een pand of verzekeringen. Ze veranderen niet met de hoeveelheid producten die wordt gemaakt.

Kosten die toenemen als een bedrijf meer produceert en afnemen als het minder produceert, zoals kosten van grondstoffen en verpakkingsmateriaal. Ze hangen dus samen met de hoeveelheid productie.

Het geldbedrag dat een bedrijf ontvangt uit de verkoop van zijn producten, berekend als verkoopprijs maal afgezette hoeveelheid. Omzet is nog geen winst, want de kosten moeten er nog vanaf.

Het aantal producten dat een bedrijf in een bepaalde periode verkoopt, uitgedrukt in stuks of eenheden. Afzet gaat over aantallen, terwijl omzet over geld gaat.

Het bedrag dat overblijft als je de totale kosten van de omzet aftrekt. Is de omzet lager dan de kosten, dan lijdt het bedrijf verlies.

Het kopen van kapitaalgoederen die een bedrijf langere tijd gebruikt om mee te produceren, zoals een machine of een bedrijfspand. Ook het vastzetten van geld met het doel er later voordeel van te hebben heet investeren.

Het opdelen van het werk in kleinere taken die door verschillende mensen worden uitgevoerd. Hierdoor kan iedereen zich specialiseren en gaat het werk sneller en efficiënter.

Het richten op één bepaald product of één onderdeel van het werk waarin iemand of een bedrijf goed is. Door specialisatie worden producten vaak goedkoper en van betere kwaliteit.

De hoeveelheid producten die per gewerkt uur of per werknemer wordt gemaakt. Een hogere productiviteit betekent dat er met dezelfde inzet meer wordt geproduceerd.

Het kopen en verkopen van goederen en diensten tussen landen. Landen exporteren wat ze goed en goedkoop kunnen maken en importeren wat elders voordeliger is.

Het verkopen van goederen of diensten aan het buitenland. De waarde van alle export samen heet de uitvoerwaarde; export levert een land inkomsten op.

Het kopen van goederen of diensten uit het buitenland. Nederland importeert bijvoorbeeld veel grondstoffen en elektronica; import kan de binnenlandse concurrentie vergroten.

Een overzicht van alle geldstromen tussen een land en het buitenland in een jaar, met onder meer de handel in goederen en diensten. Een overschot betekent dat er meer geld binnenkomt dan er uitgaat.

Een stijging van het gemiddelde prijspeil van goederen en diensten, waardoor geld in de loop van de tijd minder waard wordt. Bij inflatie kun je met hetzelfde geld minder kopen.

De hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen. Je koopkracht stijgt als je inkomen sneller groeit dan de prijzen, en daalt bij hoge inflatie.

Het gemiddelde niveau van alle prijzen in een land op een bepaald moment. Verandert het gemiddelde prijspeil, dan spreken we van inflatie of deflatie.

Een vergoeding die je betaalt of ontvangt voor het lenen of uitlenen van geld, meestal uitgedrukt in een percentage per jaar. Spaargeld levert rente op, een lening kost rente.

Een deel van je inkomen niet uitgeven en opzij zetten, bijvoorbeeld op een spaarrekening. Sparen kan als doel hebben later een groot bedrag te kunnen uitgeven of een buffer op te bouwen.

Geld van iemand anders gebruiken met de verplichting het later terug te betalen, meestal met rente erbij. Lenen kan handig zijn voor een groot doel, maar kost geld en brengt risico mee.

De extra kosten die je betaalt bovenop het geleende bedrag, zoals rente en administratiekosten. Hoe langer de looptijd, hoe hoger meestal de totale kredietkosten.

Het terugbetalen van een deel van het geleende bedrag aan de geldverstrekker. Aflossing gaat dus over het terugbetalen van de schuld zelf, terwijl rente de vergoeding over de lening is.

Een overzicht van de verwachte inkomsten en uitgaven in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per maand. Met een budget kun je plannen hoeveel je kunt uitgeven en hoeveel je overhoudt.

Het geld dat iemand in een periode ontvangt, bijvoorbeeld loon, uitkering, rente of huur. Je inkomen bepaalt hoeveel je kunt uitgeven en sparen.

Het geld dat een werknemer van zijn werkgever ontvangt voor het werk dat hij heeft gedaan, meestal per uur, per week of per maand. Loon is de beloning voor arbeid.

Alle mensen in een land die kunnen en willen werken, meestal tussen de 15 en de pensioenleeftijd. Werkenden en werklozen samen vormen de beroepsbevolking.

De situatie dat mensen die willen en kunnen werken geen baan hebben. Werkloosheid kost de samenleving geld en kan voor mensen lastig zijn, zowel financieel als persoonlijk.

Een bedrag dat iemand van de overheid of een instantie ontvangt zonder daar direct werk voor te doen, bijvoorbeeld bij werkloosheid, ziekte of ouderdom. Het doel is het inkomen op peil te houden.

Geld dat burgers en bedrijven verplicht aan de overheid moeten betalen, bijvoorbeeld over inkomen, winst of aankopen. De overheid gebruikt dat geld om publieke voorzieningen te betalen.

Belasting over de toegevoegde waarde: een percentage dat bovenop de prijs van goederen en diensten komt en dat de verkoper aan de overheid afdraagt. In Nederland bestaan een laag en een hoog tarief.

Een goed of dienst die de overheid betaalt en die voor iedereen beschikbaar is, zoals wegen, straatverlichting, onderwijs en de politie. Deze voorzieningen worden uit belastinggeld betaald.

Het geheel van instellingen dat een land bestuurt en beslissingen neemt over bijvoorbeeld belastingen, uitkeringen en publieke voorzieningen. De overheid beïnvloedt de economie met haar beleid.