Vaardigheden
Wat het examen vraagt
Bij het domein Vaardigheden toetst het centraal examen of je economische informatie kunt lezen, berekenen en toepassen. Je krijgt tabellen, grafieken en korte bronnen; je moet gegevens eruit halen, een berekening maken en de uitkomst uitleggen in de context. Kennis alleen is niet genoeg: je moet laten zien welke formule past en waarom.
Rekenregels die je moet beheersen
- Percentage van een bedrag: deel = percentage ÷ 100 × geheel.
- Procentuele verandering: (nieuw − oud) ÷ oud × 100%.
- Gemiddelde: som van de waarden ÷ aantal waarden.
- Verhoudingen: eerst terugrekenen naar 1 eenheid of naar 100.
- Eenheid controleren: per maand, per jaar, per persoon.
Grafiek en tabel lezen
Lees eerst de titel, dan de assen en de eenheden. Kijk of bedragen in euro's of in duizenden euro's staan. Let op de legenda en of het om aantallen of percentages gaat. Bij een staafdiagram vergelijk je hoogtes; bij een lijndiagram let je op stijgen, dalen en het snijpunt.
Uitgewerkt voorbeeld
Een huishouden heeft €2.400 netto per maand. De huur is €720. De huurquote is 720 ÷ 2.400 × 100 = 30%. Stijgt de huur naar €780, dan is de verandering (780 − 720) ÷ 720 × 100 = 8,3%. Je ziet: 30% is een aandeel van het inkomen, 8,3% is de stijging van de huur. Dat zijn twee verschillende vragen.
Valkuilen
- Procenten van verschillende grondslagen bij elkaar optellen.
- Van een oude naar een nieuwe waarde rekenen met de nieuwe waarde in de noemer.
- Een maandbedrag vergelijken met een jaarbedrag zonder om te rekenen.
- Afronden te vroeg in de berekening; rond pas op het eind af.
- Een grafiek lezen zonder de eenheden bij de as.