De vier historische contexten (vmbo GL/TL)
Dit domein toetst of je over langere lijnen kunt redeneren. De vier historische contexten bundelen meerdere tijdvakken rond één thema; je moet oorzaken, gevolgen en verbanden laten zien en een bron binnen die langere lijn plaatsen.
De vier contexten
- Brits Rijk (ca. 1585–1900): handelskapitalisme, koloniën, slavernij en abolitionisme, imperialisme.
- Duitsland in Europa (1871–1991): eenwording, Eerste Wereldoorlog, Weimarrepubliek, nationaalsocialisme, deling en hereniging.
- Koude Oorlog (1945–1991): twee ideologische blokken, containment, wapenwedloop, ontspanning en einde.
- Nederland na 1945: wederopbouw, verzorgingsstaat, ontzuiling, migratie, Europese integratie.
Aanpak
Begin met de kernvraag van de context. Benoem daarna welke tijdvakken en kenmerkende aspecten erin terugkomen en welke begrippen het programma van je verwacht, zoals continuïteit, soevereiniteit of ideologie. Bij een bron: bepaal eerst welk moment in de context de bron raakt, en pas daarna wat de bron aan dat beeld toevoegt.
Uitgewerkt voorbeeld
Een Amerikaanse krant meldt in 1948 dat een luchtbrug Berlijn van voedsel voorziet. Redenering: 1948 hoort bij de Koude Oorlog; de blokkade is een reactie van de Sovjet-Unie op de westerse invloedssfeer en op de invoering van de D-mark. De bron past bij tijdvak 10 en bij het aspect over de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken. Dat de krant Amerikaans is, maakt haar niet automatisch onbetrouwbaar, maar je moet het standpunt wel meewegen in je oordeel.
Valkuilen
- De context verwarren met één tijdvak: elke context beslaat meerdere tijdvakken.
- Alleen feiten noemen zonder oorzaak-gevolgrelatie.
- De Duitse context beperken tot de Tweede Wereldoorlog.
- Een bron beoordelen met kennis van nu zonder dat als zodanig te benoemen.