VMBO KB Economie cheat sheet

Procentuele verandering = (nieuwe waarde − oude waarde) ÷ oude waarde × 100%.

Indexcijfer = waarde ÷ waarde in het basisjaar × 100; het basisjaar heeft indexcijfer 100.

Gemiddelde = som van alle waarden ÷ aantal waarden; bij een frequentietabel eerst waarde × frequentie.

Procentpunt = het absolute verschil tussen twee percentages: van 5% naar 7% is +2 procentpunten, relatief is dat +40%.

Cirkeldiagram: 1% = 3,6°, 25% = 90° en het hele diagram is 360° en 100%.

Lees in een tabel eerst titel, eenheden en totaalrij: staan bedragen in euro's of in duizenden euro's?

Bij een grafiek met twee y-assen: lees per lijn af bij welke as hij hoort, anders wordt de waarde fout.

Rekenvolgorde: haakjes → machten en wortels → × en ÷ → + en −; rond pas aan het einde af.

Kengetal = verhoudingsgetal, bijvoorbeeld omzet per werknemer = omzet ÷ aantal werknemers.

Besteedbaar inkomen = bruto-inkomen − loonheffing en premies; vrij besteedbaar = besteedbaar inkomen − vaste lasten.

Koopkrachtverandering bij benadering = procentuele inkomensverandering − inflatie; exact: (100 + inkomensstijging) ÷ (100 + inflatie) × 100.

Nominaal inkomen is een bedrag in euro's; reëel inkomen is nominaal inkomen gecorrigeerd voor inflatie.

Enkelvoudige rente = bedrag × rentepercentage ÷ 100 × aantal jaren.

Samengestelde rente: eindbedrag = beginbedrag × (1 + rente ÷ 100)^aantal jaren.

Kredietkosten = som van alle termijnbedragen + eenmalige kosten − geleend bedrag.

Termijnbedrag = (geleend bedrag + kredietkosten) ÷ aantal maanden.

Onderverzekering: uitkering = schade × verzekerde waarde ÷ werkelijke waarde.

Online aankoop: 14 dagen bedenktijd en herroepingsrecht; bij een ondeugdelijk product geldt de wettelijke garantie (non-conformiteit).

Toegevoegde waarde = omzet − waarde van ingekochte goederen en diensten van andere bedrijven.

Productiefactoren: arbeid, natuur, kapitaal en ondernemerschap.

Arbeidsproductiviteit = productie ÷ aantal gewerkte uren (of ÷ aantal werknemers).

Nettoloon = brutoloon − loonheffing − werknemersdeel sociale premies.

Loonkosten voor de werkgever = brutoloon + werkgeversdeel sociale premies.

Omzet = prijs × afzet; winst = omzet − totale kosten.

Totale kosten = vaste kosten + variabele kosten; gemiddelde kosten = totale kosten ÷ aantal producten.

Break-evenafzet = constante kosten ÷ (verkoopprijs − variabele kosten per product).

Arbeidsmarkt: krapte (veel vacatures, weinig werkzoekenden) leidt tot loonstijging; een ruime arbeidsmarkt leidt tot meer werkloosheid.

Bestuurslagen in Nederland: rijk, provincie, gemeente en waterschap, elk met eigen taken en eigen belastingen of heffingen.

Directe belastingen: loonheffing en inkomstenbelasting over inkomen; indirecte belastingen: btw en accijns in de prijs van producten.

Btw-tarieven: 21% algemeen tarief, 9% verlaagd tarief (onder meer voedsel, boeken, geneesmiddelen) en 0% of vrijstelling voor enkele goederen en diensten.

Accijns is een vast bedrag per eenheid (liter, pakje) bovenop de prijs, onder meer op brandstof, alcohol en tabak.

Progressief stelsel: het tarief stijgt met het inkomen, dus de hoogste schijf betaalt het hoogste percentage.

Overheidsbegroting: overschot als inkomsten groter zijn dan uitgaven; een tekort leidt tot lenen en een stijging van de staatsschuld.

Sociale premies en volksverzekeringen betalen uitkeringen zoals AOW, WW en bijstand; de premies worden op het loon ingehouden.

Subsidie is een uitgave van de overheid; heffing is een verplichte betaling, zoals rioolheffing en afvalstoffenheffing van de gemeente.

Handelsbalans = exportwaarde van goederen − importwaarde van goederen; een overschot betekent meer export dan import.

De betalingsbalans omvat ook diensten, inkomens en kapitaalstromen, dus niet alleen goederen.

Europese Unie: 27 lidstaten; het eurogebied telt 20 landen die de euro als munteenheid gebruiken.

Van euro naar vreemde valuta: bedrag × koers als de koers het aantal vreemde munten per euro is; omgekeerd deel je door de koers.

Euro duurder (appreciatie): de Nederlandse export wordt duurder voor het buitenland en de import wordt goedkoper.

Protectionisme: invoerrechten, invoerquota, exportsubsidies en administratieve eisen beperken de vrijhandel.

Globalisering: toename van internationale handel, buitenlandse investeringen en productieketens over landsgrenzen.

Fair trade: producenten in ontwikkelingslanden krijgen een vaste minimumprijs plus een premie voor duurzame ontwikkeling.