Prijsgarantie bij twee bezorgapps: prisoner's dilemma of sluipende collusie?
Twee maaltijdbezorgapps, Snel en Thuis, domineren de Nederlandse markt. Zij overwegen hun prijs per bezorging te verhogen of te verlagen. De winst per kwartaal (in miljoenen euro's) staat in de volgende matrix.
| Thuis hoge prijs | Thuis lage prijs | |
|---|---|---|
| Snel hoge prijs | 40, 40 | 15, 55 |
| Snel lage prijs | 55, 15 | 25, 25 |
De matrix is symmetrisch. De vraag naar bezorging is prijsgevoelig, maar de apps hebben hoge vaste kosten en een sterke merknaam. Snel overweegt een prijsgarantie: 'vind je het ergens goedkoper, dan matchen wij die prijs'. Thuis kondigt aan de prijzen te zullen volgen. De Autoriteit Consument & Markt houdt toezicht op mededinging en heeft eerder gewaarschuwd voor onderlinge afstemming.
1. Bepaal voor beide apps de dominante strategie en het Nash-evenwicht. Leg uit waarom dit een prisoner's dilemma is.
Read the worked answer
Voor Snel: als Thuis hoog prijst, levert laag prijzen 55 op tegenover 40 bij hoog. Als Thuis laag prijst, levert laag prijzen 25 op tegenover 15 bij hoog. Laag prijzen is dus altijd de dominante strategie. Voor Thuis geldt hetzelfde. Het Nash-evenwicht is daarom (lage prijs, lage prijs) met winst 25, 25. Toch zouden beide partijen bij (hoge prijs, hoge prijs) 40, 40 verdienen; dat is Pareto-superieur. Het evenwicht is niet optimaal omdat elke partij een prikkel heeft om de ander te onderbieden. Dit is een prisoner's dilemma: individueel rationaal gedrag leidt tot een collectief slechtere uitkomst. De hoge vaste kosten maken het probleem erger, omdat prijsverlaging dan snel ten koste gaat van de dekking van die kosten.
2. Beoordeel of de prijsgarantie van Snel kan leiden tot hogere prijzen. Mag de ACM hiertegen optreden?
Read the worked answer
Een prijsgarantie kan het onderbieden minder aantrekkelijk maken. Verlaagt Snel de prijs, dan matcht Thuis die verlaging; Snel verdient dan niet 55, maar 25. De winst van onderbieden verdwijnt daardoor grotendeels. In een herhaald spel kan een hoge prijs stabiel worden, zeker als de markt transparant is en toetreding moeilijk. Dat lijkt op stilzwijgende collusie. Toch is een prijsgarantie niet automatisch verboden. De ACM moet aantonen dat de garantie de mededinging merkbaar beperkt, bijvoorbeeld doordat zij prijzen transparant maakt, onderlinge afstemming vergemakkelijkt of toetreding ontmoedigt. Als de garantie vooral ten goede komt aan consumenten en niet leidt tot hogere prijzen, is ingrijpen minder gerechtvaardigd. De ACM kan waarschuwen, informatie opvragen of een onderzoek starten; een verbod vereist een zorgvuldige effectanalyse.
3. De apps overwegen een fusie. Beoordeel met behulp van het prisoner's dilemma of een fusie tot hogere prijzen leidt en of de ACM deze fusie moet goedkeuren.
Read the worked answer
Een fusie internaliseert het prisoner's dilemma: de prikkel om de ander te onderbieden verdwijnt, omdat er nog maar één beslisser is. Zonder tegenwicht zal het fusiebedrijf eerder een hoge prijs kiezen. Dat kan tot hogere prijzen en minder keuze leiden. Of de ACM de fusie moet goedkeuren, hangt af van de marktafbakening, toetredingsdrempels, kopersmacht en mogelijke efficiëntiewinsten. Als er voldoende nieuwe toetreders zijn of als de vraag zeer elastisch is, kan de prijsstijging beperkt blijven. De ACM kan ook remedies opleggen, zoals het afstoten van een merk of een prijsplafond. Economisch is de fusie dus niet per definitie slecht, maar het prisoner's-dilemma-argument wijst op een reëel mededingingsrisico. De ACM moet vooral kijken of de fusie de prikkel tot concurrentie wegneemt en of consumenten daarvan nadeel ondervinden.