VMBO KB Economie common mistakes
VMBO KB Economie · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een bedrag inclusief btw de btw berekenen als 21% van dat bedrag (€ 121 × 0,21) in plaats van eerst terug te rekenen naar het bedrag exclusief btw.
Kandidaten kennen '21% erbij' uit de winkel en plakken dat percentage op het bedrag dat ze voor zich zien, zonder stil te staan bij de grondslag: bij een inclusief-bedrag is de btw 21/121 deel, niet 21/100.
What to do instead
Schrijf eerst op of het bedrag inclusief of exclusief btw is. Gebruik de factormethode: excl. → incl. × 1,21; incl. → excl. ÷ 1,21; btw = incl. − excl. Controleer met een schatting: bij € 121 hoort € 21 btw, niet € 25,41.
Een getal uit een tabel overnemen zonder de vermelde eenheid (× € 1.000, × miljoen) of een verschil tussen twee percentages als 'procent' opschrijven in plaats van 'procentpunten'.
De eenheid staat in de kolomkop of in een noot onder de tabel en wordt bij het scannen overgeslagen; procent en procentpunt klinken bovendien bijna hetzelfde.
What to do instead
Zet de eenheid achter elk getal dat je overneemt vóórdat je gaat rekenen. Noteer bij een verschil tussen twee percentages expliciet 'procentpunten'. Geef het eindantwoord in de gevraagde eenheid (€, € mln, %).
Bij een vraag met 'bereken' of 'leg uit' alleen het eindgetal of één woord opschrijven, zonder tussenstappen of verwijzing naar de cijfers uit de opgave.
Kandidaten denken dat alleen het eindantwoord telt en willen tijd besparen, terwijl in het correctiemodel elke juiste tussenstap deelpunten oplevert.
What to do instead
Schrijf altijd in vaste volgorde: formule, ingevulde getallen, uitkomst met eenheid, en bij 'leg uit' één zin met oorzaak en gevolg. Dat kost enkele seconden en levert punten op, ook wanneer het eindantwoord fout is.
Bij een lening de kredietkosten gelijkstellen aan de betaalde rente, of de rente elk jaar berekenen over het volledig geleende bedrag terwijl er wordt afgelost.
In het dagelijks taalgebruik heet alles 'rente' en de opgave noemt vaak maar één percentage; het onderscheid tussen rente, afsluitkosten en aflossing wordt niet gemaakt.
What to do instead
Kredietkosten = som van alle betaalde termijnen − het geleende bedrag (dus rente plus afsluit- en administratiekosten). Bij een aflossingsschema: reken de rente per jaar over de restschuld aan het begin van dat jaar. Zet eerst geleend bedrag, termijnen en kredietkosten onder elkaar.
Bij een loonstijging van 3% en een inflatie van 4% concluderen dat de koopkracht met 1% is gestegen, of het reële indexcijfer berekenen als nominaal indexcijfer min prijsindexcijfer.
Procenten worden behandeld als gewone getallen die je mag optellen en aftrekken; het idee dat een indexcijfer een verhouding is met basisjaar 100 wordt niet toegepast.
What to do instead
Reëel indexcijfer = (nominaal indexcijfer ÷ prijsindexcijfer) × 100. Reken eerst beide indexcijfers uit vanaf basisjaar 100 en deel daarna. Aftrekken lijkt alleen bij kleine verschillen te kloppen; bij grotere percentages gaat het mis.
De constante kosten per product berekenen door de totale constante kosten te delen door de werkelijke productie, of de bezettingsgraad berekenen met de capaciteit in plaats van met de normale productie.
De werkelijke productie staat vooraan in de opgave en de normale productie wordt gezien als extra gegeven in plaats van als de grondslag waarop constante kosten worden verdeeld.
What to do instead
Bij het delen van constante kosten is de normale productie altijd de noemer, omdat constante kosten aan de capaciteit vastzitten. Bezettingsgraad = (werkelijke productie ÷ normale productie) × 100. Schrijf beide begrippen met hun getal eerst onder elkaar.
Het werkgeversdeel van de premies bij het nettoloon optellen, of loonheffing en premies volksverzekeringen als twee losse inhoudingen naast elkaar van het brutoloon aftrekken.
Op een loonstrook staan veel bedragen door elkaar; uit de bedragen zelf blijkt niet welk deel door de werknemer wordt betaald en welk deel de werkgever afdraagt.
What to do instead
Werk van boven naar beneden: brutoloon − inhoudingen werknemer (loonheffing, premies werknemersdeel, pensioen) = nettoloon. Het werkgeversdeel staat los van het nettoloon. Markeer op de loonstrook wat je meetelt en wat niet.
Op de vraag welke overheidslaag een taak uitvoert als antwoord 'de overheid' geven, of alle uitgaven van de collectieve sector aan de rijksoverheid toeschrijven.
In de opgave staat alleen het onderwerp (bijstand, dijken, defensie) zonder de laag te noemen, en het onderscheid rijk, provincie en gemeente wordt als detail gezien.
What to do instead
Leer de driedeling met een voorbeeld per laag: rijk (defensie, uitkeringen, belastingen), provincie (wegen buiten de bebouwde kom, natuur), gemeente (bijstand, paspoort, afval). Onthoud dat de collectieve sector uit overheid plus sociale fondsen bestaat.
Bij een duurdere dollar stellen dat importeren uit de Verenigde Staten goedkoper wordt, of redeneren dat een sterkere euro de export makkelijker maakt.
De redenering wordt omgedraaid omdat 'sterk' en 'duur' positief klinken; de tussenstap via de prijs in eigen valuta wordt overgeslagen.
What to do instead
Reken altijd met een concreet bedrag: een product van $ 100 kost bij $ 1 = € 1,00 precies € 100, bij een dollar van € 1,10 al € 110, dus duurder. Maak een pijltjesschema: koers omhoog → import duurder → export goedkoper.
De invoerwaarde aan de ontvangstenkant van de betalingsbalans zetten, of goederen en diensten op de verkeerde deelrekening plaatsen.
De betalingsbalans wordt verward met een gewone inkomsten-en-uitgavenrekening, en het verschil tussen tastbare goederen en diensten zoals vervoer en toerisme is niet scherp.
What to do instead
Onthoud: uitvoer is ontvangsten (het buitenland betaalt ons), invoer is uitgaven. Tastbare producten horen op de goederenrekening, diensten zoals transport en toerisme op de dienstenrekening. Zet bij elke post eerst een + of − voordat je optelt.