HAVO Frans common mistakes
HAVO Frans · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een meerkeuzevraag over de hoofdgedachte van een tekst kiest de kandidaat het antwoord dat één alinea of één opvallend detail samenvat, in plaats van de strekking van de hele tekst.
De kandidaat leest eerst de vraag, scant de tekst naar een herkenbaar woord en stopt bij de eerste plek waar dat woord terugkomt; het gekozen antwoord klopt lokaal maar dekt de hele tekst niet. Ook trekt een saillant detail (een cijfer, een naam, een anekdote) onevenredig veel aandacht.
What to do instead
Lees bij een hoofdgedachtevraag eerst de eerste en laatste zin van elke alinea en schrijf in één eigen zin op wat elk blok doet (inleiden, voorbeeld, conclusie, nuancering). Kies daarna het antwoord dat alle blokken omvat en streep antwoorden weg die alleen een deel behandelen. Doe dit consequent, ook als u denkt het antwoord al te weten.
De kandidaat beantwoordt een vraag met eigen algemene kennis of met een logische gevolgtrekking die niet in de tekst staat, in plaats van met wat de tekst letterlijk of impliciet zegt.
Het onderwerp (milieu, gezondheid, school, social media) komt bekend voor, waardoor de hersenen automatisch aanvullen. Bij 'wat vindt de schrijver'-vragen verwart de kandidaat de eigen mening of de gangbare opinie met de positie van deze auteur.
What to do instead
Markeer bij elke vraag of het gaat om 'volgens de tekst' of om een eigen oordeel; bij de eerste categorie moet elk gekozen antwoord terug te wijzen zijn naar een concrete zin. Schrijf het regelnummer of de kernwoorden van die zin naast uw antwoord. Ontbreekt die verwijzing, dan is het antwoord fout, hoe logisch het ook klinkt.
De kandidaat verwart woorden die op elkaar lijken of kent alleen de meest frequente betekenis van een woord, en beantwoordt de vraag daardoor op basis van een verkeerde woordbetekenis.
Frans heeft veel near-words en polyseme woorden (par exemple 'attendre' naast 'entendre', 'ancien' als 'oud' versus 'voormalig', 'personne' als 'persoon' versus 'niemand', 'plus' met verschillende uitspraak en betekenis). De kandidaat leert woorden als losse vertaling zonder context en herkent de tweede betekenis niet.
What to do instead
Leer woordenschat in collocaties en hele zinnen, niet als losse lijst. Bij twijfel over een sleutelwoord: kijk naar de grammaticale omgeving (ontkenning met 'ne ... personne', lidwoord, lidwoord plus bijvoeglijk naamwoord) en naar de rest van de zin. Noteer bij elk nieuw woord minstens één tweede betekenis en één vaste combinatie.
De kandidaat laat een gat in de tekst of een onbekend woord de hele alinea blokkeren en raakt de draad kwijt, of slaat een hele alinea over omdat die 'moeilijk' is.
Onbekende woorden komen geconcentreerd voor in juist de informatiedragende zinnen. De kandidaat leest woord voor woord in plaats van in betekenisblokken en heeft geen strategie om een gat te overbruggen, waardoor paniek ontstaat en de rest van de alinea niet meer wordt opgenomen.
What to do instead
Lees een alinea eerst vlot door zonder te stoppen en markeer alleen onbekende woorden. Bepaal daarna per woord of het nodig is voor de vraag; zo niet, negeer het. Zo ja, leid de betekenis af uit woordbouw (prefix, suffix, stam), uit de tegenstelling in de zin en uit de functie van het woord (zelfstandig naamwoord, werkwoord). Oefen dit met korte teksten tot het automatisch gaat.
De kandidaat kiest bij een vraag naar de functie van een alinea of een verband (oorzaak, tegenstelling, voorbeeld) een antwoord dat de inhoud samenvat maar het verband verkeerd weergeeft, bijvoorbeeld een tegenargument als bevestiging leest.
Signaalwoorden worden niet herkend of genegeerd: 'mais', 'pourtant', 'en revanche', 'certes ... cependant', 'd'ailleurs', 'ainsi', 'en effet'. De kandidaat leest de zinnen als losse beweringen en mist dat de schrijver juist afstand neemt van wat ervoor staat.
What to do instead
Maak een vaste lijst van signaalwoorden met hun functie en leer die actief herkennen. Arceer bij het lezen alle signaalwoorden en schrijf in de marge het verband (tegenstelling, oorzaak, gevolg, voorbeeld). Bij functievragen: bepaal eerst wat de vorige alinea beweerde en wat deze alinea daaraan toevoegt of tegenwerpt.
