Marktprocessen
Marktprocessen toetst vraag en aanbod, evenwicht, elasticiteit, marktvormen en overheidsingrijpen. Je moet kunnen rekenen met elasticiteiten, winstmaximalisatie bij MO = MK en de gevolgen van accijns, subsidie, prijsvloer en prijsplafond kunnen beredeneren.
Kernregels
- Vraagcurve daalt, aanbodcurve stijgt; evenwicht waar Qv = Qa.
- Prijselasticiteit van de vraag: Ev = %ΔQv / %ΔP. Gebruik de relatieve verandering ten opzichte van de beginwaarde, tenzij anders gevraagd.
- |Ev| > 1 elastisch; |Ev| < 1 inelastisch; |Ev| = 1 unitair.
- Bij volkomen concurrentie geldt MO = P; bij monopolie ligt MO onder de prijs. Winstmaximalisatie: MO = MK.
- Consumentensurplus = betalingsbereidheid minus prijs; producentensurplus = prijs minus marginale kosten.
- Accijns verschuift de aanbodcurve omhoog; de afwenteling hangt af van de elasticiteiten.
Rekenvoorbeeld
De prijs daalt van €10 naar €9 en de gevraagde hoeveelheid stijgt van 100 naar 120. %ΔQ = (120 - 100)/100 × 100% = 20%. %ΔP = (9 - 10)/10 × 100% = -10%. Ev = 20% / -10% = -2. De vraag is elastisch. De omzet stijgt van €1.000 naar €1.080; bij een elastische vraag leidt een prijsdaling tot hogere omzet.
Veelgemaakte fouten
- Het teken van de elasticiteit negeren of de absolute waarde vergeten.
- Een verschuiving van de vraagcurve verwarren met een beweging langs de curve.
- Bij monopolie MO gelijkstellen aan de prijs.
- De afwenteling van accijns niet koppelen aan elasticiteiten.
- Consumenten- en producentensurplus verwisselen.