VWO Economie flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Opportuniteitskosten

De waarde van het beste alternatief dat wordt opgeofferd bij een keuze. Omdat middelen schaars zijn, heeft elke economische beslissing opportuniteitskosten.

Consumentensurplus

Het verschil tussen de prijs die consumenten maximaal willen betalen en de werkelijk betaalde prijs, weergegeven als het oppervlak tussen vraagcurve en prijslijn.

Producentensurplus

Het verschil tussen de ontvangen prijs en de minimale prijs waarvoor producenten willen aanbieden, weergegeven als het oppervlak tussen prijslijn en aanbodcurve.

Prijselasticiteit van de vraag

De procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid gedeeld door de procentuele verandering van de prijs. Bij een waarde onder -1 is de vraag elastisch.

Inkomenselasticiteit

De procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid gedeeld door de procentuele verandering van het inkomen. Negatief wijst op een inferieur goed, boven 1 op een luxe goed.

Negatief extern effect

Kosten van productie of consumptie die niet in de marktprijs zijn verwerkt en door derden worden gedragen, zoals vervuiling; leidt tot een te hoge productieomvang.

Collectief goed

Goed dat niet-uitsluitbaar en niet-rivaliserend is: niemand kan van gebruik worden uitgesloten en gebruik door de een vermindert het gebruik door de ander niet.

Winstmaximalisatieregel

Een producent maximaliseert de winst bij de productieomvang waarbij de marginale opbrengst gelijk is aan de marginale kosten (MO = MK).

Break-evenpunt

De afzet waarbij de totale opbrengsten precies gelijk zijn aan de totale kosten, zodat de winst nul is. Boven dit punt maakt het bedrijf winst.

Natuurlijk monopolie

Marktsituatie waarin dalende gemiddelde totale kosten bij grotere afzet ertoe leiden dat één aanbieder goedkoper produceert dan meerdere, waardoor toetreding onrendabel is.

Deadweight loss

Welvaartsverlies doordat bij een monopolie of heffing minder wordt geproduceerd dan het maatschappelijk optimum; het gezamenlijke verlies aan consumenten- en producentensurplus.

Volledige mededinging

Marktvorm met veel aanbieders, homogene producten en vrije toe- en uittreding, waarbij elke aanbieder prijsnemer is en op lange termijn geen economische winst maakt.

Dekkingsbijdrage

Het verschil tussen de verkoopprijs en de variabele kosten per product. De som van de dekkingsbijdragen moet eerst de constante kosten dekken voordat winst ontstaat.

Reëel bbp

De waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in een land, gecorrigeerd voor prijsveranderingen, zodat de ontwikkeling van de productie zichtbaar wordt.

Consumentenprijsindex

Gewogen indexcijfer van de prijzen van een vast pakket consumptiegoederen en diensten, gebruikt om de inflatie te meten.

Conjuncturele werkloosheid

Werkloosheid die ontstaat doordat de bestedingen in de economie tijdelijk achterblijven bij de productiecapaciteit, en die afneemt bij economisch herstel.

Structurele werkloosheid

Werkloosheid door een blijvende mismatch tussen gevraagde en aangeboden kwalificaties of door technologische verandering, die niet verdwijnt bij aantrekkende bestedingen.

Arbeidsproductiviteit

De productie per arbeidsjaar of per gewerkt uur. Een stijging betekent dat met dezelfde hoeveelheid arbeid meer output wordt gerealiseerd.

Multiplier

De verhouding tussen de uiteindelijke verandering van het nationaal inkomen en de autonome bestedingsverandering die haar veroorzaakt; gelijk aan 1 gedeeld door één min de marginale consumptiequote.

Phillipscurve

Verband tussen inflatie en werkloosheid: op korte termijn gaan lagere werkloosheid en hogere inflatie samen, op lange termijn vervalt die ruil.

EMU-saldo

Het begrotingssaldo van de overheid als percentage van het bbp. Volgens Europese afspraken mag het tekort niet groter zijn dan drie procent van het bbp.

Staatsschuldquote

De omvang van de staatsschuld uitgedrukt als percentage van het bruto binnenlands product; de Europese norm bedraagt zestig procent.

Progressieve belasting

Belastingheffing waarbij het gemiddelde tarief stijgt naarmate het inkomen hoger is, waardoor de inkomensverschillen na belasting kleiner worden.

Automatische stabilisator

Onderdeel van de begroting dat conjuncturele schommelingen dempt zonder nieuw beleid, zoals progressieve belastingen en inkomensafhankelijke uitkeringen.

Gini-coëfficiënt

Maat voor inkomensongelijkheid tussen nul en één, afgeleid van de Lorenzcurve. Een waarde van nul betekent volledige gelijkheid, één volledige ongelijkheid.

Lopende rekening

Deel van de betalingsbalans met de waarde van de export en import van goederen en diensten plus de primaire en secundaire inkomensoverdrachten.

Appreciatie

Waardestijging van de eigen valuta ten opzichte van een andere valuta, waardoor exportproducten in buitenlandse valuta duurder worden en de concurrentiepositie verslechtert.

Comparatief voordeel

Het voordeel dat een land heeft bij het produceren van een goed waarbij de opofferingskosten lager zijn dan in het andere land, wat de basis vormt voor internationale specialisatie.

Ruilvoet

De verhouding tussen de exportprijsindex en de importprijsindex, vermenigvuldigd met honderd. Een stijging betekent dat een land meer import kan kopen per eenheid export.

Geldcreatie

Het proces waarbij banken door kredietverlening giraal geld scheppen. Bij een kasreservecoëfficiënt r is de maximale geldcreatie de storting maal één gedeeld door r.

Reële rente

De nominale rente verminderd met de inflatie, ofwel de koopkrachtwinst van spaargeld. Bij een inflatie boven de nominale rente is de reële rente negatief.

Solvabiliteit

De verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen, uitgedrukt in procenten. Zij geeft aan in hoeverre een onderneming aan alle verplichtingen kan voldoen.