De kandidaat beantwoordt een open vraag in het Nederlands of met een half Nederlands, half Frans antwoord, of geeft een antwoord dat taalkundig niet aansluit op de vraagstelling.
Onder tijdsdruk en bij onzekerheid valt de kandidaat terug op de moedertaal. Ook is niet altijd duidelijk dat een open vraag in de doeltaal moet worden beantwoord en dat een volledige zin wordt verwacht in plaats van een enkel woord.
What to do instead
Oefen open vragen altijd in het Frans, ook als het antwoord kort is. Gebruik een vast stramien: herhaal het onderwerp uit de vraag in uw antwoord, gebruik een volledige zin met persoonsvorm en onderwerp. Controleer na afloop elk antwoord op taal: geen Nederlandse woorden, geen losse woorden zonder zin.
De kandidaat schrijft een tekst waarbij de inhoudelijke opdracht maar gedeeltelijk wordt uitgevoerd: één of meer gevraagde punten ontbreken, of de tekst heeft geen passende aanhef en afsluiting voor het gevraagde teksttype.
De kandidaat begint direct te schrijven zonder de opdracht in stappen te ontleden. Bij een e-mail of brief wordt de conventie (aanhef, afsluitende formule) vergeten of in de verkeerde register gebruikt (tutoyer versus vouvoyer).
What to do instead
Maak voor het schrijven een kort schema: noteer elk gevraagd inhoudspunt als apart streepje en noteer het teksttype en de gewenste toon (formeel of informeel). Schrijf daarna per streepje minstens één zin en vink af. Kies de aanhef bewust: 'Cher Monsieur / Chère Madame' bij formeel, 'Salut' bij informeel, met bijpassende afsluiting.
De kandidaat maakt systematisch grammaticale fouten die de leesbaarheid of de beoordeling van taalverzorging drukken: werkwoordsvormen niet vervoegd op de juiste persoon of tijd, voltooid deelwoord en infinitief door elkaar, en geslacht of getal van zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord niet kloppend.
De kandidaat schrijft vanuit de Nederlandse structuur en vertaalt woord voor woord. Franse werkwoordsvervoeging en congruentie worden onvoldoende geautomatiseerd, en bij tijdsdruk vervalt de kandidaat in de vormen die het eerst opkomen.
What to do instead
Bouw een korte controlelijst die u na het schrijven altijd afloopt: persoonsvorm bij het onderwerp, tijd en aspect (passé composé met avoir of être, accord van het voltooid deelwoord), lidwoord en geslacht bij elk zelfstandig naamwoord, overeenkomst van bijvoeglijk naamwoord in geslacht en getal. Oefen de tien meest voorkomende werkwoorden in de tijden die het examen vraagt tot ze foutloos gaan.
De kandidaat gebruikt te veel of te weinig woorden, of levert een tekst in die niet aansluit bij het gevraagde woordenaantal en daardoor punten verliest of inhoudelijk te mager blijft.
De kandidaat schrijft zonder te plannen en stopt bij het eerste idee, of vult juist met herhaling en stoplappen om het minimum te halen. Het gevolg is een tekst die inhoudelijk niet dekt wat gevraagd is of die onsamenhangend wordt.
What to do instead
Bepaal vooraf het doelbereik en deel het aantal woorden over de gevraagde inhoudspunten. Schrijf eerst alle inhoudspunten in steekwoorden uit, breid elk punt uit met een voorbeeld of reden, en tel na het schrijven. Schrap herhaling en stoplappen; voeg liever een concreet detail of voorbeeld toe dan een lege formule.
De kandidaat gebruikt een beperkte, repetitieve woordenschat en herhaalt dezelfde eenvoudige zinnen, waardoor de tekst eentonig is en het taalniveau onder de gevraagde maat blijft.
De kandidaat put onder tijdsdruk uit een kleine actieve woordenschat en durft geen complexere constructie aan uit angst voor fouten. Daardoor blijven zinsverbanden (voegwoorden, betrekkelijke bijzinnen, inversie) achterwege.
What to do instead
Leer per thema een set van tien tot vijftien bruikbare uitdrukkingen en voegwoorden (parce que, puisque, bien que, afin que, dont, ce qui) en oefen die in eigen zinnen. Herlees uw tekst en vervang herhaalde woorden door synoniemen of een omschrijving, en verbind korte zinnen met een passend voegwoord. Varieer bewust tussen korte en langere zinnen.