De bakkerij investeert in een deegmachine
Bakkerij Van Dijk in Zwolle bakt 1.200 broodjes per dag. Er werken vier medewerkers, elk 8 uur per dag. De bakkerij is 5 dagen per week open en werkt 50 weken per jaar.
Een leverancier biedt een deegmachine aan voor €18.000. Volgens de leverancier kan de bakkerij met dezelfde vier medewerkers 1.560 broodjes per dag bakken. De extra broodjes kunnen worden verkocht aan een nieuwe klant, een scholengemeenschap, want de gewone klanten kopen niet meer.
Gegevens: verkoopprijs €0,85 per broodje, grondstofkosten €0,32 per broodje en verpakkingskosten €0,08 per broodje. De machine kost €40 per werkdag extra aan energie en onderhoud. De bakkerij heeft €9.000 eigen geld; de overige €9.000 leent ze bij de bank tegen 6% rente per jaar. De machine gaat naar verwachting 8 jaar mee.
1. Bereken de arbeidsproductiviteit per medewerker per uur vóór en ná de aanschaf van de machine. Bereken ook met hoeveel procent de arbeidsproductiviteit stijgt.
Read the worked answer
- Gewerkte uren per dag: 4 × 8 = 32 uur
Voor de machine
- 1.200 / 32 = 37,5 broodjes per medewerker per uur
Na de machine
- 1.560 / 32 = 48,75 broodjes per medewerker per uur
Stijging
- 48,75 − 37,5 = 11,25 broodjes per uur
- 11,25 / 37,5 × 100% = 30%
De productie per medewerker stijgt met 30%. Dat komt niet doordat er harder wordt gewerkt, maar doordat de machine een deel van het werk overneemt: er is sprake van kapitaalintensiever produceren.
2. Bereken de terugverdientijd van de machine in werkdagen. Laat zien of de rente op de lening hierbij veel verschil maakt.
Read the worked answer
- Extra broodjes per dag: 1.560 − 1.200 = 360
- Dekkingsbijdrage per broodje: €0,85 − €0,32 − €0,08 = €0,45
- Extra opbrengst per dag: 360 × €0,45 = €162
- Minus energiekosten: €162 − €40 = €122 per werkdag
- Terugverdientijd: €18.000 / €122 = 147,5 → 148 werkdagen (ongeveer 30 weken)
Rente
- Lening €9.000 × 6% = €540 per jaar
- Per werkdag (250 werkdagen): €540 / 250 = €2,16
- Nieuwe terugverdientijd: €18.000 / €119,84 ≈ 150 werkdagen
De rente maakt dus nauwelijks verschil; de onzekerheid zit niet in de rente maar in de vraag van de nieuwe klant.
3. De bank twijfelt over de lening. Noem twee risico's van deze investering en leg per risico uit hoe de bakkerij daar rekening mee kan houden.
Read the worked answer
- De scholengemeenschap kan opzeggen. Dan vallen 360 broodjes per dag weg en verdient de machine zich niet terug: de vaste kosten van €18.000 blijven staan. Oplossing: een meerjarig contract met de school afsluiten voordat de machine wordt gekocht, of de machine pas kopen na een proefperiode van enkele maanden.
- De machine kan storing hebben of medewerkers moeten wennen. De productie valt dan terug terwijl de rente en aflossing doorlopen. Oplossing: een onderhoudscontract afsluiten, een reserve opbouwen en medewerkers vooraf laten bijscholen.
Een derde risico is dat de grondstofprijzen stijgen. De dekkingsbijdrage van €0,45 per broodje wordt dan kleiner en de terugverdientijd langer. Prijsafspraken met de leverancier of met de school kunnen dat beperken.