VMBO KB Economie flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Indexcijfer

Getal dat een waarde uitdrukt ten opzichte van een basisjaar: indexcijfer = (waarde ÷ waarde in het basisjaar) × 100. Het basisjaar zelf heeft indexcijfer 100.

Procentuele verandering

De verandering in procenten van de oude naar de nieuwe waarde: (nieuw − oud) ÷ oud × 100%. Je gebruikt dit bij stijging of daling van prijzen, omzet of inkomen.

Procentpunt

Het absolute verschil tussen twee percentages. Gaat de rente van 4% naar 6%, dan is dat een stijging van 2 procentpunten, maar relatief een stijging van 50% .

Gemiddelde berekenen

De som van alle waarden gedeeld door het aantal waarden. Bij een frequentietabel vermenigvuldig je elke waarde eerst met de bijbehorende frequentie voordat je optelt.

Cirkeldiagram

Grafiek waarin het geheel 360 graden is. Eén procent van het totaal komt overeen met 3,6 graden, dus een sector van 90 graden betekent 25% van het totaal.

Rekenvolgorde

Bij een berekening eerst haakjes, dan machten en wortels, dan vermenigvuldigen en delen, en als laatste optellen en aftrekken. Tussenantwoorden rond je niet tussentijds af.

Afronden van geldbedragen

Rond bedragen in euro's af op twee decimalen en percentages meestal op één decimaal, tenzij de opgave anders vraagt. Rond pas af aan het einde van de berekening.

Besteedbaar inkomen

Het bedrag dat een huishouden na aftrek van belastingen en sociale premies overhoudt om uit te geven of te sparen. Het bestaat uit loon, uitkering of winst.

Vrij besteedbaar inkomen

Het deel van het besteedbare inkomen dat overblijft nadat de vaste lasten zijn betaald, zoals huur, energie en verzekeringspremies. Daarvan betaal je overige uitgaven en sparen.

Koopkracht

De hoeveelheid goederen en diensten die je met je inkomen kunt kopen. De koopkracht stijgt als het inkomen sneller groeit dan de prijzen.

Inflatie

Stijging van het algemene prijspeil, meestal gemeten met de consumentenprijsindex. Bij inflatie daalt de koopkracht van geld dat niet wordt gecompenseerd door een inkomensstijging.

Kredietkosten

De kosten van een lening: het totaal van alle termijnbedragen en eenmalige kosten minus het geleende bedrag. Kredietkosten bestaan vooral uit rente en administratiekosten.

Eigen risico

Het bedrag dat een verzekerde zelf betaalt voordat de verzekeraar uitkeert. Een hoger eigen risico verlaagt meestal de premie die je voor de verzekering betaalt.

Toegevoegde waarde

Het verschil tussen de omzet en de waarde van ingekochte goederen en diensten van andere bedrijven. De som van alle toegevoegde waarden in een land is het bruto binnenlands product.

Arbeidsproductiviteit

De productie per werknemer of per gewerkt uur: productie gedeeld door het aantal arbeidsuren. Zij stijgt door betere machines, scholing of een efficiëntere organisatie van het werk.

Brutoloon en nettoloon

Het brutoloon is het loon vóór aftrek van loonheffing en werknemerspremies; het nettoloon is het bedrag dat de werknemer uiteindelijk op de bankrekening ontvangt.

Loonkosten

Alles wat een werkgever voor een werknemer betaalt: het brutoloon plus het werkgeversdeel van de sociale premies en andere personeelskosten zoals reiskostenvergoeding.

Break-evenafzet

De afzet waarbij de omzet precies gelijk is aan de totale kosten, dus winst noch verlies. Berekenen: constante kosten gedeeld door (verkoopprijs minus variabele kosten per product).

Vaste en variabele kosten

Vaste kosten veranderen niet met de productie, zoals huur en verzekeringen. Variabele kosten stijgen wel met elk extra product, zoals grondstoffen en verpakkingsmateriaal.

Cao

Collectieve arbeidsovereenkomst: een contract tussen werkgeversorganisaties en vakbonden met afspraken over lonen, werktijden en verlof voor een hele bedrijfstak.

Directe belasting

Belasting die de overheid heft over inkomen, winst en vermogen, zoals loonheffing en inkomstenbelasting. De werkgever houdt de loonheffing vaak direct op het loon in.

Indirecte belasting

Belasting die in de prijs van goederen en diensten zit, zoals btw en accijns. De ondernemer int deze belasting bij de klant en draagt hem af aan de overheid.

Btw-tarieven

In Nederland geldt 21% btw als algemeen tarief en 9% als verlaagd tarief voor onder meer voedsel, boeken en geneesmiddelen. Voor sommige diensten geldt een vrijstelling.

Progressief belastingstelsel

Stelsel waarbij het belastingtarief stijgt naarmate het inkomen hoger is. Hoge inkomens betalen daardoor een groter deel van hun inkomen aan belasting dan lage inkomens.

Staatsschuld

Het totale bedrag dat de overheid in het verleden heeft geleend en nog niet heeft terugbetaald. De schuld ontstaat wanneer de overheidsuitgaven groter zijn dan de inkomsten.

Subsidie

Bedrag dat de overheid geeft om bepaalde activiteiten goedkoper of mogelijk te maken, bijvoorbeeld duurzame energie of cultuur. Het is een overheidsuitgave en geen belasting.

Handelsbalans

Het saldo van de export- en importwaarde van goederen van een land. Bij meer export dan import is er een overschot op de handelsbalans.

Betalingsbalans

Overzicht van alle geldstromen tussen een land en het buitenland: goederen, diensten, inkomens en kapitaaloverdrachten. De som van alle posten is in principe nul.

Wisselkoers

De prijs van de ene valuta uitgedrukt in een andere, bijvoorbeeld 1 euro = 1,10 dollar. Verandert de koers, dan veranderen ook de prijzen van import en export.

Invoerrechten

Belasting die een land heft op ingevoerde goederen, meestal een percentage van de douanewaarde. Ze maken import duurder en beschermen de eigen producenten tegen buitenlandse concurrentie.

Protectionisme

Handelspolitiek waarbij een land de eigen industrie beschermt tegen buitenlandse concurrentie met invoerrechten, invoerquota of exportsubsidies. Het beperkt de vrijhandel tussen landen.

Fair trade

Handel waarbij producenten in ontwikkelingslanden een prijs krijgen die boven de wereldmarktprijs ligt, met aandacht voor milieu en goede arbeidsomstandigheden.