Regulering van een regionaal warmtemonopolie
Een regionaal warmtebedrijf is monopolist op een warmtenet. De totale kosten zijn TK = 20 + 2Q, waarbij Q het aantal duizenden aansluitingen per maand is en de kosten in duizenden euro's. De vraag naar aansluitingen is P = 30 − 0,5Q, met P in euro per aansluiting per maand. De gemeente wil dat het bedrijf investeert in duurzame warmtebronnen, maar heeft geen geld voor subsidie. De Autoriteit Consument & Markt overweegt een prijsplafond. Het bedrijf dreigt ermee de investeringen uit te stellen als het rendement te laag wordt. Bewoners klagen over hoge tarieven; de gemeente wil dat iedereen kan aansluiten, ook mensen met een laag inkomen. Een adviseur stelt voor om de prijs gelijk te stellen aan de marginale kosten en het verlies te dekken met een vast bedrag per aansluiting. Een andere adviseur wil de prijs gelijkstellen aan de gemiddelde kosten.
1. Bereken de winstmaximaliserende prijs, hoeveelheid en winst van het ongereguleerde monopolie. Bereken het welvaartsverlies.
Read the worked answer
De vraag is P = 30 − 0,5Q, dus de omzet is TO = 30Q − 0,5Q². De marginale opbrengst is MO = 30 − Q. De marginale kosten zijn MK = 2. Winstmaximalisatie geeft 30 − Q = 2, dus Q = 28 duizend aansluitingen. De prijs is 30 − 0,5 × 28 = 16 euro per maand. De winst is TO − TK = 16 × 28 − (20 + 2 × 28) = 448 − 76 = 372 duizend euro per maand. Maatschappelijk optimaal is P = MK: 30 − 0,5Q = 2, dus Q = 56 en P = 2. Het welvaartsverlies is de driehoek tussen Q = 28 en Q = 56: 0,5 × (56 − 28) × (16 − 2) = 196 duizend euro per maand. Het monopolie produceert dus te weinig en rekent een te hoge prijs.
2. Bereken de prijs en hoeveelheid bij een prijsplafond op basis van gemiddelde kosten. Leg uit waarom regulering op basis van marginale kosten zonder subsidie niet houdbaar is.
Read the worked answer
De gemiddelde kosten zijn GK = TK / Q = 20/Q + 2. Bij een prijsplafond op basis van gemiddelde kosten geldt P = GK: 30 − 0,5Q = 20/Q + 2. Vermenigvuldigen met Q geeft 28Q − 0,5Q² = 20, dus Q² − 56Q + 40 = 0. De relevante oplossing is Q ≈ 55,27 duizend aansluitingen. De prijs is 30 − 0,5 × 55,27 ≈ 2,36 euro per maand. Bij P = MK = 2 hoort Q = 56. Dan is TO = 2 × 56 = 112 duizend euro, terwijl TK = 20 + 2 × 56 = 132 duizend euro. Het bedrijf lijdt dus een verlies van 20 duizend euro per maand. Zonder subsidie kan het bedrijf dat verlies niet volhouden; het zal de kwaliteit verlagen, investeringen uitstellen of zich terugtrekken. Daarom is marginale-kostenprijsregulering alleen houdbaar met een subsidie of een vastrecht dat de vaste kosten dekt.
3. Beoordeel welke vorm van regulering de ACM moet kiezen, gegeven de wens om te investeren in duurzaamheid, het ontbreken van subsidie en de wens van betaalbaarheid voor alle bewoners.
Read the worked answer
Regulering op basis van gemiddelde kosten geeft kostendekking zonder subsidie, maar heeft een zwakke efficiëntieprikkel: als het bedrijf zijn kosten verlaagt, daalt ook de toegestane prijs, waardoor de winst niet stijgt. Een prijsplafond volgens een incentive-regel, bijvoorbeeld een toegestane prijsstijging die lager is dan de kosteninflatie, kan efficiëntie stimuleren. Voor duurzame investeringen moet de ACM echter rekening houden met de kapitaalkosten; anders stelt het bedrijf investeringen uit. Een tweeledig tarief kan uitkomst bieden: een variabel tarief gelijk aan de marginale kosten plus een vastrecht dat de vaste kosten dekt. Dat is efficiënt, maar het vastrecht kan kleine en lage-inkomenshuishoudens onevenredig zwaar belasten. De ACM kan daarom een lifeline-tarief of een inkomensafhankelijke korting toestaan. Gegeven het ontbreken van subsidie en de investeringsopgave lijkt een gemiddelde-kostenplafond met een langetermijninvesteringsafspraak en een sociaal tarief het meest houdbaar.