Kenmerkende aspecten en begrippen koppelen aan tijdvakken en bronnen
Je moet kenmerkende aspecten herkennen in een bron en historische begrippen correct gebruiken. Het examen vraagt zelden naar een losse definitie; het vraagt of je een begrip kunt toepassen op een concrete gebeurtenis of bron.
Kenmerkende aspecten
Elk tijdvak heeft een vaste lijst kort geformuleerde aspecten, bijvoorbeeld 'het ontstaan van de Nederlandse staat' of 'de industrialisatie en de moderne economie'. Werk in drie stappen: (1) bepaal het onderwerp van de bron, (2) zoek het aspect met dezelfde kern, (3) leg met een citaat of concreet gegeven uit waarom dat aspect past.
Begrippen
Gebruik begrippen precies en tijdgebonden. Soevereiniteit betekent in de zestiende eeuw iets anders dan in 1945; democratie in Athene sloot vrouwen, tot slaaf gemaakten en vreemdelingen uit. Andere veelgevraagde begrippen: standenmaatschappij, hofstelsel, verzuiling, verzorgingsstaat, continuïteit, ideologie.
Uitgewerkt voorbeeld
Een pamflet uit 1581 verdedigt het recht van de Staten om de koning af te zetten. Stap 1: het onderwerp is verzet tegen de Spaanse koning. Stap 2: passend aspect is het ontstaan van de Nederlandse staat, naast de godsdienstige strijd. Stap 3: formuleer met bewijs: 'Het pamflet past bij het ontstaan van de Nederlandse staat, omdat het de soevereiniteit bij de Staten legt in plaats van bij Filips II.' Noem dus niet alleen het begrip soevereiniteit, maar leg uit wat het hier betekent.
Valkuilen
- Een aspect noemen dat bij een ander tijdvak hoort.
- Een begrip als etiket gebruiken zonder uitleg.
- Een moderne betekenis plakken op een historisch begrip.
- Citeren zonder te zeggen waarom het citaat het aspect ondersteunt.