Conceptueel kader
Het conceptueel kader toetst of je de kernbegrippen van economie kunt gebruiken: schaarste, keuzes, ruil, specialisatie en welvaart. Je moet alternatieve kosten berekenen, comparatieve voordelen herkennen en de economische kringloop toepassen op een situatie.
Kernbegrippen
- Schaarste betekent dat middelen beperkt zijn ten opzichte van behoeften; daardoor moet je kiezen.
- Alternatieve kosten zijn de opbrengsten van het beste alternatief dat je opgeeft, niet de som van alle alternatieven.
- Bij ruil en specialisatie gaat het om comparatieve voordelen: wie relatief de laagste alternatieve kosten heeft, moet dat product maken.
- Productiefactoren: arbeid, kapitaal, natuur en ondernemerschap.
- Toegevoegde waarde = omzet minus intermediair verbruik; dat is iets anders dan winst.
- Welvaart in ruime zin omvat ook niet-betaalde effecten zoals milieu en vrije tijd.
Rekenvoorbeeld
Land A kan per dag 10 wijn of 5 kaas maken; land B kan 6 wijn of 6 kaas maken. De alternatieve kosten van 1 wijn zijn voor A 0,5 kaas en voor B 1 kaas. A heeft dus een comparatief voordeel in wijn. Voor 1 kaas geeft A 2 wijn op en B 1 wijn; B heeft een comparatief voordeel in kaas. Bij specialisatie en ruil kan de totale productie stijgen, ook als A in absolute zin meer van beide kan maken.
Veelgemaakte fouten
- Absoluut voordeel en comparatief voordeel door elkaar halen.
- Bij alternatieve kosten alle gederfde opbrengsten optellen.
- Toegevoegde waarde gelijkstellen aan winst.
- Welvaart alleen met bbp meten.
- De kringloop verkeerd sluiten: inkomen, bestedingen en productie moeten consistent zijn.